Lepiej nie kombinować z fakturami. Takie są konsekwencje

Z artykułu dowiesz się:

Podatnik został skazany na 3 lata bezwzględnego pozbawienia wolności oraz grzywnę
Sprawa dotyczyła 354 faktur o wartości netto ponad 7,88 mln zł i uszczuplenia VAT przekraczającego 1,81 mln zł
Za najpoważniejsze przestępstwa związane z fałszowaniem faktur można trafić do więzienia nawet na 25 lat
Wysokość sankcji za przestępstwa skarbowe zależy m.in. od wartości uszczuplenia oraz minimalnego wynagrodzenia

Trzy lata bezwzględnego więzienia za fałszywe faktury

Krajowa Administracja Skarbowa poinformowała o wyroku, w którym sąd wymierzył podatnikowi karę 3 lat bezwzględnego pozbawienia wolności oraz grzywnę. Postępowanie przygotowawcze prowadził, pod nadzorem prokuratora, naczelnik Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni.

Sprawa dotyczyła lat 2019–2020. Sprawca wprowadzał do ewidencji faktury, za którymi – jak ustalił sąd – nie stały rzeczywiste transakcje, a następnie wykorzystywał je w deklaracjach VAT. Łącznie chodziło o 354 faktury o wartości netto ponad 7,88 mln zł, a uszczuplenie VAT przekroczyło 1,81 mln zł. Sąd przyjął również, że sprawca uczynił sobie z popełniania przestępstw stałe źródło dochodu.

W powszechnej opinii utrwaliło się przekonanie, że sprawa karna skarbowa kończy się zwykle grzywną, ewentualnie karą w zawieszeniu oraz wpisem do Krajowego Rejestru Karnego. Dane Ministerstwa Sprawiedliwości w dużej mierze to potwierdzają, ale pokazują również wyraźny trend.

W 2008 r. na 4512 osób prawomocnie skazanych za przestępstwa skarbowe bezwzględne pozbawienie wolności orzeczono wobec 57 osób (1,3 proc.). W 2020 r. było to już 276 osób na 7208 skazanych (3,8 proc.), a rok wcześniej – 347 osób (3,6 proc.). Wśród skazanych na karę pozbawienia wolności udział kar bez zawieszenia wzrósł w tym czasie z 16 proc. do 37 proc.

Kary od 3 lat wzwyż wciąż należą jednak do rzadkości. W 2020 r. bezwzględne kary w takim wymiarze orzeczono wobec 10 osób, a w 2019 r. – wobec 18.

Zobacz takżeJaka będzie przyszłość TVN z nowym właścicielem? Rząd nie odpuszcza

Kiedy za przestępstwo skarbowe można trafić do więzienia?

Ten trend warto zestawić z kilkoma regułami, które zwiększają ryzyko orzeczenia bezwzględnej kary. Sąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary pozbawienia wolności tylko wtedy, gdy nie przekracza ona roku. Kara 3 lat oznacza zatem pobyt w zakładzie karnym.

Przy dużych kwotach uszczuplenia albo gdy przestępstwa stanowią dla sprawcy stałe źródło dochodu, przepisy przewidują nadzwyczajne obostrzenie kary. Wówczas kara pozbawienia wolności za przestępstwo skarbowe może sięgnąć nawet 10 lat, a w przypadku kary łącznej – 15 lat. Dodatkowo wyrok może zostać podany do publicznej wiadomości, co dla osób prowadzących działalność gospodarczą oraz firm oznacza także poważne ryzyko utraty reputacji i zaufania, kluczowych w biznesie.

Grzywna na dziesiątki milionów złotych

Za przestępstwa skarbowe wysokie są nie tylko kary pozbawienia wolności, ale również grzywny. Ich wysokość zależy m.in. od minimalnego wynagrodzenia, które wynosi 4806 zł w 2026 r. i 4950 zł w 2027 r., oraz od wartości podatku uszczuplonego lub narażonego na uszczuplenie.

Najważniejsze progi:

do 24 030 zł (w 2027 r. – 24 750 zł) czyn jest wykroczeniem skarbowym; grzywna może wynieść do 96 120 zł (w 2027 r. – 99 000 zł), bez wpisu do KRK; powyżej tego progu zaczyna się przestępstwo skarbowe; grzywna może sięgnąć nawet 46,1 mln zł (w 2027 r. – 47,5 mln zł), a skazanie oznacza wpis do KRK;
powyżej 961 200 zł (w 2027 r. – 990 000 zł) uchylanie się od opodatkowania i oszustwo podatkowe są zagrożone również karą pozbawienia wolności
powyżej 4,8 mln zł (w 2027 r. – 4,95 mln zł) przepisy przewidują nadzwyczajne obostrzenie kary – nawet do 10 lat pozbawienia wolności

Warto pamiętać, że każde skazanie za przestępstwo skarbowe, także na samą grzywnę, trafia do Krajowego Rejestru Karnego. Wyjątkiem jest dobrowolne poddanie się odpowiedzialności. Jest ono jednak możliwe tylko przy czynach zagrożonych wyłącznie grzywną, czyli w praktyce do progu małej wartości – 961 200 zł (w 2027 r. – 990 000 zł). Powyżej niego skazanie oznacza obowiązkowy wpis.

Jeżeli przestępstwo skarbowe popełniono w związku z działalnością spółki, odpowiedzialność karną skarbową ponoszą osoby fizyczne. W praktyce mogą to być członkowie zarządu, dyrektorzy finansowi i główni księgowi, a niekiedy także osoby z centrali grupy, które faktycznie decydują o rozliczeniach polskiej spółki. Sama spółka może zostać dodatkowo pociągnięta do odpowiedzialności posiłkowej za grzywnę wymierzoną tym osobom.