6 obserwujących
30 notek
49k odsłon
1171 odsłon

Paweł Stalmach, Ślązak, polski patriota i działacz społeczny

Wykop Skomentuj14

W drugiej połowie XIX wieku wyjechało do Stanów Zjednoczonych mnóstwo Polaków ze wszystkich trzech zaborów. Emigracja ze Śląska Cieszyńskiego była w tym czasie najmniej liczna, co było w dużej mierze zasługą Pawła Stalmacha. Pisał on w swoim pamiętniku:

(...)„Za wielką szkodę narodu uważałem zawsze wychodźtwo z ziem polskich do Ameryki, osobliwie ze Śląska pruskiego, z Poznańskiego i Prus, a później Galicyi i Królestwa Polskiego, bo przyczyną nie było przeludnienie i podobnej przyczyny w dzisiejszych czasach tak samo nie uznaję, lubo ją niektórzy słynni pisarze chcą udowodnić. Przyczyną raczej były i są niezdrowe stosunki społeczne. Zapewne wpływowi "Gwiazdki Cieszyńskiej" przypisać można, że emigracya z austryackiego Śląska prawie nieznana była i ograniczała się chyba na jednostki, a wiadomo, że zwłaszcza Księstwo Cieszyńskie należy do najwięcej zaludnionych krajin.”(...)

Ta rola Stalmacha w powstrzymywaniu mieszkańców Śląska Cieszyńskiego przed opuszczaniem rodzinnych stron jest bardzo mało znana. Przestrzegał on przed masową emigracją do Ameryki, i tłumaczył, że jeśli Polacy odejdą, na ich miejsce przyjdą Niemcy i Czesi, jak to było na Górnym Śląsku i w Poznańskiem. Przestrzegał nawet przed zarobkową emigracją do sąsiedniej Galicji i Królestwa, twierdząc, że pociąga to za sobą bardzo niekorzystne i złe skutki.

Na łamach "Gwiazdki Cieszyńskiej" roztaczał Stalmach wizję Stanów Zjednoczonych jako nieodpowiedniego miejsca do życia. Nie była to jego zdaniem kraina mlekiem i miodem płynąca, ale:

„Ameryka nie jest żadnym rajem, tylko po prostu jest gorsza od Sybiru”(sic!).

W tamtych czasach czasopismo Stalmacha mogło w ten sposób powstrzymać wiele osób przed decyzją o emigracji (dzisiaj byłoby to chyba niewykonalne). Początek większej fali emigracji z regionu cieszyńskiego do Stanów Zjednoczonych zanotowano dopiero na przełomie XIX i XX wieku, czyli kilkanaście lat po rezygnacji Stalmacha z redagowania "Gwiazdki".

Stalmach w roku 1887 w zamian za dożywotnią rentę przekazał ''Gwiazdkę Cieszyńską'' Komitetowi Katolickiego Duchowieństwa, służąc nowym redaktorom radą i pomocą. Ostatnie lata spędził na pisaniu pamiętników oraz wydawaniu własnych utworów literackich jak Księgi Rodu Słowiańskiego (1889) i Cieszymir (1890).

 Dzieła Pawła Stalmacha:

Światło prawdy w narodowych stosunkach Śląska wydane w Cieszynie(1884)

W obronie własnej (1887)

 Księgi rodu słowiańskiego (1889)

 Zbiór pieśni polskich

 Cieszymir (1890)

 Bój na Dobropolu (1890)

 Pamiętniki Pawła Stalmacha (1910)

 

Pomnik Pawła Stalmacha w Istebnej

 

 

Pomnik Pawła Stalmacha w Cieszynie

Wiele miast na Górnym i Cieszyńskim Śląsku posiada ulicę Stalmacha.

 

http://pl.wikipedia.org/wiki/Paweł_Stalmach

http://www.cieszyn.pl/?p=peoplesShow&iPeople=7

http://halocieszyn.pl/2013/09/15/patroni-naszych-ulic-pawel-stalmach/

http://gazetacodzienna.pl/artykul/wiadomosci/jak-pawel-stalmach-zatrzymywa-emigrantow

 

 

 

Wykop Skomentuj14
Ciekawi nas Twoje zdanie! Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Salon24 news

Co o tym sądzisz?

Inne tematy w dziale Kultura