znalezione w sieci;
Z obszernego raportu banku PKO BP wynika, że to inwestycje w energetyce i na kolei będą motorem wzrostu naszej gospodarki.
Głównym wyzwaniem stojącym przed polską energetyką są inwestycje w nowe moce wytwórcze i zdolności przesyłowe. Krajowy potencjał wytwórczy jest w dużym stopniu wyeksploatowany. Ponad 60 proc. zainstalowanych mocy pochodzi z bloków uruchomionych ponad 25 lat temu, zbliżających się do kresu technicznej sprawności. Średni wiek infrastruktury sieci dystrybucyjnych waha się pomiędzy 27 a 35 lat, a sieci przesyłowej jest jeszcze wyższy.
Łączny koszt koniecznych inwestycji w polskiej energetyce do 2020 r. wynosi, wg szacunków od 150 mld zł do 200 mld zł. W ostatnich latach trwała budowa zaledwie 3 dużych bloków energetycznych (Pątnów II, Łagisza i bloku w Elektrowni Bełchatów). W ramach programu "Inwestycje Polskie" finansowane będą duże przedsięwzięcia, inwestycje długoterminowe, które potrzebują dużych nakładów i osiągają zwrot w długim terminie, a także mają strategiczne znaczenie dla gospodarki.
Z zapowiadanych 100 mld zł przeznaczonych na rozwój sektora energetycznego w Polsce mają powstać:
- nowe bloki energetyczne i sieci przesyłowe - 40 mld zł netto, w tym nowe bloki w Turowie, Opolu, Puławach, Blachowni, Stalowej Woli, Jaworznie, Kozienicach i Włocławku o łącznej mocy ok. 7000 MW o łącznej wartości 30 mld zł netto;
- infrastruktura gazowa - 18 mld zł netto, w tym terminal LNG, 1 tys. km gazociągów przesyłowych oraz zwiększenie pojemności magazynów gazu z 1,63 do 2,9 mld m3; infrastruktura naftowa - 1,6 mld zł netto, w tym Terminal Naftowy w Gdańsku;
- poszukiwanie gazu łupkowego - co najmniej 5 mld zł netto w najbliższych dwóch latach;
- elektrownia jądrowa - ok. 40 mld zł.
Energetyka ma opóźnienia
Większość projektów inwestycyjnych realizowanych przez spółki energetyczne ma opóźnienia w stosunku do wcześniej deklarowanych terminów. Niemniej w 2012 r. spółki skarbu państwa rozpoczęły procesy inwestycyjne dotyczące ośmiu bloków energetycznych - czterech na węgiel i czterech na gaz. Energa zawiesiła inwestycję związaną z budową nowego bloku na węgiel kamienny w Ostrołęce m.in. ze względu na trudności z uzyskaniem finansowania w formule Project Finance oraz niekorzystną sytuację na rynku budowlanym. Przeciągające się procedury przetargowe powodują, że przyrost nowych mocy w elektrowniach konwencjonalnych nastąpi w większym zakresie dopiero od 2018 r.
Tauron zakłada pozyskiwanie kapitału na nowe projekty z emisji obligacji na rynku krajowym i europejskim. Najbardziej zaawansowana jest budowa bloku parowo-gazowego w Stalowej Woli (inwestycja wspólna z PGNiG) za ok. 1,6 mld zł. Trwają przygotowania do największego projektu budowy bloku węglowego w Jaworznie. Wydatki inwestycyjne grupy w 2012 r. osiągną wartość ok. 3,5 mld zł, w 2013 r. mogą wzrosnąć do 4 mld zł.
Grupa Energa zamierza inwestować ok. 3 mld zł rocznie w sieci dystrybucyjne, budowę elektrowni gazowych oraz rozwój odnawialnych źródeł energii, by w 2020 r. dwukrotnie zwiększyć całkowitą zainstalowaną moc elektryczną i umocnić się na pozycji lidera w zakresie wykorzystania OZE w Polsce.
Sztandarową inwestycją realizowaną przez grupę Enea jest budowa bloku na węgiel kamienny o mocy 1075 MW w Elektrowni Kozienice. Wartość kontraktu realizowanego przez konsorcjum firm Hitachi i Polimex-Mostostal sięga 6,3 mld zł. Finansowanie inwestycji odbędzie się poprzez 10-letni gwarantowany program emisji obligacji o wartości 4 mld zł. Zakończenie inwestycji jest planowane w II kw. 2017 r. Dziś Kozienice są najbardziej zaawansowaną inwestycją spośród wszystkich planowanych w Polsce ośmiu bloków o mocy 900-1000 MW.
