ArchieH ArchieH
24
BLOG

Rozwód a praca – czy pracodawca musi dać wolne na rozprawę?

ArchieH ArchieH Społeczeństwo Obserwuj notkę 0
Rozwód to nie tylko stres związany z zakończeniem małżeństwa, lecz także formalności, wizyty w sądzie i konieczność pogodzenia życia prywatnego z obowiązkami zawodowymi. Dla osoby pracującej na etacie jednym z najważniejszych pytań jest to, czy pracodawca musi pozwolić jej wyjść z pracy na rozprawę rozwodową.

Problem staje się szczególnie istotny, gdy rozprawa została wyznaczona w godzinach pracy, pracownik wykonuje obowiązki w systemie zmianowym albo sąd znajduje się w innej miejscowości. Czy trzeba wykorzystywać urlop wypoczynkowy? Czy pracodawca może odmówić zwolnienia? A co z wynagrodzeniem za godziny spędzone w sądzie?

**W 2026 roku przepisy przewidują obowiązek zwolnienia pracownika na czas niezbędny do stawienia się na wezwanie sądu. Nie jest to jednak równoznaczne z prawem do dodatkowego płatnego dnia wolnego z okazji rozwodu.**

Czy pracodawca ma obowiązek zwolnić pracownika na rozprawę rozwodową?


Tak, jeżeli pracownik został imiennie wezwany do osobistego stawiennictwa w sądzie.

Podstawą prawną jest § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy.

Przepis zobowiązuje pracodawcę do zwolnienia pracownika na czas niezbędny do stawienia się na wezwanie sądu lub innego wymienionego w nim organu.

Co to oznacza w praktyce?

Jeżeli pracownik otrzymał wezwanie do osobistego udziału w rozprawie rozwodowej wyznaczonej w godzinach pracy, pracodawca powinien umożliwić mu wykonanie tego obowiązku.

Nie może wymagać, aby pracownik zignorował wezwanie tylko dlatego, że tego dnia zaplanowano ważne spotkanie, kontrolę, inwentaryzację albo inne zadania służbowe.

Jednocześnie pracownik powinien odpowiednio wcześniej poinformować pracodawcę o planowanej nieobecności i przedstawić dokument uzasadniający zwolnienie.

Czy na rozwód przysługuje urlop okolicznościowy?


Nie. Rozwód nie został wymieniony wśród zdarzeń uprawniających pracownika do urlopu okolicznościowego.

Przepisy przewidują takie zwolnienia m.in. z okazji ślubu pracownika, urodzenia się jego dziecka czy śmierci określonych członków rodziny.

Nie przewidują natomiast dodatkowych dwóch dni wolnych z okazji rozwiązania małżeństwa.

To istotna różnica. **Zwolnienie na wezwanie sądu i urlop okolicznościowy są dwoma odrębnymi uprawnieniami.**

Pracownik wezwany na rozprawę rozwodową nie musi automatycznie korzystać z urlopu wypoczynkowego. Podstawą jego nieobecności może być bowiem obowiązkowe zwolnienie od pracy wynikające z rozporządzenia.

Jeśli jednak nie został wezwany do osobistego stawiennictwa, a jedynie chce uczestniczyć w rozprawie lub załatwić prywatne formalności, sytuacja wymaga odrębnej oceny.

Wezwanie do sądu a zawiadomienie o rozprawie – ważna różnica


Nie każdy dokument otrzymany z sądu ma takie samo znaczenie dla obowiązków pracodawcy.

Trzeba odróżnić **imienne wezwanie do osobistego stawiennictwa** od samej informacji o terminie rozprawy.

Jeżeli sąd wzywa pracownika do osobistego udziału w czynnościach procesowych, zastosowanie znajduje § 6 rozporządzenia.

Natomiast samo zawiadomienie o posiedzeniu, z którego nie wynika obowiązek osobistego stawiennictwa, nie daje automatycznie identycznego uprawnienia.

Dlatego przed zgłoszeniem nieobecności warto dokładnie przeczytać otrzymane pismo.

