14.09.13 - Rycerze uczcili pomordowanych bohaterów pomorodwanych na Pradze

W dniu 14 września 2013 r. o godz. 18.00 - w Święto Podwyższenia Krzyża Świętego - w katedrze Warszawsko-Praskiej p.w Św. Michała Archanioła i Św. Floriana Męczennika odprawiona została uroczysta Msza Święta w intencji bohaterów Wolnej Polski zamordowanych i zadręczonych przez NKWD i UB w katowniach praskich w latach 1944-1954 pod przewodnictwem JE Ks. Abpa Henryka Hosera SAC z udziałem rycerzy Zakonu Rycerzy Jana Pawła II na czele z Prowincjałem Zakonu Zacnym Bratem Arkadiuszem Urbanem.

Przed Mszą Św. odczytano list od Ordynariusza Polowego Wojska Polskiego JE Ks. Bpa Józefa Guzdka, którego reprezentował Ks. Płk Robert Mokrzycki.

Abp Henryk Hoser SAC w wygłoszonej homilii nawiązując do Święta Podwyższenia Krzyża Św. przypomniał iż z datą dzisiejszą wiąże się rocznica wysadzenia w powietrze przez Niemców Katedry Warszawso-Praskiej w której odbywa się obecna liturgia. To ten krzyż był nadzieją dla męczonych w rozlicznych katowniach warszawskiej Pragi, gdzie NKWD i UB torturowała i zabijała polskich bohaterów walczących o wolność. Sieć jaką rozpościerała komunistyczna bezpieka wyłapywała niezłomnych żołnierzy Polski Walczącej.

"Od roku 1944 - mówił Abp Hoser - obok pozorów normalnego życia, w czasie kiedy powoli odbudowywano drogi i prowizoryczne mosty po prawej stronie Wisły, w piwnicach konali ludzie. - Łapano i oskarżano o współpracę z Gestapo tych, którzy narażali swoje życie w walce z niemieckim okupantem, siejącym nieszczęście i śmierć, traktującym ludzi gorzej niż bydło. Praskie piwnice były czasami gorsze niż kazamaty hitlerowskie w Alei Szucha czy też cele w więzieniu na Pawiaku. - Ci, którzy tam się znaleźli, nie wychodzili żywi. Do dziś nie wiemy gdzie zostali pochowani."

"Szczątki naszych bohaterów spoczywają gdzieś pod powierzchnią warszawskich podwórek, tak jak spoczywają ci, którzy leżą na Łączce na warszawskich Powązkach. Być może w końcu do nich dotrzemy i uhonorujemy ich, by mieli godny człowieka i żołnierza pogrzeb" – wyraził nadzieję Abp Hoser.

Wielu dziś pyta, gdzie był wówczas Bóg w którym tak wielu pokładało nadzieją. Był on z nimi był w piekle tak jak wówczas gdy zstąpił z krzyża do piekieł by po trzech dniach wstąpić na niebiosa. Był w wydrapywanych krzyżach na ścianach praskich piwnic przemienionych przez okupantów komunistycznych w więzienia. W tych piwnicach możemy przeczytać to, co jest teologią i logiką Krzyża: "Śmierć będzie dla nas wyzwoleniem". To tak, jakby napisać, że "Krzyż jest wejściem do Zmartwychwstania". I ta śmierć była dla nich wyzwoleniem...

Wyryte przez więźniów komunistycznej bezpieki na ścianach w praskich kazamatach krzyże

"Wolność zdobywa się poprzez Krzyż. O tym najlepiej wiedzieli ci, którzy zostali zamordowani przez NKWD i UB w katowniach praskich – zaznaczył abp Henryk Hoser. i dodawał, że wizyty w tych miejsca kaźni są do dziś wstrząsające. "Na ścianach więźniowie grawerowali Krzyż, który dla wielu z nich pozostał jedyną nadzieją. Oni bowiem doskonale znali Jego wartość. Wiedzieli, że wolność zdobywa się właśnie poprzez Krzyż, poprzez walkę, poprzez oddanie swojego życia dla innych, dlatego  – podkreślił biskup warszawsko-praski.

Kaznodzieja zwrócił również uwagę, że obok mordowanych cierpiały także ich rodziny, żony, mężowie, dzieci. – Oni, podobnie jak na Kalwarii Maryja, czy Jan, stali pod tym Krzyżem zupełnie bezsilni i bezradni. Wiedzieli, kim jest i za co umiera, wiedzieli że jest niewinny ale nie mogli nic zrobić – powiedział abp Hoser.

Zaapelował także o szacunek i modlitwę za poległych w obronie stolicy żołnierzy I Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki, którzy zginęli w nurtach Wisły lub na gruzach dogasającego Powstania Warszawskiego.

