Umieranie za...

Przeczytałem właśnie komentarz Witolda Gadomskiego w dzisiejszej "Wyborczej" do kwestii premiera Kaczyńskiego: "Polska gotowa jest umrzeć za pierwiastek". Sam tekst jest ciekawy, bo pokazuje realne znaczenie tych słów. Ale panu premierowi (a także większości polityków z obu stron sceny) od dłuższego czasu nie chodzi o to, by ich słowa znaczyły literalnie. Wypowiedzi polityków są nastawione komunikacyjnie na warstwę symboliczną - Roman Jakobson nazywał to funkcją poetycką - która ma "łowić" bądź "podtrzymywać w wierze" elektorat. Prowadzi nas to do starej tezy o polityce jako zajęciu magicznym, o funkcji sakralnej. Premier pokazuje, że jest szamanem, który stoi pośrodku Europy i nie da się ruszyć z miejsca, bo to on jest jedynym Przewodnikiem "plemienia".

Druga interpretacja tego tekstu. Po takich słowach o umieraniu przychodzi mi na myśl stara teza profesora Zygmunta Baumana o tym, że epoka nowoczesna boi się silnych sądów, emocji, narracji. Można powiedzieć, że jeżeli chodzi o Polskę, to Bauman się pomylił (tak, jak Maria Janion z "końcem romantycznego paradygmatu"). Rację może mieć w tym sensie, że takie silne, emocjonalne - może, mówiąc językiem Kaczyńskiego, "godnościowe" - poruszenie się w przestrzeni publicznej budzi wrażenie patetyczności, nieracjonalności i dlatego jest spychane na margines debaty. Polska polityka zagraniczna, jak w XIX wieku, oscyluje między śmiesznością a heroizmem. Jeszcze ciągle... Być może jednak to zmiany właśnie w polskim życiu politycznym pociągną za sobą "ducha historii" w stronę powrotu do "wielkich narracji", zaangażowania - oczywiście nie tylko, na szczęście, prawicowego. Tylko wypada sie zastanowić nad skutkami pójścia taką drogą. Pamiętajmy czym skończył się wiek XIX.