Blog
Po prostu KAPIR
kapir
0 obserwujących 5 notek 2927 odsłon
kapir, 22 czerwca 2011 r.

Wiśniowa - wieś z sercem

1590 0 0 A A A
Tablica pod którą spoczywa serce Hugona Kołłątaja w Wiśniowej
Tablica pod którą spoczywa serce Hugona Kołłątaja w Wiśniowej

Kilka kilometrów od Staszowa, na obydwu brzegach rzeki Kacanki, pomiędzy pociętym wąwozami wzgórzem, a „krainą 100 stawów” - lasem golejowskim znajduje się Wiśniowa.

To miejsce niezwykłe, gdzie historia i przyroda łączą się w jed­ną, wyjątkową całość. W tej pełnej uroku wsi jest także coś szcze­gólnego – bo Wiśniowa to „Wieś z Sercem”. Wokół niego to­czy się życie i tradycje mieszkańców. Serce Kołłątaja, spoczy­wa w niewielkim, można rzec kameralnym kościele. Dzięki niemu w tym miejscu przez długie, ciemne lata rozbiorów i wojen wciąż trwała tradycja polskości i umacniał się patriotyzm mieszkańców Ziemi Staszowskiej.

Wiśniowa to duża osada składająca się z trzech sołectw Wi­śniowej, Wiśniowej Poduchownej i Woli Wiśniowskiej. Łącznie li­czą ponad 1000 mieszkańców.

Pierwsze wzmianki o Wiśniowej sięgają końca XIV wieku. Na­zwa miejscowości pochodzi prawdopodobnie od wisienki stepo­wej rosnącej na wzgórzach wokół dawnej Starej Wsi. Bądź też jak chce legenda, pochodzi od błędnego zapisu nazwy Wieś Nowa - zrozumianego jako Wiśniowa.

Pierwszym znanym właścicielem miejscowości był Jan Rytwiań­ski herbu Jastrzębiec. U schyłku XVI wieku należała do Jana Dymi­trowskiego, w XVII wieku do Tarłów, w końcu XVIII wieku Wiśniową posiadał Rafał Kołłątaj, starosta trześniowski. W dniu 20 czerwca 1803 roku odstąpił Wiśniową za 300 000 złotych polskich, bratan­kowi Eustachemu Kołłątajowi. Po Eustachym w 1836 roku wieś odzie­dziczyli synowie Jan i Eustachy. Po podziale majątku w 1851 roku dziedzicem Wiśniowej został Jan Kołłątaj. W 1859 dobra zostały sprzedane Piotrowi Jakubowskiemu, który odsprzedał je Józefowi hr. Wielopolskiemu za 84000 rubli srebrnych. W 1890 roku Wiśniową nabył Józef Orsetti, a w 1925 odziedziczył Jan Orsetti z Ujazdu. Po jego śmierci Wiśniowa została zapisana przez żonę, jej siostrze Hu­lewiczowej, która zmarła w 1941 roku. Do 1945 roku, do czasu refor­my rolnej, majątek przeszedł na jej brata Jana Zembrzuckiego. Wi­śniowa do 1954 roku oraz w latach 1973-1977 była siedzibą gminy. 1 czerwca 1977 roku została połączona z gminą Staszów. Obecnie znajduje się w województwie świętokrzyskim, w powiecie staszow­skim, na terenie gminy Staszów.

Najbardziej znanymi właścicielami wsi byli Kołłątajowie. Z nimi związane są również najważniejsze chwile w jej historii. Wiśnio­wą ukochał, urodzony w Dederkałach Wielkich na Wołyniu, Hugo Kołłątaj. Za życia zajęty pracą dla dobra Polski nie był w Wiśniowej częstym gościem. A jednak utrzymywał bliskie kontakty z bra­tem Rafałem Kołłątajem i bratankiem Eustachym. To oni wspierali go materialnie i duchowo. W książce pt. „Dekanat Sandomierski” ks. Jan Wiśniewski pisze: „W końcu XVIII w. posiadał wieś Wiśnio­wę Rafał Kołłontaj, 20,000 dukatów węgierskich Akademii Kra­kowskiej zapisał”.

Kościół w Wiśniowej został wybudowany w 1680 roku przez Kanc­lerza Koronnego hrabiego Karola Tarło, jako probostwo szpitalne za­leżne od parafii Kiełczyna. Został konsekrowany przez biskupa sufraga­na krakowskiego Mikołaja Oborskiego 15 listopada 1681 roku pod we­zwaniem Przemienienia Pańskiego i Świętego Ducha. Od 10 lipca 1810 roku, staraniem Rafała Kołłątaja, decyzją ks. Wojciecha Górskiego bisku­pa kieleckiego została utworzona parafia Wiśniowa. Kościół wybudowa­no z kamienia, na wzgórzu górującym ponad rzeką Kacanką. Świątynia jest orientowana – główne wejście jest od wschodu, drugie od południa. Pod kościołem znajduje się grób, w którym przez długi czas – do 1950 roku - spoczywało serce Hugona Kołłątaja. Charakterystycznym elemen­tem architektonicznym jest hemisferycznie sklepione prezbiterium. Ołtarze wykonane są z szarego, kieleckiego marmuru. Główny ołtarz posiada cztery kolumny, między którymi znajdują się posągi świętych Piotra i Paw­ła. Na górze, po środku rzeźba Jezusa na krzyżu adorowanego przez dwóch aniołów. Na ścianie w prezbiterium znajduje się płyta umieszczo­na w 1882 roku, wykonana z czarnego marmuru, ozdobiona piórem i symbolicznym łańcuchem z napisem upamiętniającym Hugona Kołłąta­ja. Za nią spoczywa przeniesione z krypty w 1950 roku serce wybitnego twórcy Konstytucji 3 Maja.

W nawie głównej, w ołtarzu bocznym po lewej stronie znajduje się obraz przedstawiający Matkę Boską Częstochowską, po pra­wej św. Antoniego Padewskiego.

Pałac został wybudowany w początkach XVIII w. przez Karo­la Tarłę, a następnie gruntownie przebudowany przez Kołłątajów. Sama rezydencja sprawia okazałe wrażenie. Bryła jest prosta - lekko przyciężka, z czterospadowym dachem, ładnie harmonizu­je się z otaczającym parkiem. Ciekawiej pałac prezentuje się od strony dawnego ogrodu. Uwagę zwraca zwłaszcza sześć wyso­kich kolumn oraz duże okna, przeszklonej klatki schodowej.

Opublikowano: 22.06.2011 10:37.
Autor: kapir
Skomentuj Obserwuj notkę Napisz notkę Zgłoś nadużycie
NEWSY - TOP 5

Ostatnie notki

Obserwowane blogi

Ostatnie komentarze

  • Prezes jest jeden "Jeden Naród, jedna Rzesza, jeden Wódz" - oby nie.
  • Jeszcze mała dygresja Pomysł mój jest zupełnie nieodkrywczy - po prostu nałożyć interfejs...

Tematy w dziale Kultura