Blog
Marian Guzek
Marian Guzek
Marian Guzek Profesor ekonomii Uczelni Łazarskiego
3 obserwujących 47 notek 37248 odsłon
Marian Guzek, 3 stycznia 2013 r.

Balcerowicz zarzuca nad Polską „sieć” anarchokapitalizmu

        Muszę się przyznać, iż odwagę profesora Leszka Balcerowicza szacowałem zbyt nisko (w moim artykule „Klif ustrojowy w Polsce”, Salon24.pl). Sądziłem bowiem, że nie zdobyłby się na to, aby oznajmić Polakom aprobującym jego zasadę „państwa minimum”,  że pora z nią skończyć i zastąpić ją  koncepcją „państwa zero” nie tylko w gospodarce, ale w ogóle w Polsce. Otóż z właściwą sobie taktyką nieużywania od razu „grubej rury”, moim zdaniem, Balcerowicz stworzył sobie przykrywkę swego przejścia od minarchizmu do anarchokapitalizmu (są to dwa stadia ideologii libertarianizmu) i wypalił porywającym tytułem swej nowej książki pt. „Odkrywając wolność”, uzupełnionym podtytułem w postaci jednego z łagodniejszych swych stwierdzeń mających leczyć społeczeństwo z niemądrych poglądów, jakich pojawia się w kryzysie coraz więcej: „Przeciw zniewoleniu umysłów”. Książce tej nadawany jest rozgłos medialny, z podtekstami, iż Balcerowicz ma zamiar wrócić do polityki i stanąć na czele nowej partii. W tej sprawie nie mogę się wypowiadać, lecz sądzę, iż autor z pewnością pragnie wywołać masowe reakcje skierowane przeciwko obecnemu rządowi.

        Pozwalając sobie na wstępie na lekki ton wobec tak znanej osobistości, mogę stwierdzić, że czułem się nieco zachęcony do takiego tonu wypowiedzią samego autora tej książki, iż „Na pewno nie jest to publikacja czysto naukowa”. Wypowiedź ta znajduje się w wywiadzie udzielonym przez L.Balcerowicza redaktorowi P. Zarembie ( „W sieci” nr 4/2012). Nie będę musiał więc czuć się zobowiązany do standardowej postawy recenzenckiej, tym bardziej, że mam zamiar sięgać do szerszych niż w książce elementów twórczości różnych autorów, jakie są zawarte w nurcie libertarianizmu, także jego protoplastów. Książka liczy sobie ponad tysiąc stron wypełnionych tekstami ponad 50 obcych autorów (z wyjątkiem „Wstępu” Balcerowicza). 

 

Jednostka suwerenna - wspólnota koordynowana mechanizmem wolnorynkowym  

        Dominują w tej książce aspekty ideologiczne, prowadzące w kierunku wniosków o charakterze antypaństwowym, antyzwiązkowym i antysocjalnym, a więc w kierunku koncepcji austriackiej szkoły ekonomii. Zasadniczą przesłanką ideową takiego wnioskowania jest wolność jednostki, rozumiana jako równość szans, których zdobywanie przez każdą jednostkę powinno się charakteryzować swobodą od pozarynkowych regulacji. W skrajnym ujęciu można tę pozycję określać jako suwerenność jednostki bez nakazów i zakazów instytucji wspólnotowych. Zgodnie z duchem libertarianizmu, który można uznać za wytwór głównie szkoły austriackiej, a szczególnie zgodnie ze stanowiskiem jej słynnego przedstawiciela w USA, profesora Friedricha Hayeka, działalności wspólnoty nie powinna koordynować instytucja ludzka, lecz mechanizm nie mylący się, czyli wolnorynkowy. To twierdzenie jest wpajane młodzieży studenckiej przez niektórych naszych profesorów (co komunikował w internecie np. profesor Witold Kwaśnicki z Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu).

 

Rząd to fikcja

        Książka ma więc swego ducha - którym jest wolność, nie jakakolwiek i nie narodu, lecz jednostki - a także swą atmosferę, którą stanowi zagęszczenie niechęci, krytyki oraz pogardy wobec instytucji wspólnotowych, dobra wspólnego, sprawiedliwości społecznej, a zwłaszcza państwa. Takie postawy przyświecały niektórym twórcom już przed wiekami. Jednym z nich był, występujący w zbiorze Balcerowicza, francuski ekonomista Frederic Bastiat, który jest uznawany przez szkołę austriacką za ważnego jej protoplastę. Słynie on szczególnie z jednozdaniowej definicji rządu (sam nazwał to zdanie definicją): „Rząd jest wielką fikcją, za pośrednictwem której każdy usiłuje żyć na koszt wszystkich innych”. Pomijając już wewnętrzną sprzeczność w tej definicji, polegającą na identyfikowaniu właściwości podmiotu, jaki jest fikcją, czyli nie istnieje, a mimo to spełnia konkretną funkcję, można stwierdzić wyraźnie ideologiczny, a nie naukowy jej charakter. Jest to zresztą główna cecha całego libertarianizmu, a szczególnie jego koncepcji docelowego ustroju, czyli anarchokapitalizmu. Właśnie na Bastiata jako „genialnego francuskiego ekonomistę” powoływał się nasz czołowy libertarianin w mediach, Tomasz Wróblewski, stwierdzając, iż pisał on o „urzędowym rabusiu, który uaktywnia się właśnie wtedy, kiedy słabnie jego władza”(w artykule: „Efekt Tuska – Curleya”, „Rzeczpospolita”, 27-28.10.2012r.).

        Interesujące jest to, że w książce nie występuje profesor Jeffrey Sachs, który tak skutecznie wspomagał  Balcerowicza we wdrażaniu w Polsce ustroju według rodzącej się wtedy w USA ideologii neoliberalnej, dającej się wymieszać z naszym postkomunistycznym lesseferyzmem. Wśród autorów jest natomiast nasz rodzimy libertarianin Janusz Korwin-Mikke oceniany przez niektórych jego zwolenników internetowych jako rozrabiacz bez takich finałów, jakie były osiągalne z Sachsem. Wyjaśnieniem jest prawdopodobnie to, iż Sachs odciął się od neoliberalizmu inaczej niż Balcerowicz, tzn. odszedł od szkoły chicagowskiej Miltona Friedmana i poparł wybór Baracka Obamy na prezydenta i jego politykę przywracającą jej podstawy keynesowskie. Balcerowicz natomiast wyraził życzenie, aby nie nazywać go neoliberałem, gdyż oznaczałoby to napiętnowanie, natomiast odchodzi od neoliberalizmu nie zrywając ani z Friedmanem, ani Hayekiem (w książce są obaj) nie w stronę keynesizmu, lecz anarchokapitalizmu, czyli brnie w najbardziej szkodliwy model ustrojowy świata bezpaństwowego, wymyślony głównie przez Ludwiga von Misesa (jest w książce) i jego wychowanka profesora Murraya Rothbarda z udziałem Samuela Konkina. Dwóch ostatnich nie ma w zbiorze, gdyż ich umieszczenie uniemożliwiłoby Balcerowiczowi posłużenie się Adamem Smithem (jest w zbiorze) jako - tym razem - podmiotową przykrywką, używaną chyba prawie przez wszystkich neoliberałów udających, że są liberałami tylko lepszymi.

Skomentuj Obserwuj notkę Napisz notkę Zgłoś nadużycie
NEWSY - TOP 5

Ostatnie notki

Ostatnie komentarze

  • @SIERKOVITZ Odpowiadam: dzięki odchodzeniu od neoliberalizmu, amerykański neokonserwatyzm...

Tematy w dziale