W razie wątpliwości można zwrócić się do sekretariatu właściwego wydziału sądu w celu ustalenia charakteru dokumentu.

W sprawach rozwodowych rozróżnienie jest szczególnie ważne, ponieważ małżonkowie występują jako strony postępowania, a sąd może także wzywać ich do osobistego przesłuchania.

Ile godzin wolnego przysługuje pracownikowi na rozprawę?


Przepisy nie przyznają automatycznie całego dnia wolnego niezależnie od okoliczności.

Zwolnienie obejmuje **czas niezbędny do stawienia się na wezwanie sądu**.

Należy przy tym uwzględnić nie tylko czas samej czynności sądowej, lecz także konieczny dojazd i powrót.

Przykładowo pracownik rozpoczyna pracę o godzinie 8:00, a rozprawę wyznaczono na godzinę 11:00. Sąd znajduje się godzinę drogi od zakładu pracy.

Pracodawca powinien uwzględnić czas potrzebny na dojazd, udział w rozprawie oraz powrót.

Jeżeli po zakończeniu czynności pozostaje jeszcze realna możliwość wykonywania pracy w ustalonym rozkładzie, nie zawsze istnieje podstawa do usprawiedliwienia nieobecności aż do końca zmiany.

Inaczej może wyglądać sytuacja, gdy sąd znajduje się kilkaset kilometrów od miejsca pracy.

W takim przypadku konieczny czas dojazdu i powrotu może uzasadniać znacznie dłuższe zwolnienie.

Czy pracodawca może nakazać odpracowanie nieobecności?


Nie powinien traktować ustawowego zwolnienia na wezwanie sądu jak samowolnego opuszczenia stanowiska pracy.

Nie jest to również standardowe prywatne wyjście za zgodą pracodawcy, za które strony mogą uzgodnić odpracowanie.

Trzeba jednak odróżnić obowiązek zwolnienia pracownika od kwestii wynagrodzenia za ten okres.

Czy rozprawa rozwodowa jest płatna dla pracownika?


To jeden z najczęściej błędnie rozumianych elementów całej procedury.

Co do zasady **pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia od pracodawcy za czas zwolnienia na wezwanie sądu**.

Wynika to z zasad określonych w § 16 rozporządzenia dotyczącego usprawiedliwiania nieobecności.

Nie jest to więc zwolnienie działające tak samo jak urlop wypoczynkowy.

Możliwe są jednak korzystniejsze rozwiązania obowiązujące u konkretnego pracodawcy.

Przykładowo zakładowe przepisy prawa pracy mogą przewidywać zachowanie wynagrodzenia za określone zwolnienia od pracy.

Warto zatem sprawdzić regulamin wynagradzania, układ zbiorowy pracy albo inne właściwe przepisy.

Czy pracownik może otrzymać rekompensatę za utracony zarobek?


To zależy przede wszystkim od tego, w jakim charakterze uczestniczy w postępowaniu.

Inne zasady dotyczą osoby wezwanej jako świadek, a inne pracownika występującego jako powód lub pozwany.

Sama możliwość uzyskania od pracodawcy zaświadczenia o utraconym wynagrodzeniu nie oznacza, że każdej osobie uczestniczącej w rozprawie rozwodowej sąd wypłaci rekompensatę.

Strona rozwodu a świadek – kto może odzyskać utracone wynagrodzenie?


Wyobraźmy sobie dwie sytuacje.

Pierwsza dotyczy pracownika, który sam wystąpił z pozwem o rozwód i uczestniczy w rozprawie jako powód.

Druga dotyczy osoby wezwanej do złożenia zeznań w cudzej sprawie rozwodowej.

W obu przypadkach może powstać obowiązek zwolnienia od pracy na czas osobistego stawiennictwa.

**Nie oznacza to jednak identycznych uprawnień finansowych.**

Pracownik uczestniczący jako strona rozwodu


Małżonek występujący jako powód lub pozwany nie otrzymuje automatycznie od sądu rekompensaty utraconego wynagrodzenia na zasadach przewidzianych dla świadków.