"Wkraczające 14 września na Pragę Wojska Sowieckie nie tylko pozwoliły hitlerowcom dokończyć dzieła zniszczenia, ale także wysłały na beznadziejną walkę 1500 polskich żołnierzy. Oni też są ofiarami tych samych zbrodniczych rozkazów, tej samej zbrodniczej strategii, która zapanowała wówczas na Pradze."

Żyjący są winni pamięć tym, którzy zostali zamordowani i zamęczeni przez komunistyczny aparat bezpieczeństwa. Przypomniał o obowiązku pamiętania o tym, co się stało, i ratowania miejsc męczeństwa, które na warszawskiej Pradze są tak liczne. JE Ks. Abp Hoser nawiązał do kontrowersyjnego projektu powrotu pomnika „czterech śpiących” na plac Wileński w Warszawie i zauważył m.in., że symbolika z nim związana, jego wzniesienie wśród kazamatów i więzień prowadzi do zafałszowania historii.

Po zakończeniu Mszy św. przedstawicie IPN, harcerze, środowiska kombatanckie, księża i mieszkańcy Warszawy złożyli kwiaty i modlili się w miejscach byłych katowni NKWD i UB (przy ul. Cyryla i Metodego 4, przy w budynku LO im. Władysława IV i przy ul. Sierakowskiego 7). Jednym z elementów uroczystości na warszawskiej Pradze było zwiedzanie przed mszą św. piwnic byłej siedziby NKWD przy ul. Strzeleckiej 8.

JE Ks. Abp Henryk Hoser i Ordynariusz Polowy WP Bp Józef Guzdek w praskich piwnicach-kaźniach komunistycznej bezpieki

Przed Mszą Św. o godzinie 17.00 Jacek Pawłowicz wygłosi w podziemiach Bazyliki wykład prezentujący historię represji na Pradze w latach 1944-1954. Podczas spotkania można było nabyć wydawnictwa IPN.

W uroczystościach wzięli udział m.in. przedstawiciele środowisk kombatanckich, harcerze, Grupa Historyczna „Zgrupowanie Radosław”, młodzież szkolna, mieszkańcy Warszawy. Przedsięwzięcie zorganizowane zostało przez Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej, Oddział IPN w Warszawie i Wspólnoty Mieszkaniowe Pragi we współpracy z JE ks. abp. Henrykiem Hoserem.

Rycerze Jana Pawła II reprezentowani byli przez liczną grupę Zacnych Braci zgromadzoną podczas Mszy Św. wokół ołtarza na czele z Prowincjałem Zakonu Zacnym Bratem Arkadiuszem Urbanem. Obecni też byli m.in. Wielki Rycerz Chorągwi Najświętszego Serca Jezusa Zacny Brat Jacek Wachowicz i Wielki Rycerz Chorągwi Świętej Rodziny Zacny Brat Zbysław Suchorzebrski oraz Skarbnik Chorągwi MB z Lourdes Zacny Brat Mieczysław Kowalczyk, a także Zacny Brat Ryszard Tyborowski i Zacny Brat Wiesław Trębicki oraz Zacny Brat Leszek Dziurdziak.

CZERWONA MAPA PRAGI

IPN stara się od lat dokumentować miejsca kaźni polskich patriotów. Warszawski Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej na wniosek mieszkańców Pragi od kilku lat prowadzi badania mające na celu ocalenie od zapomnienia i godne upamiętnienie miejsc męczeństwa polskich patriotów na Pradze po wkroczeniu tam w roku 1944 Armii Czerwonej i ich miejscowych komunistycznych popleczników.

Od sześciu lat, w ramach projektu badawczego "Śladami zbrodni", historycy IPN odkrywają i dokumentują miejsca, w których na terenie Polski miały swoje siedziby, areszty i miejsca przesłuchań NKWD, UB i Smiersz (jednostka sowieckiego kontrwywiadu wojskowego), których część do dzisiejszych czasów była tajna lub nieznana. Łącznie wykonano dokumentację fotograficzną i zidentyfikowano 550 tego typu obiektów. Rezultat tej pracy został w roku ubiegłym przedstawiony w specjalnym albumie, gdzie IPN zaprezentował najważniejsze i najlepiej zachowane miejsca. Znaczna część z nich znajduje się na warszawskiej Pradze.

Niedaleko niechcianego pomnika wystawionego przez władze komunistyczne jako dowód "braterstwa" z Armią Czerwoną znajdują się gmachy, w których przetrzymywano, często brutalnie przesłuchiwano i mordowano żołnierzy Polski podziemnej i antykomunistycznego ruchu oporu.

