ArchieH ArchieH
24
BLOG

Jawność wynagrodzeń 2027 – pięć pytań o płace

ArchieH ArchieH Społeczeństwo Obserwuj notkę 0
Przez lata wysokość wynagrodzenia była w wielu firmach jedną z najbardziej poufnych informacji. Pracownicy wiedzieli, ile zarabiają sami, ale często nie mieli pojęcia, według jakich zasad ustalane są pensje innych osób. Kandydaci przychodzili na rozmowy kwalifikacyjne bez wiedzy o oferowanej stawce, a negocjacje rozpoczynały się od pytania o dotychczasowe zarobki.

**Jawność wynagrodzeń stopniowo zmienia ten model.** Nie chodzi jednak o publikowanie list płac na firmowej tablicy ani o obowiązek wypłacania wszystkim identycznych pensji.

Zmiana jest znacznie bardziej fundamentalna: pracodawca powinien umieć wyjaśnić, dlaczego określona praca jest wynagradzana w konkretny sposób i jakie obiektywne kryteria decydują o wysokości płacy.

Część nowych przepisów obowiązuje w Polsce już od 24 grudnia 2025 r. Kolejne rozwiązania przewiduje dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/970.

Co to oznacza dla pracowników i pracodawców? Przyjrzyjmy się pięciu pytaniom, które najlepiej pokazują skalę zmian.

Dlaczego kandydat ma negocjować pensję, której wysokości nie zna?

Wyobraźmy sobie typową sytuację.

Pracodawca poszukuje specjalisty ds. administracji. Publikuje ogłoszenie, opisuje obowiązki, wymagania i benefity. Pomija jednak wynagrodzenie.

Kandydat uczestniczy w rozmowie, przedstawia doświadczenie, rozwiązuje zadanie rekrutacyjne i dopiero na końcu słyszy pytanie:

„A ile chciałby Pan zarabiać?”.

Problem polega na tym, że kandydat nie wie, czy firma przewidziała na to stanowisko 5 000, 7 000 czy 9 000 zł brutto.

Od 24 grudnia 2025 r. obowiązuje art. 18³ca Kodeksu pracy. Pracodawca ma obowiązek przekazać osobie ubiegającej się o zatrudnienie informację o proponowanym wynagrodzeniu, jego początkowej wysokości lub przedziale.

Przepis nie oznacza, że widełki muszą znaleźć się w każdym ogłoszeniu. Informację można przekazać również na odpowiednim późniejszym etapie rekrutacji, z zachowaniem wymogów ustawy i odpowiedniego wyprzedzenia.

Dla pracodawcy oznacza to konieczność wcześniejszego określenia warunków płacowych. Dla kandydata – większą możliwość świadomego wyboru oferty.

W praktyce szczególnie przydatne może być przygotowanie jednolitego dokumentu. Przykładowy formularz, terminy jego przekazywania i zasady przedstawiania składników płacowych opisano w poradniku informacja o wynagrodzeniu dla kandydata – wzór 2026/2027.

To rozwiązanie korzystne dla obu stron. Kandydat nie musi domyślać się warunków finansowych, a pracodawca ogranicza ryzyko prowadzenia wieloetapowej rekrutacji, która zakończy się rozbieżnością oczekiwań.

Dlaczego poprzednia pensja ma decydować o wartości nowej pracy?

Przez lata popularną praktyką było ustalanie oferty na podstawie wynagrodzenia otrzymywanego u poprzedniego pracodawcy.

Ktoś zarabiał 5 000 zł? Nowa firma proponowała 5 800 zł.

Ktoś inny wykonywał podobną pracę, ale wcześniej zarabiał 7 000 zł? Otrzymywał ofertę na poziomie 7 800 zł.

W rezultacie dwie osoby o porównywalnych kwalifikacjach mogły rozpoczynać pracę na podobnych stanowiskach z wyraźnie różnymi wynagrodzeniami.

