To pytania, które w 2026 roku mają szczególne znaczenie dla przedsiębiorstw transportowych, pracowników działów kadr i płac oraz samych kierowców.
Problem polega na tym, że przepisy dotyczące czasu prowadzenia pojazdu nie są tożsame z przepisami regulującymi czas pracy pracownika. Ich pomylenie może prowadzić do nieprawidłowego naliczania wynagrodzenia, błędów w dokumentacji oraz problemów podczas kontroli.
Czas prowadzenia pojazdu to nie cały czas pracy kierowcy
Wyobraźmy sobie pracownika firmy transportowej, który rozpoczyna dzień od sprawdzenia pojazdu i dokumentów przewozowych. Następnie przez kilka godzin prowadzi ciężarówkę, oczekuje na rozładunek, pomaga przy wyładunku towaru i wraca do bazy.
Czy pracą jest wyłącznie prowadzenie samochodu?
**Nie.**
Zgodnie z art. 6 ustawy o czasie pracy kierowców do czasu pracy zalicza się nie tylko prowadzenie pojazdu, ale również inne czynności związane z wykonywaniem przewozu drogowego.
Należą do nich między innymi:
- załadunek i rozładunek oraz nadzór nad tymi czynnościami,
- codzienna obsługa pojazdu,
- czynności spedycyjne i administracyjne,
- przygotowanie dokumentów transportowych,
- prace związane z bezpieczeństwem pojazdu, pasażerów i przewożonych rzeczy.
Do czasu pracy może być także zaliczony określony okres gotowości do wykonywania obowiązków, na przykład oczekiwanie na rozładunek, jeżeli przewidywany czas oczekiwania nie był wcześniej znany kierowcy.
Pracodawca nie może więc automatycznie utożsamiać liczby godzin jazdy z liczbą przepracowanych godzin.
Szczegółowe rozróżnienie tych pojęć oraz zasady wynikające z prawa krajowego i unijnego opisano w poradniku czas pracy kierowców – normy, przerwy i tachografy.
Kierowca może jechać 9 godzin, ale pracować dłużej
Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 ustanawia podstawowe ograniczenia dotyczące prowadzenia pojazdów.
W przewozach objętych tym rozporządzeniem zwykły dzienny czas jazdy wynosi maksymalnie 9 godzin. Dwa razy w tygodniu można wydłużyć go do 10 godzin.
Dodatkowo obowiązują dwa istotne ograniczenia:
- maksymalnie 56 godzin prowadzenia pojazdu w tygodniu,
- maksymalnie 90 godzin prowadzenia pojazdu w dwóch kolejnych tygodniach.
Nie są to jednak normy określające całość czasu pracy pracownika.
Polska ustawa przewiduje między innymi przeciętny 48-godzinny tygodniowy limit czasu pracy wraz z godzinami nadliczbowymi, obliczany w odpowiednim okresie rozliczeniowym.
W określonych warunkach tygodniowy czas pracy może sięgać 60 godzin, jeżeli zachowana zostanie wymagana średnia.
Dlatego przedsiębiorstwo powinno kontrolować dwa odrębne obszary: czas prowadzenia pojazdu i czas wykonywania wszystkich obowiązków zawodowych.
Praktyczne przykłady obliczania limitów, w tym 90 godzin w dwóch kolejnych tygodniach, przedstawia opracowanie ile godzin może jechać kierowca w 2026 roku.
Czy przerwa kierowcy jest płatna?
To jeden z częstszych problemów przy rozliczaniu wynagrodzeń.
Kierowca podlegający rozporządzeniu 561/2006 musi co do zasady wykorzystać co najmniej 45 minut przerwy po maksymalnie 4 godzinach i 30 minutach skumulowanego prowadzenia pojazdu, chyba że rozpoczyna odpoczynek.
Czy całe 45 minut należy zaliczyć do czasu pracy?
**Nie automatycznie.**
Art. 27 ustawy o czasie pracy kierowców przewiduje szczególny sposób rozliczania takich przerw. Jeżeli dobowy wymiar czasu pracy kierowcy wynosi co najmniej 6 godzin, 15 minut wymaganej przerwy wlicza się do czasu pracy.
Pozostały okres należy odpowiednio rozliczyć według przepisów dotyczących dyżuru.