Program inwestycyjny PGE prawdopodobnie zostanie zmodyfikowany o coraz większe zaangażowanie grupy w projekty związane z wydobywaniem gazu łupkowego oraz budową elektrowni jądrowej. W 2013 r. możliwe jest rozpoczęcie przez grupę budowy nowych bloków w Opolu i Turowie. Budowa dwóch bloków na węgiel kamienny w Opolu o łącznej mocy 1800 MW, pomimo pozytywnego dla PGE wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, nadal nie rozpoczęła się. Spór sądowy PGE z fundacją ClientEarth nie został jeszcze zakończony. Sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez WSA w Warszawie 19.02 br. Kontrakt opiewa na 11,6 mld zł a termin zakończenia jest przewidywany na 2017/2018 r. Także budowa bloku na węgiel brunatny o wartości 2,5 mld zł w Turowie będzie opóźniona ze względu na przeciągające się procedury przetargowe oraz zaskarżenie do sądu decyzji środowiskowej przez Stowarzyszenie Ekologiczne Eko-Unia z Wrocławia.
Istotnym czynnikiem ryzyka w przypadku inwestycji w Kozienicach i Opolu jest trudna sytuacja wyłonionego w przetargach wykonawcy, restrukturyzowanej obecnie firmy budowlanej Polimex-Mostostal. Nowa strategia Orlenu zakłada wejście koncernu w projekty energetyczne. W scenariuszu podstawowym nakłady mają sięgać 1,8 mld zł. Inwestycje obejmą przede wszystkim budowę elektrowni gazowo-parowej we Włocławku za 1,4 mld zł (oddanie do eksploatacji planowane jest na grudzień 2015 r.). Dodatkowa pula 2,4 mld zł może zostać przeznaczona na budowę bloku w Płocku, elektrociepłowni Litvinov oraz na rozwój odnawialnych źródeł energii. Około 8 mld zł na bloki o mocy ok. 1300-1400 MW planuje wydać w najbliższych latach górnictwo. Największą z inwestycji planuje Kompania Węglowa na bazie dawnej kopalni Czeczott (bloku o mocy ok. 1000 MW za ok. 6 mld zł). Decyzja w sprawie podjęcia inwestycji ma zapaść na początku 2013 r. Katowicki Holding Węglowy planuje inwestycję w dwa bloki za 1,2 mld zł, natomiast Bogdanka w blok spalający odpady za 0,4 mld zł.
Wymienione inwestycje w nowe bloki wytwórcze stanowią okrojoną wersję wcześniejszych ambitnych założeń sektora energetycznego. Plany spółek zostały jednak zweryfikowane w związku z mniejszym popytem na energię elektryczną niż zakładały wcześniejsze długofalowe prognozy w warunkach spowolnienia gospodarczego. Operator systemu przesyłowego i operatorzy systemów dystrybucyjnych planują przeznaczyć na rozbudowę, odtworzenie i modernizację infrastruktury sieciowej w latach 2011-2015 ponad 34 mld zł. Tak znaczne planowane nakłady inwestycyjne wynikają z potrzeby wzmocnienia i rozbudowy infrastruktury sieciowej w celu m.in. przyłączania nowych odbiorców i nowych źródeł oraz zapewnienia wyższego poziomu bezpieczeństwa dostarczania energii elektrycznej. Grupa Energa na modernizację i rozbudowę sieci zamierza wydać do 2020 r. łącznie 12,5 mld zł. Enea planuje coroczne wydatki w sieć przesyłową na poziomie 1 mld zł. Tauron zainwestuje nawet ok. 2 mld zł rocznie. Polska Grupa Energetyczna planuje w latach 2012-15 wydać na ten cel 5 mld zł.
Przygotowane przez PSE Operator programy rozbudowy i modernizacji Krajowej Sieci Przesyłowej oparte są o koncepcję rozwoju sieci o napięciu 400 kV i stopniowej likwidacji sieci o napięciu 220 kV. Spółka planuje w 2012 r. inwestycje wartości ponad 715 mln zł. Nakłady na najbliższe pięć lat, ujęte w zatwierdzonym we wrześniu br. planie, wynoszą prawie 10 mld zł, z tego ponad 700 mln w 2013 r. Najwyższe wydatki planowane są w latach 2015-17 około 2,4 mld zł rocznie. Blisko 2,1 mld zł pochłonie I etap budowy mostu energetycznego Polska Litwa, który jest traktowany przez PSE Operator priorytetowo.
Dofinansowanie z UE wyniesie około 725 mln zł
W ciągu kilku najbliższych lat Gaz-System zbuduje w Polsce około 940 km gazociągów w ramach wspieranego przez UE korytarza Północ-Południe. Ich realizacja przewidziana jest na lata 2014-17. Korytarz połączy budowany terminal LNG skroplonego gazu) w Świnoujściu, przez południową Polskę, Czechy, Słowację i Węgry, z planowanym terminalem w Chorwacji na wyspie Krk. Dzięki systemowi będzie można przesyłać surowiec z Polski na południe Europy, a także w odwrotną stronę. Wartość tych inwestycji szacowana jest na 4,5-5 mld zł. Trwa realizacja projektu budowy ponad 1 tys. km gazociągów w północnozachodniej i środkowej Polsce (m.in. Szczecin-Lwówek, Świnoujście-Szczecin, Szczecin-Gdańsk, Rembelszczyzna-Gustorzyn i Gustorzyn-Odolanów). Termin zakończenia planowany jest na koniec 2014 r. W fazie końcowej znajduje się projekt budowy terminalu LNG w Świnoujściu.