Nie dlatego, że jedna z nich wykonywała pracę o większej wartości, lecz dlatego, że wcześniej wynegocjowała wyższą pensję.

Nowelizacja Kodeksu pracy obowiązująca od 24 grudnia 2025 r. ograniczyła tę praktykę.

Pracodawca nie może żądać od osoby ubiegającej się o zatrudnienie informacji o wynagrodzeniu w obecnym i poprzednich stosunkach pracy.

Nie oznacza to zakazu pytania o oczekiwania finansowe. Nadal można rozmawiać o stawce, którą kandydat chciałby otrzymywać na nowym stanowisku.

Istnieje jednak istotna różnica między pytaniami:

„Ile zarabia Pan obecnie?”

a

„Jakiego wynagrodzenia oczekuje Pan za wykonywanie oferowanej pracy?”.

Pierwsze zmierza do poznania historii płacowej. Drugie dotyczy przyszłych warunków zatrudnienia.

Szczegółowe przykłady dopuszczalnych i niedopuszczalnych pytań przedstawia artykuł czy pracodawca może pytać o poprzednie zarobki kandydata?

Ta zmiana wymaga od działów HR czegoś więcej niż usunięcia jednego pytania z formularza. Wymaga oparcia propozycji wynagrodzenia na rzeczywistych wymaganiach stanowiska.

Czy dwa różne stanowiska mogą mieć taką samą wartość?

To jedno z najtrudniejszych zagadnień związanych z przejrzystością płac.

Wyobraźmy sobie firmę zatrudniającą specjalistę ds. kadr i płac, specjalistę IT oraz koordynatora magazynu.

Każda z tych osób wykonuje zupełnie inne zadania.

Jedna odpowiada za dokumentację pracowniczą i naliczanie wynagrodzeń. Druga zapewnia ciągłość działania systemów informatycznych. Trzecia organizuje procesy magazynowe i pracę zespołu.

Czy można obiektywnie porównać wartość tych stanowisk?

Tak, ale nie wystarczy sprawdzić ich nazw ani aktualnych pensji.

Już obowiązujący art. 18³c Kodeksu pracy ustanawia zasadę jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub pracę o jednakowej wartości.

Dyrektywa 2023/970 rozwija znaczenie obiektywnych i neutralnych pod względem płci kryteriów porównywania pracy.

Należy uwzględniać między innymi wymagane umiejętności, wysiłek, odpowiedzialność oraz warunki wykonywania pracy.

Co istotne, wysiłek nie musi oznaczać wyłącznie pracy fizycznej. W niektórych zawodach ważne są wymagania intelektualne, społeczne albo emocjonalne.

Dlatego praca specjalisty ds. kadr może wymagać równie odpowiedzialnych decyzji jak praca osoby zatrudnionej w innym dziale, nawet jeżeli charakter obowiązków jest zupełnie odmienny.

Jednym z narzędzi porównywania stanowisk jest metoda punktowa. Pozwala ocenić wymagania według wcześniej ustalonych kryteriów i przypisać stanowiska do odpowiednich kategorii.

Praktyczny przykład takiej analizy, wraz z tabelą punktową i wzorem karty oceny, przedstawia poradnik wartościowanie stanowisk pracy – kryteria i metoda punktowa.

Nie chodzi o to, aby wszyscy pracownicy otrzymywali identyczne wynagrodzenie.

Chodzi o możliwość racjonalnego wyjaśnienia, z czego wynikają różnice płacowe.

Czy różnica wynagrodzeń kobiet i mężczyzn zawsze oznacza dyskryminację?

Nie. Ale nie oznacza to również, że każdą różnicę można uznać za uzasadnioną.

Załóżmy, że przeciętne wynagrodzenie mężczyzn w przedsiębiorstwie wynosi 8 000 zł brutto, a kobiet 7 200 zł brutto.

Różnica wynosi 800 zł, czyli 10% średniego wynagrodzenia mężczyzn.

