47 obserwujących
299 notek
330k odsłon
  793   0

"Myśli nowoczesnego endeka" Ziemkiewicza - mało endeckie i mało

 
Choć Ziemkiewiczowi nie można odmówić w wielu punktach racji i należy pogratulować mu intuicji, to jego przemyślenia należy zaklasyfikować raczej do dziedziny „coś jest na rzeczy” niż traktować jako prawdy objawione. RAZ to mistrz przesady, łatwych podziałów i mocnych przymiotników. Jego efektowne metafory są jednak często nie tyle dźwignią jego myśli, ale raczej ich katapultą. Publicysta kreśli łatwy podział na lewicowo-liberalną zdegenerowaną pseudo-elitę i prawicowe społeczeństwo. Jedyny cel elit, zdaniem autora, to „dojenie” i „strzyżenie” mas. Tym samym RAZ wrzuca do jednego worka ludzi o zupełnie różnych biografiach, intencjach i zasługach dla Polski. Często pozuje na trybuna ludu, choć uczciwie trzeba przyznać, że i masom się dostaje że „grabiom pod siebie” (to znamy z "Polactwa").
 
Ziemkiewicz dużo czyta, logicznie myśli, klarownie pisze. Szkoda, że publicystyczna rutyna powoduje, że coraz rzadziej szuka, a coraz częściej po prostu wie. Nawet kropki coraz częściej zastępuje wykrzyknikami. Rzadko spotykamy u niego jakąś wątpliwość, szarość i półcienie. Wszystko jest jasne, oczywiste i nie ma miejsca na przypadek czy zbieg okoliczności. Synteza dominuje nad analizą, a jeden skutek wynika z jednej przyczyny. W krytyce Ziemkiewicz traci poczucie proporcji, a wszystkie przedstawiane przez niego scenariusze są spójne i oczywiste. Ta sugestywność jest irytująca dla czytelników wciąż poszukujących, ale, co dla autora chyba ważniejsze, podoba się już przekonanym. Ziemkiewicz, szeroko pisząc o wojnie polsko-polskiej, nie jest jej zewnętrznym obserwatorem, który z chłodnym dystansem opisuje i wyjaśnia. Nawołując w książce do wspólnej pracy na rzecz ojczyzny, gasi pożar, do którego sam dolewał oliwy.
 
Wszystkie krytyczne uwagi pod adresem "Myśli nowoczesnego endeka" nie mogą przysłonić faktu, że mamy do czynienia z książką jednego z najwybitniejszych polskich publicystów. Przedstawiam zastrzeżenia i wątpliwości jako członek prawicowej rodziny, nie kwestionuję wartości, o jakie upomina się autor. Nikt nie odbierze Ziemiewiczowi trafnych obserwacji, które dzięki niemu weszły w medialny obieg i dziś należą do kanonu prawicowej refleksji. Ziemkiewiczem mówi i myśli duża część polskiej prawicy, wyposażona przez pisarza w nośne teorie i symbole. Jak mało kto potrafi on przestawiać złożone mechanizmy w możliwie prosty sposób (czasami aż za bardzo), co powoduje, że jego książki mogą czytać wszyscy.
 
"Myśli nowoczesnego endeka" warto przeczytać, zachowując jednak konieczny dystans. Książka ta zawiera tyleż ciekawych obserwacji, ile przesadnych wniosków. Byłaby ciekawsza, gdyby przedstawiała przemyślenia autora w sposób bardziej systematyczny, choć tego pewnie po Ziemkiewiczu nikt się nie spodziewał. Cenimy go przecież nie za analityczny chłód, lecz publicystyczny temperament.
 
Paweł Musiałek, członek zarządu Klubu Jagiellońskiego
tekst ukazał się na portalu Rebelya.pl
Lubię to! Skomentuj5 Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale