8 obserwujących
303 notki
1051k odsłon
1089 odsłon

Pańska skórka, miodek turecki, szczypki - przysmaki Polaków spod cmentarza

Pańska skórka w oryginalnej różowej wersji, fot. Facebook.
Pańska skórka w oryginalnej różowej wersji, fot. Facebook.
Wykop Skomentuj21

W dniu Wszystkich Świętych i w Zaduszki nie tylko znicze i kwiaty sprzedawane są przed cmentarzami. W niektórych miastach można też kupić regionalne przysmaki. W Warszawie jest to pańska skórka, w Krakowie miodek turecki, a w Lublinie szczypki. 

Pańska skórka

Pańska skórka to warszawski specjał. To tradycyjny biało-różowy cukierek domowej roboty, zawijany w papierek. W swoim podstawowym smaku jest wyrabiany z ubitych na sztywno białek, cukru (opcjonalnie miodu albo melasy), wody oraz soku z cytryny i malin. Pieszczotliwie zwana jest "mordoklejką".

Wiadomo, że pańska skórka ma ponad stuletnią tradycję - udokumentowano, że zajadano się nią już przed 1908 rokiem. Początkowo nazywano ją "panieńską skórką" i sprzedawano w aptekach jako... lekarstwo na kaszel. Jako że właściwości leczniczych nie ma żadnych, przetrwała jako okazjonalny przysmak. Dziś już trudno znaleźć oryginalną recepturę pańskiej skórki. Przepis jest bowiem trzymany w sekrecie i przekazywany z pokolenia na pokolenie. Przed cmentarzami królują głównie takie z dodatkiem sztucznych barwników i aromatów. Jedna sztuka kosztuje ok. 1,50 zł.

W 2008 roku pańska skorka została wpisana na Listę Produktów Tradycyjnych jako danie charakterystyczne dla Mazowsza.

image
Pańska skórka na straganie w Warszawie, fot. Wikipedia.

Przepis na pańską skórkę

Składniki:

  • ok. 1 kg cukru (miodu lub melasy)
  • 1-2 łyżki octu (soku z cytryny) 
  • ok. 1 szklanki wody z sokiem np. malinowym
  • 3-4 łyżki mąki ziemniaczanej (opcjonalnie)
  • białka z 6-8 jaj 

Wykonanie: 

Białka z jaj ubijamy na sztywną pianę. Pozostałe składniki łączymy ze sobą i mieszamy do uzyskania jednolitego syropu. Jeśli jest zbyt rzadki, dosypujemy odrobinę mąki. Możemy składniki wymieszać w garnku stojącym na ogniu. Powstałą masę powoli wylewamy na ubite białka. Jeśli nie zagrzaliśmy wcześniej syropu, to ustawiamy naczynie z pianą na parze. Dobrze mieszamy pianę z syropem, aż zgęstnieje. Sypiemy na pergamin mąkę ziemniaczaną i wykładamy na niego słodką masę. Po wystygnięciu pańska skórka odpowiednio stwardnieje i będzie gotowa do pokrojenia. Kroimy za pomocą noża zanurzanego w gorącej wodzie, a potem osuszonego na małe kawałki. Cukierki trzymamy w dużym słoiku szczelnie zamkniętym, żeby nie stwardniały na kamień. 

Miodek turecki

Miodek turecki z kolei sprzedawany jest w Krakowie. Ma formę nieregularnych, twardych bryłek, które łatwo się kruszą. Charakterystyczny jest jego miodowo-orzechowy smak. Podstawowym składnikiem miodku tureckiego jest skarmelizowany cukier z dodatkiem olejków aromatycznych i barwników, w który wtopione są pokruszone orzechy. W klasycznej odmianie o smaku śmietankowym masa karmelowa ma kolor białawy, istnieją jednak i inne rodzaje, zależnie od użytych dodatków smakowych i aromatycznych, np. miodek kakaowy, kawowy czy waniliowy. 