Czy mamy do czynienia z dyskryminacją?

Sam wynik nie daje jeszcze odpowiedzi.

Może się okazać, że poszczególne grupy pracowników zajmują stanowiska o odmiennej wartości. Może również występować nierównomierny udział kobiet i mężczyzn w kadrze kierowniczej.

Z drugiej strony analiza może ujawnić, że osoby wykonujące porównywalną pracę otrzymują różne wynagrodzenia bez odpowiedniego, obiektywnego uzasadnienia.

Właśnie dlatego tak ważne jest badanie nie tylko ogólnej różnicy średnich pensji, lecz także struktury wynagrodzeń, premii i kategorii pracowników.

Dyrektywa 2023/970 przewiduje rozbudowany system raportowania luki płacowej dla określonych grup pracodawców.

Według harmonogramu unijnego pierwsza sprawozdawczość w 2027 r. obejmuje pracodawców zatrudniających co najmniej 150 pracowników. Szczegółowe zasady krajowe zależą jednak od odpowiedniego wdrożenia przepisów.

Istotne jest także to, że różnica wynosząca co najmniej 5% w danej kategorii pracowników nie oznacza automatycznie stwierdzenia dyskryminacji. Mechanizm wspólnej oceny wynagrodzeń przewidziany w dyrektywie wymaga spełnienia dodatkowych warunków.

Dlatego warto umieć poprawnie obliczać i interpretować wskaźniki. W artykule luka płacowa kobiet i mężczyzn – jak ją obliczyć i raportować? przedstawiono przykłady liczenia średniej, mediany oraz analizowania różnic płacowych.

Dla pracodawcy taki audyt może mieć wartość nawet wtedy, gdy jeszcze nie podlega obowiązkowi składania raportu.

Pozwala zidentyfikować niespójne zasady wynagradzania, a następnie zdecydować, czy wymagają one wyjaśnienia lub korekty.

Czy pracownik będzie mógł sprawdzić, ile średnio zarabiają inni?

To prawdopodobnie jedno z pytań, które będą budzić największe zainteresowanie zatrudnionych.

Wyobraźmy sobie pracownicę, która od kilku lat zajmuje się rozliczaniem wynagrodzeń. Otrzymuje 6 500 zł brutto miesięcznie.

Dowiedziała się nieformalnie, że w firmie nowo zatrudnione osoby wykonujące podobne obowiązki mogą zarabiać więcej.

Czy może zwrócić się do pracodawcy o przedstawienie średnich wynagrodzeń w odpowiedniej kategorii pracowników?

Trzeba odróżnić dwa zagadnienia.

Już obecnie pracownik ma prawo wglądu do dokumentów, na podstawie których obliczono jego własne wynagrodzenie. Wynika to z art. 85 § 5 Kodeksu pracy.

Natomiast art. 7 dyrektywy 2023/970 przewiduje szersze prawo do informacji o indywidualnym poziomie wynagrodzenia i średnich poziomach płac kobiet oraz mężczyzn w kategorii osób wykonujących taką samą pracę lub pracę o jednakowej wartości.

Na dzień 21 listopada 2026 r. nie należy jeszcze przedstawiać tego mechanizmu jako powszechnego, w pełni wdrożonego uprawnienia wynikającego z polskich przepisów.

Nie jest to również prawo do otrzymania imiennej listy zarobków wszystkich współpracowników.

Przy udostępnianiu informacji trzeba uwzględniać ochronę danych osobowych, szczególnie jeśli dana kategoria zatrudnienia obejmuje bardzo niewiele osób.

To istotne rozróżnienie, ponieważ transparentność nie oznacza całkowitego zniesienia prywatności pracowników.

Szerzej wyjaśnia to poradnik czy pracownik może poznać średnie zarobki na swoim stanowisku?, zawierający również przykłady oraz wzory wniosków dostosowane do różnych podstaw prawnych.