Co istotne, wykorzystanie przerwy zgodnie z art. 7 rozporządzenia 561/2006 oznacza, że nie trzeba automatycznie udzielać dodatkowej przerwy na podstawie art. 13 ust. 1 polskiej ustawy.
W praktyce kadrowo-płacowej wymaga to prawidłowego rozróżnienia czasu pracy, przerw i dyżurów.
Nie wszystkie okresy, w których kierowca nie prowadzi pojazdu, powinny być rozliczane w identyczny sposób.
Szczegółowe przykłady, w tym zasady odpoczynku dziennego i tygodniowego, można znaleźć w artykule przerwy i odpoczynki kierowcy 2026 – zasady i limity.
Przykład: kierowca kończy pracę po 10 godzinach i 30 minutach
Rozważmy następującą sytuację.
Kierowca zatrudniony w przedsiębiorstwie transportowym rozpoczyna pracę o godzinie 6:30.
Jego aktywność wygląda następująco:
- **6:30–7:00** – przygotowanie pojazdu i dokumentów;
- **7:00–11:00** – prowadzenie pojazdu;
- **11:00–11:45** – przerwa;
- **11:45–15:45** – prowadzenie pojazdu;
- **15:45–16:30** – rozładunek towaru;
- **16:30–17:00** – dokumentacja i zakończenie obowiązków.
Łączny okres od rozpoczęcia do zakończenia dniówki wynosi 10 godzin i 30 minut.
Jednak sam czas jazdy wynosi 8 godzin.
Pozostałe czynności zawodowe zajmują 1 godzinę i 45 minut. Dodatkowo, przy spełnieniu ustawowych warunków, 15 minut przerwy w prowadzeniu pojazdu wlicza się do czasu pracy.
Oznacza to w tym przykładzie łącznie 10 godzin czasu pracy. Pozostałe 30 minut przerwy podlega odrębnemu rozliczeniu jako dyżur.
**Czy oznacza to automatycznie dwie godziny nadliczbowe?**
Niekoniecznie.
Ocena zależy między innymi od stosowanego systemu czasu pracy, obowiązujących norm, rozkładu czasu pracy oraz okresu rozliczeniowego.
Inaczej można oceniać pracę w systemie podstawowym, a inaczej prawidłowo zaplanowany wymiar pracy w systemie równoważnym.
Nie zmienia to jednak podstawowej zasady: pracodawca musi uwzględnić rzeczywiście wykonane czynności, a nie wyłącznie czas zapisany jako prowadzenie pojazdu.
Tachograf nie zastępuje działu kadr
Nowoczesne tachografy cyfrowe pozwalają rejestrować jazdę, inną pracę, dyspozycyjność oraz przerwy i odpoczynki.
Dla przedsiębiorstwa transportowego są ważnym źródłem informacji, jednak same pliki pobrane z tachografu nie rozwiązują wszystkich problemów związanych z rozliczaniem pracowników.
W szczególności trzeba zweryfikować, czy kierowca prawidłowo oznaczał wykonywane aktywności.
Zdarza się, że czas załadunku zostaje zapisany jako odpoczynek. Takie oznaczenie może prowadzić do błędów zarówno w dokumentacji transportowej, jak i w rozliczeniach pracowniczych.
Pracodawca powinien również pilnować wymaganych terminów pobierania danych oraz regularnie analizować ich kompletność.
Właściwe zasady obsługi urządzeń, wpisów manualnych i kontroli dokumentacji przedstawiono w poradniku tachografy 2026 – karta kierowcy, wpisy i kontrola ITD.
Brak tachografu nie oznacza braku obowiązków pracodawcy
Szczególnej ostrożności wymagają sytuacje, w których przedsiębiorca korzysta z wyłączenia z obowiązku stosowania tachografu.
Dotyczy to między innymi określonych przewozów wykonywanych przez rzemieślników, pracowników firm budowlanych czy kierowców pojazdów specjalistycznych.
Wyłączenie dotyczące przepisów o tachografach nie oznacza automatycznie, że pracownik przestaje podlegać prawu pracy.
Jeżeli jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, trzeba nadal ustalać rzeczywisty czas wykonywania obowiązków i stosować odpowiednie normy, przerwy i zasady rozliczeń.
