Moje państwo demokratyczne

Wczoraj wyraziłem swoje niezadowolenie na temat wywiadu udzielonego przez Bronisława Geremka jednej z zagranicznych gazet. Dziś po części nawiązując do wczorajszego tematu, chciałbym podzielic się swoja wizja państwa demokratycznego.

Jakim powinno więc być państwo demokratyczne? Przede wszystkim powinno być państwem liberalnym. Moim zdaniem Wolność to podstawowa cecha ustroju demokratycznego. Wolność gospodarcza, która zapewnia wzrost dobrobytu. Wolność słowa, która daje możliwość nieskrępowanego prezentowania swoich myśli i poglądów. Wolność osobista, która gwarantuje nietykalność. Wszystkie z wymienionych, jak i niewymienionych wolności są cegiełkami, które wydają mi się niezbędnymi i podstawowymi elementami państwa demokratycznego.

Ale to nie jedyny wyróżnik europejskiego państwa demokratycznego. Taki kraj powinien być również państwem prawa. To bowiem prawo ma z góry ustalać jasne i czytelne zasady postępowania zarówno instytucji państwowych jak i obywateli. Tym samym wyznacza ramy dla wolności, tak by jej nadużywanie nie przyniosło nikomu szkody.  Prawo, które stoi ponad interesami i nie jest im podporządkowane staje gwarantem stabilności systemu demokratycznego.

W dalszej kolejności wśród cech wymieniłbym społeczeństwo obywatelskie, które czynnie uczestniczy w życiu publicznym. Bierze udział w wyborach do władz lokalnych jak i krajowych w sposób czynny praz bierny.  Angażuje się w działania we wszystkich tych dziedzinach życia, w które państwo  nie interweniuje. 

Z pojęciem społeczeństwa obywatelskiego łączą się inna bardzo ważna dla demokratyczności ustroju cecha. Jest nią łatwy dostęp do informacji oraz jawność życia publicznego. Dzięki niej społeczeństwo może dokonywać świadomego wyboru podczas elekcji. Dzięki niej reaguje na zagrożenia dla istniejącego ustroju. W końcu dzięki jawnej informacji może podejmować działania w tych dziedzinach życia, w których jest to potrzebne.

Tutaj szczególna jest rola łatwego i powszechnego dostępu do Internetu.  To on w ostatnim czasie staje się głównym medium, gdzie może rozwijać się wolna i nieskrępowana dyskusja. Dodam niezależna dyskusja, niepodlegająca żadnym zewnętrznym naciskom. Jest to czynnik, który niewątpliwie przyczynia się do rozwoju społeczeństwa obywatelskiego.

Państwo demokratyczne to oczywiście taki kraj, w którym istnieje rozwinięta klasa średnia. To ona jest najbardziej zainteresowana w utrzymywaniu status quo. Jej siła nie dopuszcza do używania w debacie publicznej argumentów określanych ogólnie jako populistycznych, które mogą doprowadzić do zachwiania stabilności politycznej i gospodarczej. Co za tym idzie zapobiega dochodzeniu do władzy skrajnych opcji politycznych, zapewniając stabilne rządy sił o poglądach umiarkowanych.

 Można by jeszcze wymienić wiele innych cech jakie powinien zawierać idealny ustrój demokratycznego państwa. Ot chociażby konieczność przestrzegania praw człowieka. Na koniec chciałbym jednak zwrócić uwagę na jedną warta uwagi własność takiego systemu. Bardzo trafnie sformułował ją profesor Wojciech Sadurski, który na swoim blogu napisał :

 „Demokracja to zinstytucjonalizowana nieufność (…) gwarancją zinstytucjonalizowanej nieufności musi być taki kształt instytucji, by dawał on jak najmniejsze możliwości politykom i funkcjonariuszom publicznym ingerowania w nasze wolności, a instytucje wzajemnie ograniczały się i powściągały.” [1] Myślę, że to wyjątkowo trafne stwierdzenie. Wszystkie wymienione przez mnie cechy państwa mają bowiem na celu danie nam, obywatelom przewagi nad państwem. Prymat prawa, powszechna jawność, dostęp do informacji, społeczeństwo obywatelskie i wolności to podstawowe cechy, które musi posiadać państwo europejskie, które chcę być demokratycznym. Bowiem tylko z tymi elementami staje się ono państwem „zinstytucjonalizowanej nieufności”, która zabezpiecza obywateli przed zbytnimi zakusami władzy.