Największa zmiana nie dotyczy tabeli wynagrodzeń, lecz sposobu myślenia

Pracodawca może posiadać rozbudowany regulamin wynagradzania, kategorie zaszeregowania i system premiowy, a mimo to mieć problem z uzasadnieniem niektórych różnic płacowych.

Przyczyną może być wieloletnia praktyka indywidualnych negocjacji, nieaktualne opisy stanowisk albo brak jednolitych kryteriów podwyżek.

Jawność wynagrodzeń zmusza do zadania pytań, które wcześniej łatwo było odłożyć.

Dlaczego dwie osoby wykonujące porównywalną pracę otrzymują różne pensje? Czy premie są przyznawane według rzeczywistych kryteriów? Czy wymagania stanowiska odpowiadają oferowanej stawce? Czy pracownik rozumie, od czego zależy jego awans płacowy?

Nie każda różnica jest naruszeniem prawa. Problem pojawia się wtedy, gdy pracodawca nie potrafi wskazać racjonalnego i niedyskryminującego uzasadnienia.

Z perspektywy pracownika przejrzyste kryteria mogą zwiększać poczucie przewidywalności. Nie gwarantują wyższej pensji, ale ułatwiają ocenę warunków zatrudnienia.

Z perspektywy pracodawcy oznaczają konieczność uporządkowania procesu podejmowania decyzji płacowych.

Warto pamiętać, że termin transpozycji dyrektywy upłynął 7 czerwca 2026 r., ale nie wszystkie przewidziane w niej rozwiązania zostały już wdrożone do polskiego prawa. Prace nad szerszą implementacją prowadzone są w ramach projektu UC127.

Nie ma więc podstaw, aby wszystkie projektowane obowiązki traktować jako obecnie obowiązujące. Nie oznacza to jednak, że należy odkładać przegląd zasad płacowych do ostatniej chwili.

Jawność wynagrodzeń – co naprawdę zmieni się w firmach?

Najważniejszą konsekwencją przejrzystości płac może okazać się zmiana sposobu uzasadniania decyzji o wynagrodzeniu.

Dotychczas odpowiedzią na pytanie o różnice między pensjami bywało stwierdzenie, że „każdy indywidualnie negocjuje swoje warunki”.

W bardziej przejrzystym systemie takie wyjaśnienie nie zawsze będzie wystarczające.

Znaczenia nabiorą obiektywne kryteria, porównywalność stanowisk, sposób przyznawania premii oraz możliwość wykazania, że decyzje nie prowadzą do niedozwolonego nierównego traktowania.

W praktyce to właśnie połączenie prawa pracy z odpowiedzialnym zarządzaniem wynagrodzeniami będzie decydować o skuteczności zmian.

Osoby zainteresowane pełnym zakresem przepisów, terminów i obowiązków mogą zapoznać się z poradnikiem Jawność wynagrodzeń 2026/2027 – obowiązki i kary dla pracodawców.

**Jawność wynagrodzeń nie musi oznaczać ujawniania każdej pensji. Powinna natomiast oznaczać, że pracodawca potrafi wyjaśnić, według jakich zasad ustala wynagrodzenia i dlaczego podobna praca jest opłacana w określony sposób.**

---

*Stan prawny: 21 listopada 2026 r.*

ArchieH
O mnie ArchieH

Nazywam się Arek i jestem ekspertem ds. HR, administracji płacowej i rozliczeń z ponad 20-letnim stażem zawodowym. Prawo pracy to dziedzina, w której teoria rzadko nadąża za praktyką – dlatego na tym blogu skupiam się na konkretach. Znajdziesz tu merytoryczne analizy umów, porady dotyczące czasu pracy, audytów i procedur kadrowych. Wiedza, którą się dzielę, oparta jest na latach codziennej, twardej pracy z dokumentami i rozwiązywania realnych problemów pracowniczych.

Nowości od blogera

Komentarze

Pokaż komentarze

Inne tematy w dziale Społeczeństwo