Przykładem może być monter prowadzący samochód służbowy z narzędziami potrzebnymi do realizacji zlecenia.
Nawet jeżeli konkretny przewóz korzysta z przewidzianego prawem wyłączenia, czas wykonywania pracy przez pracownika nie staje się automatycznie czasem wolnym.
Warto też pamiętać, że od 1 lipca 2026 roku odpowiednie obowiązki dotyczące tachografów obejmują określone międzynarodowe przewozy rzeczy i kabotaż wykonywane pojazdami lub zestawami pojazdów o DMC przekraczającej 2,5 tony.
Zasady wyłączeń, funkcję OUT oraz praktyczne przykłady dla różnych rodzajów działalności wyjaśnia artykuł kiedy tachograf nie jest wymagany w 2026 roku – wyłączenia.
Ewidencja czasu pracy kierowcy – czego powinien dopilnować pracodawca?
Zgodnie z art. 25 ustawy o czasie pracy kierowców pracodawca prowadzi ewidencję służącą prawidłowemu ustaleniu wynagrodzenia i innych świadczeń związanych z pracą.
W odpowiednich przypadkach powinna ona odzwierciedlać między innymi:
- liczbę przepracowanych godzin,
- rozpoczęcie i zakończenie pracy,
- pracę w porze nocnej,
- godziny nadliczbowe,
- dni wolne i podstawę ich udzielenia,
- dyżury,
- nieobecności pracownika.
Ustawa przewiduje szczególne rozwiązania dotyczące zakresu ewidencjonowania godzin u wybranych grup pracowników, na przykład otrzymujących ryczałty za nadgodziny lub pracę w porze nocnej.
Dokumentację można prowadzić papierowo lub elektronicznie, a obowiązujący okres przechowywania pracowniczej ewidencji czasu pracy kierowcy wynosi 10 lat po zakończeniu okresu nią objętego.
Prawidłowa dokumentacja chroni interesy zarówno przedsiębiorcy, jak i pracownika.
Dla kierowcy stanowi podstawę do weryfikowania wynagrodzenia, a dla pracodawcy istotny materiał podczas ustalania należności i kontroli.
Dlaczego błędy w rozliczaniu kierowców bywają kosztowne?
Niewłaściwe planowanie czasu pracy może prowadzić do kilku różnych problemów.
Pierwszym są naruszenia przepisów o czasie jazdy, przerwach i odpoczynkach.
Drugim są błędy w dokumentacji pracowniczej.
Trzecim – nieprawidłowo naliczone wynagrodzenia, dodatki lub należności za dyżury.
Co ważne, przestrzeganie przepisów o tachografach nie oznacza automatycznie prawidłowego rozliczenia wszystkich świadczeń pracowniczych.
Dlatego dobrze funkcjonująca firma transportowa powinna łączyć analizę danych z tachografów z kontrolą dokumentacji kadrowo-płacowej.
**Największym błędem jest traktowanie czasu pracy kierowcy wyłącznie jako problemu transportowego. To również problem prawa pracy, organizacji zatrudnienia i prawidłowego wynagradzania.**
Podsumowanie – kierowca pracuje również wtedy, gdy samochód stoi
Czas pracy kierowcy nie kończy się w momencie zatrzymania pojazdu. Załadunek, rozładunek, obsługa techniczna czy dokumentacja mogą stanowić pełnoprawne czynności zawodowe, które należy uwzględniać przy rozliczaniu zatrudnienia.
Pracodawca powinien osobno kontrolować czas prowadzenia pojazdu, pozostałe czynności zawodowe, okresy dyżuru i odpoczynki.
Istotne jest również prawidłowe korzystanie z tachografów, prowadzenie ewidencji oraz stosowanie odpowiednich wyłączeń.
Przepisy transportowe i prawo pracy nie funkcjonują niezależnie od siebie. Dopiero ich łączne stosowanie pozwala prawidłowo planować pracę i ograniczać ryzyko naruszeń.
**Kierowca odpowiada za bezpieczne prowadzenie pojazdu, ale to pracodawca ma obowiązek odpowiednio zorganizować i rozliczyć jego pracę.**
---
*Stan prawny: listopad 2026 r.*


Komentarze
Pokaż komentarze