Łączne nakłady na inwestycję szacuje się na ponad 2 mld zł, w tym wydatki Gaz- Systemu i należącej do niego spółki Polskie LNG (odpowiedzialną bezpośrednio za budowę) wyniosą 1,3 mld zł; resztę kosztów w wysokości 676 mln zł pokryła EU. Uruchomienie planowane jest na połowę 2014 r.
Inwestycje na kolei
Zły stan techniczny dróg kolejowych w Polsce znacznie ogranicza rozwój przewozów pasażerskich i towarowych, a powolna modernizacja szeroko rozumianej infrastruktury kolejowej (linie, tabor, dworce) obniża wolumen przewozów. W przypadku infrastruktury kolejowej konieczne jest przyjęcie w miarę stabilnego oraz osadzonego w realiach finansowania i efektywności ekonomicznej wieloletniego programu modernizacji i rozbudowy infrastruktury kolejowej.
Dla osiągnięcia zadowalającego stanu linii kolejowych, potrzebne są przez co najmniej 10 lat nakłady na poziomie 7,15 mld zł rocznie (po likwidacji zaległości inwestycyjnych niezbędne roczne nakłady będą o połowę niższe). Obecnie na roboty utrzymaniowe - naprawcze zarządzająca infrastrukturą kolejową spółka PKP Polskie Linie Kolejowe (PLK SA) przeznacza rocznie ok. 3-4 mld zł, brakująca połowa niezbędnych środków mogłaby pochodzić ze dotacji unijnych.
Ile z Unii na kolej?
Z unijnej perspektywy finansowej 2007-2013 na transport kolejowy Polska może wykorzystać 4,86 mld euro. Wobec braku zgody Komisji Europejskiej (KE) na realokację części środków przeznaczonych na projekty kolejowe na projekty drogowe, w II poł. 2012 r. podjęto działania w obszarze kolei, które powinny zwiększyć skalę środków wykorzystanych na kolej. Niemniej pełne wykorzystanie będzie bardzo trudne biorąc pod uwagę, że obecnie umowy obejmują zaledwie połowę dostępnych środków (dla porównania, transport drogowy z ponad dwukrotnie większej puli, zakontraktował prawie 100 proc.).
Sprawa jest na tyle skomplikowana, że nawet opinie resortów odpowiedzialnych za wykorzystanie środków unijnych na infrastrukturę są rozbieżne: Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (MTBiGM) uważa, że nie będzie żadnych problemów z wykorzystaniem unijnych dotacji, natomiast Ministerstwo Rozwoju Regionalnego (MRR) nie widzi szansy na wykorzystanie wszystkich środków unijnych z Perspektywy Finansowej 2007-2013. Opóźnienia w realizacji szeregu projektów inwestycyjnych i ogólne osłabienie koniunktury gospodarczej - przekładające się na takie zdarzenia, jak np. wstrzymanie w październiku 2012 r. robót na części trasy kolejowej Kraków - Katowice z powodu bankructwa Przedsiębiorstwa Napraw Infrastruktury (PNI), niewypłacalność Mostostalu Białystok mającego remontować dworzec w Radomiu, czy upadek firmy Budus odpowiedzialnej za budowę dworca podziemnego w Krakowie sugerują ostrożność szacunków wykorzystania środków unijnych.
Ile rząd da na kolej?
Dofinansowanie unijne na projekty niezrealizowane do końca 2015 r. przepadnie. Zgodnie z zapowiedziami tzw. drugiego expose premiera D. Tuska w październiku 2012 r. na rozwój transportu kolejowego w Polsce do 2015 r. rząd planuje przeznaczyć 31 mld zł, z czego:
- 26,5 mld zł (tj. prawie 86 proc.) na modernizację linii kolejowych;
- 3,5 mld zł (11 proc.) na zakup i modernizacje taboru kolejowego;
- 1,0 mld zł (3 proc.) na remonty dworców kolejowych.
Problemy z pełnym wykorzystaniem dotacji unijnych podnoszą znaczenie wsparcia projektów kolejowych nie tylko w obecnej perspektywie finansowej, będzie ono też bardzo istotne w kolejnej Perspektywie Finansowej 2014-2020, w przypadku której KE zakłada, że kolej powinna stać się głównym beneficjentem środków unijnych w transporcie. Dlatego też ważnym zadaniem MRR, MTBiGM i Centrum Unijnych Projektów Transportowych jest stworzenie sprawnego syste- mu instytucjonalnego przygotowywania i realizacji projektów kolejowych w PKP PLK.
Mimo, że niewiadomą pozostaje na razie wielkość i struktura przyszłego budżetu unijnego, to oczekuje się utrzymania dotychczasowego poziomu środków na politykę spójności (atut polityki unijnej nakierowanej na wsparcie transportu kolejowego jako bardziej przyjaznego dla środowiska). Większym ryzykiem wydaje się obecnie niesprawne korzystanie ze środków przez polską stronę, jak i ryzyko ograniczania inwestycji z uwagi na brak krajowych środków na współfinansowanie przy problemach sektora finansów publicznych.
Komentarze
Pokaż komentarze