Kwestia ewentualnego rozliczenia określonych wydatków w ramach kosztów procesu to osobne zagadnienie proceduralne.

Nie należy zatem zapewniać pracownika, że po rozprawie wystarczy przedstawić zaświadczenie o utraconym zarobku, aby otrzymać pieniądze z sądu.

Pracownik wezwany jako świadek


Sytuacja świadka jest inna.

Art. 86 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przewiduje możliwość zwrotu zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa na wezwanie sądu.

Świadek powinien odpowiednio wykazać stratę i jej wysokość.

W przypadku osoby zatrudnionej na podstawie umowy o pracę przydatne będzie zaświadczenie od pracodawcy.

Przepisy przewidują też ustawowy limit rekompensaty.

Co ważne, wniosek o przyznanie należności należy zasadniczo złożyć **w terminie trzech dni od zakończenia czynności sądowej**. Można zrobić to ustnie do protokołu albo na piśmie.

Dlatego pracownik występujący jako świadek powinien zapoznać się z odpowiednim pouczeniem sądu.

Jak usprawiedliwić nieobecność w pracy z powodu rozprawy?


Najważniejszym dokumentem jest imienne wezwanie do osobistego stawiennictwa w sądzie.

Zgodnie z § 3 pkt 4 rozporządzenia powinno ono zawierać również adnotację potwierdzającą stawiennictwo pracownika.

W praktyce warto wcześniej ustalić sposób uzyskania takiego potwierdzenia w sądzie.

Najbezpieczniej postępować w następujący sposób:

1. Po otrzymaniu wezwania niezwłocznie poinformować pracodawcę o terminie rozprawy.
2. Przedstawić dokument potwierdzający obowiązek osobistego stawiennictwa.
3. Ustalić przewidywany czas nieobecności, uwzględniając dojazd.
4. Po rozprawie uzyskać potwierdzenie stawiennictwa.
5. Przekazać pracodawcy dokument wymagany do prawidłowego usprawiedliwienia nieobecności.

Nie należy czekać z informacją do dnia rozprawy, jeżeli wezwanie zostało doręczone kilka tygodni wcześniej.

Wcześniejsze zgłoszenie pozwala działowi kadr oraz przełożonemu odpowiednio zorganizować pracę.

Czy trzeba mówić pracodawcy o szczegółach rozwodu?


Nie ma potrzeby opowiadania przełożonemu o przyczynach rozpadu małżeństwa, zdradzie, konfliktach rodzinnych czy treści żądań alimentacyjnych, jeżeli nie są one niezbędne do realizacji obowiązków pracodawcy.

Wystarczające powinno być przekazanie informacji i dokumentów pozwalających ustalić podstawę oraz czas usprawiedliwionej nieobecności.

Pracodawca powinien przetwarzać dane pracownika zgodnie z zasadą minimalizacji danych.

Jak napisać do pracodawcy w sprawie zwolnienia na rozprawę?


Wystarczy krótka, rzeczowa informacja.

**Przykład:**

> Informuję, że w dniu [data] zostałem wezwany do osobistego stawiennictwa w sądzie na godzinę [godzina]. W związku z tym proszę o udzielenie zwolnienia od pracy na czas niezbędny do wykonania obowiązku wynikającego z wezwania, zgodnie z § 6 rozporządzenia z 15 maja 1996 r. Przedstawiam wezwanie do sądu, a po zakończeniu czynności dostarczę potwierdzenie stawiennictwa.

Nie trzeba w takim piśmie szczegółowo uzasadniać przyczyn rozwodu.

Warto również uzgodnić organizację pracy w dniu rozprawy, szczególnie jeśli pracownik odpowiada za zadania wymagające zastępstwa.

A co z przygotowaniem pozwu i dokumentów do rozwodu?


Tutaj sytuacja wygląda inaczej niż przy osobistym wezwaniu do sądu.

Samo przygotowanie pozwu, zbieranie dokumentów, konsultacja z pełnomocnikiem czy wizyta w urzędzie nie dają automatycznie prawa do zwolnienia od pracy na podstawie § 6 rozporządzenia.

