95 obserwujących
589 notek
1153k odsłony
1802 odsłony

Zaduszki matematyczne

Wykop Skomentuj41

28 września 1939 roku podczas bombardowania Warszawy w wieku 88 lat zginął senior polskich matematyków, Samuel Dickstein. Na Uniwersytecie Warszawskim od 1915 roku wykładał algebrę wyższą oraz historię nauk ścisłych, wykłady prowadził aż do 1937. Opublikował ponad 260 prac. Przyczynił się do wytworzenia warunków rozwoju późniejszej polskiej szkoły matematycznej. Był członkiem wielu towarzystw naukowych zagranicznych i krajowych, a także wiceprezesem Międzynarodowej Akademii Historii Nauk Ścisłych. W latach 30. swoją olbrzymią bibliotekę matematyczną, liczącą około 10 tysięcy tomów, ofiarował Towarzystwu Naukowemu w Warszawie. Spłonęła w Powstaniu Warszawskim; wcześniej we wrześniu 1939 roku spłonęły razem mieszkaniem Dicksteina zgromadzone przez niego materiały do monografii o Adamie Adamandym Kochańskim, polskim matematyku i astronomie, żyjącym w XVII wieku. 

W listopadzie 1939 roku Niemcy aresztowali 183 profesorów krakowskich wyższych uczelni i wysłali do obozu w Sachsenhausen. Wśród nich był profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Witold Wilkosz (rocznik 1891), autor monografii Les proprietés topologiques du plan euclidien (Paryż 1931) oraz 6 podręczników z zakresu teorii mnogości, arytmetyki, algebry, teorii liczb.  Zwolniony z obozu w 1940 roku wrócił do Krakowa ze zrujnowanym zdrowiem i zmarł 31 sierpnia 1941 roku.

We wrześniu 1941 roku w podwileńskich Ponarach został zamordowany Adolf Lindenbaum, logik i matematyk, student, a potem asystent prof. Wacława Sierpińskiego.

Największe straty w wyniku II WW odniosła lwowska szkoła matematyczna. 1 lipca 1941 roku około trzeciej nad ranem do Lwowa wmaszerowały oddziały Wehrmachtu, a już następnego dnia Gestapo aresztowało prof. Kazimierza Bartla,  kierownika Katedry Geometrii Wykreślnej Politechniki Lwowskiej, pięciokrotnego premiera polskiego rządu. Prof. Bartel został aresztowany w swoim gabinecie na Politechnice Lwowskiej, a następnie  uwięziony w gmachu przy ul. Pełczyńskiej, dotychczasowej siedzibie NKWD. Jednocześnie Gestapo wkroczyło do jego domu, który obrabowano; część biblioteki spalono, a książki naukowe profesora wywieziono do Berlina. Żona profesora Bartla wraz z córka zostały zmuszone do opuszczenia domu w ciągu 10 minut.

Późnym wieczorem 4 lipca 1941 roku funkcjonariusze Einsatzkommando zur Besonderen Vervendung jednostki powołanej do „oczyszczania terenu z elementu szczególnie niebezpiecznego” i dowodzonej przez  SS-Brigadenführera dra Eberhardta Schōngartha, wkroczyli do mieszkań 22 profesorów lwowskich uczelni – Uniwersytetu Jana Kazimierza i Politechniki Lwowskiej - i zabrali z nich wszystkie znajdujące się tam osoby. Oprócz profesorów zabrano członków ich rodzin, a także osoby czasowo tam przebywające. Wśród aresztowanych byli matematycy z Politechniki Lwowskiej: prof. Antoni Łomnicki, lat 60, kierownik  Katedry Matematyki Wydziału Mechanicznego i prof. Włodzimierz Stożek, lat 57, kierownik Katedry Matematyki Wydziału Inżynierii Lądowej i Wodnej Politechniki Lwowskiej. Zostali straceni nad ranem, na Wzgórzach Wóleckich, a ich zwłoki zakopano na miejscu egzekucji.  12 lipca lista zamordowanych profesorów lwowskich  powiększyła się o dwóch pracowników Akademii Handlu Zagranicznego, aresztowanych  poprzedniego dnia -  ekonomistę prof. dr Henryka Korowicza i matematyka prof. dr Stanisława Ruziewicza. Wg. prof. Zygmunta Alberta, zostali rozstrzelani na terenie piaskowni przy ulicy Janowskiej. Prof. Kazimierz Bartel żył dwa tygodnie dłużej; został rozstrzelany na podwórzu więzienia „Brygidki”, w nocy z 25 na 26 lipca 1941 roku. Do dziś nie wiadomo, gdzie pochowano jego ciało.

Po klęsce pod Stalingradem Niemcy zaczęli zacierać ślady swoich zbrodni W październiku 1943 roku, nakazali odgrzebanie zwłok zamordowanych w lipcu 1941 roku profesorów i spalenie ich na stosie; popioły zostały rozsypane na okolicznych polach.

Zamordowani w lipcu 1941 roku lwowscy profesorowie wychowali następna generację matematyków.

It was the student generation of Juliusz Schauder, Mark Kac, Stanisław Ulam, Władysław Orlicz, Marceli Stark,  Henryk Auerbach, Ludwik Sternbach, Stanislaw Mazur, and Julian Schreier. ... I was a part of that generation. Mathematics in that group of infatuated young people was kind of a fever. We would get together at all times of day and night, talking incessantly mathematics – po latach powiedział w wywiadzie Zygmunt William  Birnbaum, wywodzący się z lwowskiej szkoły matematycznej. Birnbaum w lipcu 1937 przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, a od 1939 roku był profesorem w Uniwersytecie Waszyngtona w Seattle.

Herman Auerbach (rocznik 1903), starszy asystent w Zakładzie Matematycznym Uniwersytetu Jana Kazimierza, w październiku 1936 uzyskał veniam legendi z zakresu matematyki na wydziale Matematyczno-Fizycznym. Jego twórczość naukowa dotyczyła wielu działów matematyki: zajmował się teorią zmiennej rzeczywistej, geometrią ciał wypukłych i ich zastosowań, rachunkiem prawdopodobieństwa. Podczas okupacji niemieckiej został zamknięty w getcie. Nawet w tych warunkach pracował naukowo – rękopis jego ostatniej pracy „O geometrii trójkąta” powstał na odwrocie niemieckich formularzy; dopiero po 50 latach została opublikowana w „Wiadomościach Matematycznych” (nr 29/1992).  Aby uniknąć transportu do obozu zagłady w Bełżcu, 17 sierpnia 1942 roku popełnił samobójstwo zażywając cyjanek potasu.

Wykop Skomentuj41
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Kultura