Polska dla Polaków? Niestety...

Ostatnie dni naszej salonowej dyskusji to w dużym stopniu kwestie związane z Niemcami, Żydami i trudną historią. II wojna światowa, jak widać, odciska swe straszliwe piętno na kolejnych pokoleniach. I moim zdaniem jej ślady będą istnieć jeszcze bardzo, bardzo długo.

Jednym z głównych skutków ostatniej wojny jest pozbawienie Polski mniejszości etnicznych – w przeszłości bardzo licznych. Nasz kraj zamieszkuje obecnie ludność posługującą się jednym językiem, wyznająca jedną wiarę. Wiemy, że to sytuacja zupełnie odmienna od tej panującej przez stulecia polskiej historii.

Od czasów sprowadzenia niemieckich kolonistów w XIII wieku, Polska zawsze była wieloetniczna. I nie mam tu na myśli tylko skutków Unii Lubelskiej łączącej nas (na dobre i złe) z Litwinami oraz Rusinami. Przez stulecia przybywali do Rzeczpospolitej kolejni emigranci. Zamieszkało w niej setki tysięcy, a potem miliony Żydów, ale też Ormianie, Flamandowie, Szkoci, Niemcy, Tatarzy… Jedni byli uciekinierami, inni jeńcami, lub nawet odwrotnie – najeźdźcami. Z czasem Polska stawała się domem dla nich wszystkich.

Oczywiście, im bardziej Rzeczpospolita słabła, tym mniej było w niej tolerancji, a więcej wojen domowych i pogromów. Lecz w odrodzonej Polsce znów powstała wyjątkowa, wieloetniczna społeczność. Teraz znamy ją tylko z filmów, gdyż wszystko zniszczyła wojna.

Niektórzy mogą powiedzieć, że gdyby nasz kraj nie był teraz „jednolity etnicznie” to czekałby Polskę los Jugosławii. Całkiem możliwe. Nie potrafię jednak oprzeć się wrażeniu, iż straciliśmy coś wyjątkowego. Nie ma już cerkwi i zborów. Nie ma żydowskich miasteczek. Nie ma tatarskich pułków. Nie ma ormiańskich sklepów. Zostaliśmy sami.