Pracownik może w takiej sytuacji zaplanować urlop wypoczynkowy, uzgodnić odpowiednie wyjście prywatne lub skorzystać z innego dostępnego rozwiązania.

Właśnie dlatego warto wcześniej przygotować kompletną dokumentację i odpowiednio zaplanować czynności.

Osoby rozpoczynające postępowanie mogą skorzystać z poradnika Pozew o rozwód – jak napisać i złożyć pozew krok po kroku, który przedstawia podstawowe wymagania formalne, koszty i najważniejsze zagadnienia związane z wszczęciem sprawy.

Warto pamiętać, że kompletowanie dokumentów przed wniesieniem pozwu jest czymś innym niż wykonywanie obowiązku wynikającego z imiennego wezwania do sądu.

Co zrobić, gdy sąd wyznaczy kilka rozpraw w godzinach pracy?


Nie każda sprawa rozwodowa kończy się podczas pierwszego posiedzenia.

Jeżeli małżonkowie spierają się o winę za rozkład pożycia, alimenty albo opiekę nad dziećmi, sąd może przeprowadzać dodatkowe dowody i wyznaczać kolejne terminy.

Z punktu widzenia prawa pracy ważne jest jednak to, że każda nieobecność powinna zostać prawidłowo udokumentowana.

Jeżeli pracownik zostanie ponownie wezwany do osobistego stawiennictwa, zastosowanie mogą znaleźć te same przepisy dotyczące obowiązkowego zwolnienia od pracy.

Nie istnieje ogólny roczny limit takich zwolnień wynoszący na przykład dwa czy trzy dni.

Jednocześnie nie oznacza to prawa do dowolnie długich nieobecności bez wykazania ich związku z wykonywaniem obowiązku wynikającego z wezwania.

Pracownik powinien każdorazowo informować pracodawcę o terminach i przewidywanym czasie nieobecności.

Osobom zainteresowanym kolejnymi etapami procesu przydatny będzie poradnik Procedura rozwodowa krok po kroku – od pozwu do prawomocnego wyroku. 

Czy pracodawca może ukarać pracownika za udział w rozprawie rozwodowej?


Prawidłowo udokumentowane skorzystanie z ustawowego zwolnienia od pracy nie powinno być traktowane jako nieusprawiedliwiona nieobecność.

Pracodawca nie może również oczekiwać, że pracownik zrezygnuje z wykonania obowiązku osobistego stawiennictwa na wezwanie sądu ze względu na bieżące potrzeby firmy.

Nie oznacza to jednak zwolnienia pracownika ze wszystkich obowiązków organizacyjnych.

Pracownik powinien przekazać informację o planowanej nieobecności i odpowiednio ją usprawiedliwić.

W razie zaniedbania tych obowiązków ocena sytuacji może wyglądać inaczej niż w przypadku prawidłowego skorzystania ze zwolnienia.

Nie można zatem utożsamiać usprawiedliwionej nieobecności z całkowitą dowolnością opuszczania stanowiska pracy.

Przykład z praktyki: pracownik uczestniczy w rozprawie rozwodowej


Michał pracuje od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00–16:00.

Sąd okręgowy wyznaczył jego rozprawę rozwodową na wtorek o godzinie 10:30 i wezwał go do osobistego stawiennictwa.

Dojazd z miejsca pracy do sądu zajmuje około 45 minut.

Michał zawiadamia przełożonego o otrzymanym wezwaniu, przedstawia dokument i informuje o przewidywanym czasie nieobecności.

Pracodawca powinien zwolnić go na czas niezbędny do stawiennictwa, z uwzględnieniem dojazdu, rozprawy i powrotu.

Jeżeli czynności sądowe zakończą się odpowiednio wcześnie, może powstać możliwość powrotu do pracy w pozostałej części zmiany.

Za czas ustawowego zwolnienia Michał co do zasady nie zachowuje wynagrodzenia, chyba że właściwe przepisy obowiązujące u pracodawcy przewidują korzystniejsze rozwiązanie.

Jako strona sprawy rozwodowej nie uzyskuje również automatycznie rekompensaty utraconego zarobku na zasadach dotyczących świadka.

