33 obserwujących
608 notek
684k odsłony
1129 odsłon

Lasy a obieg wody

Wykop Skomentuj72

Blogerka @Karolina Nowicka zadała w swojej notce bardzo ważne pytania:

" Chciałabym uzyskać pełniejszy obraz wpływu lasu na wilgotność, gospodarkę wodną, opady, poziom wód gruntowych. Proszę o polecenie mi fachowej i aktualnej lektury, ewentualnie opisanie zagadnienia."

Oczywiście chyba nie będzie zaskoczeniem, gdy napiszę, że odpowiedź nie jest łatwa, gdyż wszystko zależy od miejsca w którym las rośnie i jego rodzaju. Przykładowo jest udowodnione, że las deszczowy sam sobie "produkuje" deszcz, "zasysając" wilgoć z oceanu i transportując ją wgłąb kontynentu, jednak mam wątpliwości, czy podobny mechanizm występuje i u nas, w lasach iglastych i mieszanych. Przy czym jestem przekonany, że w jakieś maleńkiej części "produkcja deszczu przez las" zachodzi i u nas (poprzez zwiększenie sum opadów), jednak nasze lasy są zbyt poszatkowane i zbyt suche (przewaga monokultur sosnowych na ubogich siedliskach), by proces ten miał większe znaczenie. Z całą pewnością lasy jednak, nawet te "suche" podnoszą wilgotność w porównaniu do sytuacji, gdyby ich nie było. Las na ubogiej, piaszczystej glebie będzie miał wyższą wilgotność od pola uprawnego na tej samej ubogiej, piaszczystej glebie, gdyż korony drzew obniżają temperaturę gruntu i ograniczają parowanie oraz przewiew. Niemniej wydaje mi się, że w tym przypadku nie będzie to dużo wyższa wilgotność, niestety nie znalazłem żadnych badań na ten temat.

image

"pompa wilgotnościowa" na przykładzie puszczy amazońskiej. Źródło: https://naukaoklimacie.pl/aktualnosci/podniebne-rzeki-jak-wylesianie-wplywa-na-globalny-cykl-hydrologiczny-358

Oczywiście typów lasu jest wiele, od borów suchych, poprzez wilgotne i bagienne do bagiennych olsów, więc i wpływ ich na wilgotność , stosunki wodne, opady, gospodarkę wodną będzie różny, ale w każdym przypadku bardzo ważny. Nie przypadkowo leśnicy przeznaczają część lasów na różne funkcje ochronne: glebochronne, wodochronne, ochrony zasobów genetycznych itp.

"podstawowe pojęcia z zakresu ekologii), lasy, których główną funkcją jest ochrona stosunków wodnych na danym terenie, ochrona brzegów rzek przed obsuwaniem się i obrywaniem, ochrona przeciwpowodziowa, zatrzymywanie zanieczyszczeń dopływających z terenów przylegających do zbiorników wodnych i cieków; rosną wzdłuż rzek, potoków, wokół źródeł, jezior itp."

Czyli leśnicy chronią lasy w pobliżu wód, gdyż doskonale wiedzą o ich znaczeniu dla spowolnienia spływu powierzchniowego, ochronę brzegów przed erozją, zmniejszeniem parowania, zwiększenia retencji wody w zlewni.

Przy czym Karolina zauważyła, że: "Z jednej strony w miejscach, które zostały intensywnie zalesione, poziom wody w okolicznych strumieniach drastycznie się obniżył, czasami mniej, czasami bardziej, zależy to podobno od rodzaju gleby i zalesionego ekosystmu"

Nie mogę potwierdzić tego spostrzeżenia, jak i literatura, którą znalazłem tego nie potwierdza. Faktem jest natomiast stabilizująca rola lasów w przepływach rzek. W hydrologii mówimy o współczynniku zmienności przepływu w rzece. Im współczynnik ten większy, tym bardziej rzeka jest niestabilna, pojawiają się w niej często przepływy bardzo niskie jak i bardzo wysokie. Czyli w zlewni rzecznej o dużym stopniu zalesienia przepływy mogą być mniejsze od tej samej zlewni niezalesionej, jednak będą też bardziej wyrównane - dużo mniej będzie przepływów skrajnie niskich i skrajnie wysokich. Co jest przecież cechą jak najbardziej pożądaną również i z gospodarczego punktu widzenia.

"Badania Zakładu Gospodarki Wodnej Instytutu Badawczego Lesnictwa,
prowadzone na małych zlewniach Połski półocno-wschodniej,
potwierdzają dobroczynne oddziaływanie lasu na układ stosunków
wodnych w zlewni."

"Zlewnie zalesione zatem charakteryzują
się ·znacżnie korzystniejszym, hardziej wyrównanym odpływem powieri.ichniowym
w ciągu roku, ·co szczególnie ważne jest dla tych działów gospo:
darki narodowej, które wymagają całorocznego równomii·ernego zaopatrywania
w wodę."

"Zatem ·ze zlewni zalesionych mieliśmy znaczillie
wyższy i(od 84 do 15118/o) odpływ aniżeli ze zlewni rolniczej. Jednocz·eśnie
·odpływ ten był hardziej wyrównany. Minimalny odpływ ze zlewni zale sionej
(8,5 mm) był naw·et wyższy od maksymalnego odpływu ze zlewni
rolni·czej (6,3 mm)."

"Las wpływa zatem bardzo korzystnie na układ ~ywu wczesnowiosennego.
Powoduje wydłużenie ·czasu spływu oraz bardziej wyrównany
odpływ i jego zmniejszenie w stosunku do odpływu całorocznego. Ma to
duże znaczenie 'retencyjne i antyipowodziowe, a to przez zatrzytna.nie
części wody ina ·czas dużego zapotrzebowania w okresie wegetacyjnym
w produkcji roślinnej i innych działach gospodarki narodowej."

"Szczególnie dobroczynna jest rola lasu w okresie dużego zapotrzebowania
na ·wodę, jakie jest w lesie w okresie wegetacyjnym w czasie -dłu
·gotrwałej suszy. Przykładowo wybrano 3 kilkudziesięciodniowe okresy
półrocza letniego, w których wystąpiły niewielkie opady atmosferyczne.
I tak na przykład w 1968 r. wyibrano okres 41 dni (od 1 VII do 10 VIII),
kiedy wystąpiło 11-15 dni z niewielkim opadem atmosferycznym (24,8-
25,8 mm). W zlewni rolniczej średni odpływ sekundowy w wymienionym
okresie wynosił 0,5 l/sek./km~, gdy tymczasem w ·zlewniach zalesionych
odpływ ten był 3,4-7,4-krotnie większy (1,7-3,7 l/sek./km2 -
ryc. 3)."

Wykop Skomentuj72
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Rozmaitości