41 obserwujących
2140 notek
1169k odsłon
  6776   0

Służby specjalne (wywiad, kontrwywiad, bezpieka) PRL


Cywilnym kontrwywiadem zajmował się od sierpnia 1944 roku Departament Kontrwywiadu Resortu Bezpieczeństwa Publicznego. W departamencie właściwym kontrwywiadem zajmował się Wydział I. Kontrwywiad odnosił sukcesy wykrywając agenturę (niemiecką, brytyjską, francuską, włoską, izraelską, arabską i amerykańską). Zajmował się przesłuchiwaniem imigrantów z krajów zachodnich, ochroną kontrwywiadowczą Ministerstwa Spraw Zagranicznych, inwigilacją. W 1954 jego struktura została przeniesiona z MBP do KdsBP (pod nazwą Departament II), a od 1956 do MSW. Kadry kontrwywiadu nieustanie rosły. Od 1957 kontrwywiad zwalczał szpiegów (USA, WB, Francji, Włoch, Belgii, Holandii, Szwecji, Danii, Norwegii), nacjonalistów (ukraińskich, rosyjskich, białoruskich i litewskich), inwigilował obywateli PRL za granicą i cudzoziemców w PRL, obserwował dyplomatów i transport zagranicznych, zbierał informacje o działalności obcych wywiadów. Kontrwywiad współpracował najściślej z ZSRR (KGB), ściele z NRD (Stasi) i CSRR, najrzadziej z Rumunią i Węgrami. Na 1800 pracowników 600 pracowało w centrali na etatach w II komendzie wojewódzkiej MO i w sekcjach komend powiatowych MO. Kontrwywiad dysponował 4000 tajnych współpracowników. Od 1949 w Legionowie działało Centrum Wyszkolenia MBP (KdsBP, MSW) szkolące funkcjonariuszy kontrwywiadu. Funkcjonariusze kontrwywiadu częściej niż wywiadu szkoleni byli w ZSRR. Prace kontrwywiadu nadzorowali sowieccy doradcy.


W PRL najaktywniejsze były wywiady USA, RFN, WB, Francji i Izraela. Od 1957 do 1962 PRL dysponował 26 agentami w obcych wywiadach. Od 1957 do 1962 aresztowano 179 obcych agentów. W 1952 wywiad PRL dysponował 50 agentami. Nie udało się wywiadowi PRL zwerbować w tym okresie agentów wśród obcych dyplomatów.


Wywiad wojskowy od 1945 do 1951 roku działał pod nazwą Oddziału II Sztabu GeneralnegoWojska Polskiego a od 1951 do 1990 jako Zarządu II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Równocześnie od 1945 do 1957 działał Główny Zarząd Informacji (Wojska Polskiego, potem Ministerstwa Obrony Narodowej, a w końcu Komitetu do spraw Bezpieczeństwa Publicznego) przekształcony w Wojskową Służbę Wewnętrzna Ministerstwa Obrony Narodowej działającą od 1957 do 1990 roku.


Wojskowe Służby Specjalne były samodzielnymi i niezależnymi służbami, podporządkowanymi innym ośrodkom niż wywiad i kontrwywiad. Wywodziły się z roku z szeregów powstałej w maju 1943 1 Kampanii Rozpoznawczej 1 Dywizji Piechoty imienia Tadeusza Kościuszki. Z czasem podobne jednostki powstawały w innych formacjach Wojska Polskiego. W lipcu 1945 powstał Oddział II wywiadowczy Sztabu Generalnego Wojska Polskiego podległy Ministerstwu Obrony Narodowej. Do listopada 1946 roku wszystkie stanowiska kierownicze w Oddziale II były w rękach sowietów, z czasem polskojęzyczni byli dopuszczani do funkcji kierowniczych. Głównym zadaniem Oddziału II było zbieranie informacji o potencjale militarnym, gospodarczym i technicznym zachodu. Oddział II rozbudowywał swoją agenturę w krajach po drugiej stronie żelaznej kurtyny. W 1950 roku połączono Oddział II z Departamentem VII MBP. Liczba oficerów w służbie wzrosła z 186 do 150. Funkcjonariusze GRU (wywiadu wojskowego ZSRR) dominowali w kierownictwie do końca 1966 roku. Oddział II był regularnie czyszczony z elementów podejrzanych. W latach 1950-1951 wyrzucono ze służby przedwojennych wojskowych, ideowych komunistów, osoby które były na zachodzie. W roku 1952 żydów. W miejsce wyrzuconych przyjęto kilkuset młodych oficerów i 40 funkcjonariuszy PZPR. W 1951 Oddział II przekształcono w Zarząd II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. W Zarządzie II służyło 245 oficerów i 105 innych funkcjonariuszy. Działali oni w USA, Europie, Turcji i Izraelu. Zgodnie z nakazem sowietów Zarząd II nakazał rozwój sieci tajnych współpracowników. Personel Zarządu II był zatrudniony na etatach w Ministerstwie Spraw Zagranicznych i Ministerstwie Handlu (poza normalna strukturą wydziałów ministerstwa). W Wałczu znajdował się podległy Zarządowi II 16 Batalion Rozpoznania Radiooperacyjnego zajmujący się rozpracowywaniem łączności radiowej NATO). W Oleśniku koło Wrocławia podległy Zarządowi II 16 Samodzielny Batalion Rozpoznawczy szkolił się do dywersji na tyłach wojsk NATO. Kurs Specjalny organizowano w Śródborowie, a od 1957 w Warszawie. Zarządowi II podlegało 1700 oficerów i żołnierzy (w tym 500 oficerów operacyjnych). Bezpośredni nadzór sowiecki zakończył się w Zarządzie II w końcu roku 1955 kiedy większość sowietów odeszła ze służby (trzech ostatnich sowietów odeszło ze służby w grudni 1956). W Zarządzie pozostał jeden oficer łącznikowy. Działający w Korei i Wietnamu agencji Zarządu II podlegali Jednostce 2000.

Lubię to! Skomentuj Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale Kultura