Reżyser Shoah, Claude Lanzmann (oskarżany zresztą o antypolonizm), dotarł do mieszkańców wsi położonych na trasie do Treblinki i zapytał o ten gest. Chłopi, prości ludzie, potwierdzili - oczywiście, pokazywali Żydom gest podrzynania gardła. Tyle tylko, iż to było ostrzeżenie. Miejscowa ludność już dobrze wiedziała, jak kończy się trasa przyjeżdżających z całej Europy pociągów.
Wiezionym na śmierć Żydom nie przychodziło jednak do głowy, co ich wkrótce czeka. W taki dzień jak 65 rocznica jednego z niewielu żydowskich buntów przeciw Holocaustowi nie można pominąć to, jakże rzadko zadawane, pytanie: dlaczego Niemcom tak łatwo udało się przeprowadzić ludobójstwo Żydów?
Dlaczego stłoczeni w bydlęcych wagonach ludzie tysiącami maszerowali do krematoriów? Dlaczego tak mało próbowało uciekać? Dlaczego stawili opór tylko w kilku przypadkach?
Większość badaczy ma na to pytanie tylko jedna odpowiedź. Niemcy potrafili jakoby tak skutecznie ukrywać swoje działania, że ofiary do ostatniej chwili nie wiedziały co je czeka. To byłoby nawet dobre wyjaśnienie, gdyby nie fakt, iż nie jest prawdziwe. Być może na początku Holocaustu faktycznie zaskoczenie i szok mogły być tak wielkie, że aż uniemożliwiające percepcję. Jednak już na początku 1943 roku o tym, jaki los czeka Żydów wiedzieli wszyscy - od alianckich rządów, po mieszkańców gett. I ci mieszkańcy gett dali się potulnie zapędzać do bydlęcych wagonów.
***
W filmie Szara strefa, moim zdaniem wstrząsającym dużo bardziej niż inne produkcje o Holocauście, jest scena w której jeden tylko niemiecki strażnik prowadzi pod ścianę kilkunastu Żydów, a następnie ich systematycznie zabija, po każdym strzale przeładowując karabin. Oni spokojnie stoją i czekają na swoja kolej. Wiedzą, że umrą, ale nawet nie próbują rzucić się na oprawcę.
***
19 kwietnia 1943 roku stanęło do walki (praktycznie bez broni) około 1000 prawdziwych bohaterów. Po latach stali się, jak najbardziej słusznie, pomnikowymi postaciami. Niemal jako jedyni spośród wielu milionów postanowili umrzeć inaczej.
Komentarze
Pokaż komentarze (36)