Przykład pokazuje, że **prawo do usprawiedliwionej nieobecności nie zawsze oznacza prawo do płatnego dnia wolnego**.

O czym powinny pamiętać działy kadr i HR?


Zwolnienie pracownika na wezwanie sądu jest także praktycznym zagadnieniem kadrowym.

Pracodawca powinien przede wszystkim prawidłowo ustalić podstawę zwolnienia, czas nieobecności oraz sposób jej rozliczenia.

Nie należy automatycznie kwalifikować takiej nieobecności jako urlopu wypoczynkowego.

Warto sprawdzić, czy u danego pracodawcy obowiązują przepisy przyznające pracownikowi wynagrodzenie za czas stawiennictwa.

Jeżeli pracownik nie zachowuje wynagrodzenia i potrzebuje odpowiedniego zaświadczenia, zastosowanie znajduje § 16 ust. 2 rozporządzenia.

Przy wystawianiu zaświadczeń należy jednak odróżniać ich funkcję dowodową od rzeczywistego prawa do rekompensaty w określonym postępowaniu.

Z perspektywy HR równie istotna jest poufność. Rozwód jest sprawą prywatną pracownika, a pracodawca nie powinien zbierać niepotrzebnych informacji o szczegółach konfliktu małżeńskiego.

Jak uniknąć problemów z pracą podczas rozwodu?


Dobra organizacja formalności może ograniczyć zarówno liczbę niepotrzebnych wyjść z pracy, jak i stres związany z postępowaniem.

Warto zawczasu przygotować pozew, urzędowe odpisy dokumentów oraz inne niezbędne załączniki.

Praktyczna lista znajduje się w poradniku Jakie dokumenty są potrzebne do rozwodu? Lista i wymagania sądowe.

Dobrze przygotowany komplet dokumentów nie daje gwarancji szybkiego zakończenia sprawy, ale może ograniczyć ryzyko konieczności uzupełniania braków formalnych.

Równie ważne jest monitorowanie korespondencji sądowej i terminowe informowanie pracodawcy o zaplanowanych czynnościach.

Podsumowanie – rozwód a obowiązki pracownika


Rozwód może wymagać osobistego stawiennictwa w sądzie, ale pracownik nie jest z tego powodu automatycznie zobowiązany do wykorzystywania urlopu wypoczynkowego.

Jeżeli otrzymał imienne wezwanie do sądu, pracodawca ma obowiązek zwolnić go na niezbędny czas na podstawie § 6 rozporządzenia z 15 maja 1996 r.

Zwolnienie jest co do zasady niepłatne, chyba że korzystniejsze zasady wynikają z przepisów obowiązujących u pracodawcy.

Nie należy również mylić uprawnień strony rozwodu z uprawnieniami świadka, który może dochodzić zwrotu utraconego zarobku na zasadach przewidzianych w ustawie o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Najlepszym rozwiązaniem jest odpowiednio wczesne poinformowanie pracodawcy, przedstawienie wezwania i uzyskanie potwierdzenia stawiennictwa. Pozwala to pogodzić wykonywanie obowiązków zawodowych z koniecznością uczestnictwa w postępowaniu rozwodowym.

---

**Podstawy prawne:** § 3 pkt 4, § 6 i § 16 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy; art. 85–87 i 92 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

*Stan prawny: 5 listopada 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej.*

ArchieH
O mnie ArchieH

Nazywam się Arek i jestem ekspertem ds. HR, administracji płacowej i rozliczeń z ponad 20-letnim stażem zawodowym. Prawo pracy to dziedzina, w której teoria rzadko nadąża za praktyką – dlatego na tym blogu skupiam się na konkretach. Znajdziesz tu merytoryczne analizy umów, porady dotyczące czasu pracy, audytów i procedur kadrowych. Wiedza, którą się dzielę, oparta jest na latach codziennej, twardej pracy z dokumentami i rozwiązywania realnych problemów pracowniczych.

Nowości od blogera

Komentarze

Pokaż komentarze

Inne tematy w dziale Społeczeństwo