Przed wojną straganiarze oferowali wielkie bryły miodku, z których na miejscu odłupywali i odważali taką ilość słodyczy, o jaką poprosił klient. Dziś miodek najczęściej sprzedawany jest w gotowych porcjach zawiniętych w rożki z przezroczystej folii, niekiedy w papierowe torebki, w nierównomiernie pokruszonych, niewielkich kawałkach. 

Miód w wielu kulturach traktowany jako substancja pochodząca z zaświatów, pokarm bogów i dusz zmarłych, choć istniejąca w świecie żywych, stąd często występował w obrzędach zadusznych. Krakowski miodek turecki nawiązuje kształtem i smakiem do bałkańskiego Rachatlukum, które to cukierki miały przynosić ukojenie dla gardła. 

image
Miodek turecki kupiony w Krakowie, fot. Wikipedia.

Jak samodzielnie zrobić miodek turecki?

Składniki:

  • 2 szklanki cukru 
  • 1 szklanka pokruszonych orzechów włoskich
  • 1 płaska łyżeczka cukru waniliowego
  • pół płaskiej łyżeczki sody
  • 2 łyżki miodu 

Wykonanie:

Cukier wolno karmelizujemy aż zrobi się biały. Dodajemy cukier waniliowy i chwilę jeszcze gotujemy. Następnie dodajemy sodę. Ponownie przez chwilę gotujemy. Na koniec dodajemy pokruszone orzechy i wlewamy miód. Wszystko należy dokładnie wymieszać i przelać na blachę, gdzie masa stwardnieje. Rozłupujemy na kawałki i podajemy.

Szczypka

Szczypki to rodzaj cukierków. Mają kształt pałeczek o długości 12-15 cm i średnicy około 2 cm. Nazwa "szczypka" odnosi się właśnie do ich kształtu - szczapki drewna. Szczypka drewniana zawierała żywicę i służyła do rozpalania ognia.

Szczypki są bardzo słodkie, mają smak przypominający chrupiącą watę cukrową, ale w odróżnieniu od niej bardzo twarde. Powstają dzięki wielokrotnemu rozciąganiu i składaniu masy cukrowej. Kolory i smaki zapewniają barwniki i aromaty spożywcze.Kiedyś występowały głównie w kolorze białym, obecnie można spotkać je w różnych kolorach i smaku charakterystycznym dla danego koloru, np. żółte o smaku lekko cytrynowym, czerwone o smaku truskawkowym czy jasnobrązowe o smaku kakao. 

Szczypki to tradycyjny lubelski przysmak. Sprzedawane są na sztuki, owinięte w celofan. 

image
Współczesne lubelskie szczypki, fot. Wikipedia.

Jak zrobić szczypki w domu?

Składniki:

  • 150 ml wody
  • 60 g cukru
  • 6 białek jaj
  • 6 g żelatyny spożywczej
  • 2 łyżeczki mąki ziemniaczanej
  • 10 ml syropu do smaku (miętowy, różany, truskawkowy)

Wykonanie:

Gotujemy wodę z cukrem i syropem na dużym ogniu. Wsypujemy do tego żelatynę spożywczą i gotujemy do czasu rozpuszczenia się składników. Zdejmujemy garnek z ognia. Osobno ubijamy białka na sztywną pianę. Do ubitej piany wlewamy stopniowo zagotowane wcześniej składniki. Całość dokładnie mieszamy drewnianą łyżką i przelewamy do foremek, wyłożonych folią i posypanych niewielką ilością mąki ziemniaczanej. Całość pozostawiamy do ostygnięcia, a potem wkładamy do lodówki na 2 godziny. 

Jeśli w Waszej okolicy z okazji 1 listopada również sprzedaje się regionalne specjały do jedzenia, podzielcie się ich opisem w komentarzach.

ja

Wykop Skomentuj21
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Rozmaitości