Obecność płynu w osierdziu (worku otaczającym serce) oraz związana z nim duszność to poważny stan medyczny, który wymaga natychmiastowej konsultacji lekarskiej, ponieważ może prowadzić do zagrażającej życiu tamponady serca. Sposób postępowania zależy od objętości płynu, szybkości jego narastania oraz przyczyny wyjściowej.
Postępowanie doraźne (Jak radzić sobie z dusznością w domu)
Ten niepokojący objaw może być sygnałem choroby serca. Często pojawia się przed snem.
Jeśli odczuwasz duszność, a masz zdiagnozowany płyn w osierdziu, zastosuj poniższe kroki przed przybyciem pomocy medycznej:
Przyjmij trzy poniżej opisane pozycję w celu polepszenia oddychania, pozycja ortopnoe.
1. Pozycja stojąca, pochylona do przodu tak aby dłonie spoczywały na kolanach
2. Pozycja siedząca na krześle z tułowiem pochylonym do przodu i łokciami opartymi na kolanach
3. Pozycja stojąca za krzesłem z tułowiem nieco pochylonym do przodu i wyprostowanymi rękoma opartymi na górnej części oparcia lub z boku w zależności od wysokości krzesła
Wymusza ona uniesienie klatki piersiowej i zmniejsza nacisk płynu na serce, co przynosi natychmiastową ulgę w oddychaniu. Unikaj leżenia na płasko, ponieważ nasila to duszność i ucisk na serce.
Zastosuj kontrolowany oddech: Wykonuj powolne wdechy nosem i długie wydechy przez lekko zwężone usta (jak przy dmuchaniu na płomień świecy). Pomaga to opanować lęk, który potęguje uczucie braku tchu.
Zapewnij dopływ świeżego powietrza: Otwórz okno lub włącz wentylator.
Ogranicz jakikolwiek wysiłek fizyczny: Przy problemach z osierdziem bezwzględnie unikaj aktywności fizycznej, która drastycznie obciąża upośledzone krążenie.
Specjalistyczne leczenie medyczneOstateczne pozbycie się płynu i duszności wymaga interwencji lekarza (kardiologa lub chirurga) w warunkach szpitalnych:
1. Zabiegi zabiegowe (gdy płynu jest dużo lub narasta szybko)
Perykardiocenteza (nakłucie osierdzia): Lekarz wprowadza specjalną igłę i cewnik do worka osierdziowego (zwykle pod kontrolą USG), aby odessać nadmiar płynu. Przynosi to błyskawiczną ulgę w duszności i ratuje życie w przypadku tamponady.
Okienko osierdziowe (perikardiotomia): Chirurgiczne wycięcie małego fragmentu osierdzia, co pozwala płynowi stale spływać do jamy opłucnowej, skąd jest naturalnie wchłaniany. Metodę tę stosuje się m.in. przy płynie o podłożu nowotworowym lub przy ciągłych nawrotach.
2. Leczenie farmakologiczne (gdy przyczyną jest stan zapalny)
Jeśli płynu jest niewiele i nie zagraża on bezpośrednio pracy serca, stosuje się leki mające na celu zahamowanie jego produkcji i przyspieszenie wchłaniania:
Leki przeciwzapalne: Niesteroidowe leki przeciwzapalne (np. ibuprofen) lub kwas acetylosalicylowy (aspiryna) w dużych dawkach.
Kolchicyna: Lek zmniejszający ryzyko nawrotu zapalenia osierdzia i ponownego gromadzenia się płynu.
Glikokortykosteroidy: Steroidy stosowane w przypadkach o podłożu autoimmunologicznym lub gdy inne leki nie pomagają.
Terapia choroby podstawowej
Płyn w osierdziu jest zawsze objawem innego problemu. Skuteczne wyleczenie wymaga uderzenia w przyczynę, np. podania antybiotyków przy infekcji bakteryjnej, leczenia onkologicznego przy nowotworach, wyrównania poziomu hormonów przy niedoczynności tarczycy czy intensyfikacji dializ u pacjentów z niewydolnością nerek.
Kiedy natychmiast wezwać pogotowie (112)?Wezwij karetkę pogotowia, jeśli duszności towarzyszą następujące objawy alarmowe (symptomy rozwijającej się tamponady serca):
1. Gwałtowne nasilenie duszności uniemożliwiające mówienie.
2. Ostre, kłujące bóle w klatce piersiowej (często promieniujące do pleców lub szyi).
3. Spadek ciśnienia tętniczego, silne zawroty głowy, uczucie bliskości omdlenia.
4. Wyraźne poszerzenie (nabrzmienie) żył szyjnych.
5. Zimne poty, bladość skóry i bardzo szybkie bicie serca.
Opracował:
dr Józef Giedymin Krajewski Chałubowicz PhD
Komentarze
Pokaż komentarze (1)