Skandlaem jest fakt, iż o ile niechciany pomnik "czterech śpiących", który przez dekady straszył w samym centrum Pragi obok Dworca Wileńskiego, jest odrestaurowywany za pieniądze warszawiaków i niedługo ma powrócić w tę okolicę, o tyle miejsca kaźni polskich patriotów praktycznie nie są znane opinii publicznej i nie istnieją w świadomości mieszkańców stolicy.

Jak mówią historycy IPN - zachodzi również obawa, że niektóre z nich zostaną bezpowrotnie utracone. Dokumentacja dokonana przez pracowników Instytutu pozostaje w wielu przypadkach jedynym śladem tego, co zachowało się do naszych czasów. "W wielu przypadkach obiekty te po wykonaniu dokumentacji zostały wyremontowane i śladu po tych pamiątkach już nie ma" - ubolewał dr Łabuszewski. Jak przyznaje historyk IPN, uznanie tych miejsc, związanych z martyrologią społeczeństwa polskiego poddanego represjom komunistycznym, dość ciężko przebijało się i przebija do różnego rodzaju instytucji rządowych i samorządowych.Obiekty te są po prostu miejscami pamięci narodowej. Na murach warszawskiego liceum Władysława IV na rogu ul. Jagiellońskiej i Solidarności nie ma do dziś żadnej tablicy informującej o tym, że w budynku tym mieścił się sowiecki Trybunał Wojenny, a w jego piwnicach znajdowały się cele aresztu. Do dziś nie wiadomo, czy na dziedzińcu nie znajdują się szczątki ofiar. Takiej tablicy nie ma także na budynku byłej Dyrekcji Generalnej PKP obok Dworca Wileńskiego - dokładnie na wprost, gdzie stał pomnik sowieckiego okupanta, choć znajdowała się tam pierwsza siedziba warszawskiego Urzędu Bezpieczeństwa, zanim została przeniesiona na ul. Cyryla i Metodego.

Pomnik ku czci Pomordowanych w Praskich Więzieniach w latach 1944–1956 na terenie dawnego praskiego więzienia karno-śledczego nr III, tzw. „Toledo” (ul. Namysłowska 6)

Główne miejsca kaźni polskich bohaterów narodowych na Pradze

• ul. Namysłowska 6: pomnik ku czci Pomordowanych w Praskich Więzieniach w latach 1944–1956 (teren dawnego praskiego więzienia karno-śledczego nr III, tzw. „Toledo”) – Gimnazjum nr 30, ul. Józefa Szanajcy 17/19
• ul. Strzelecka 8: dawniej Kwatera Główna NKWD w Polsce (następnie WUBP) – LXXVI Liceum Ogólnokształcące im. marsz. J. Piłsudskiego, ul. Kowelska 1
• ul. Cyryla i Metodego 4: dawniej Miejski Urząd Bezpieczeństwa Publicznego Warszawa-Praga (ostatecznie Urząd Bezpieczeństwa Publicznego na m.st. Warszawę) – Technikum Nr 20, ul. Ratuszowa 13
• ul. Jagiellońska 38: dawniej Trybunał Wojskowy Armii Czerwonej – VIII Liceum Ogólnokształcące im. Króla Władysława IV, ul. Jagiellońska 38
• ul. Sierakowskiego 7: dawniej siedziba NKWD (1944-1946), a następnie Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego (1946 – 1954).
• ul. 11 Listopada 68: dawniej Wojskowy Trybunał Wojenny.

Wiele z nich niestety po dziś dzień nie zostało dotąd uhonorowanych nawet tablicami enumeratywnymi, choć takie mają dzisiaj słynna siedziba stołecznej bezpieki na ul. Cyryla i Metodego 4, a także była siedziba Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego przy ul. Sierakowskiego 7. Jedynie w miejscu, gdzie znajdowało się więzienie karno-śledcze nr III w Warszawie - tzw. "Toledo"z siedzibą w nieistniejącym już budynku przy ul. Ratuszowej 11 (obecnie Namysłowska 6) postawiono upamiętniający to miejsce kaźni symboliczny pomnik.

Katownie przy ul. Namysłowskiej 6. "Toledo" powstało w 1944 roku na terenach koszar 36. Pułku Piechoty Legii Akademickiej, wybudowanych jeszcze za czasów carskiej Rosji przy ul. Ratuszowej 11. Więzienie odgrodzone było murem wysokim na trzy metry, z drutem kolczastym i odłamkami szkła wmurowanymi ostrymi krawędziami w górę. W narożnikach znajdowały się wieże strażnicze z reflektorami. Naczelnikiem więzienia był Kazimierz Szymonowicz (właść. Kopel Klejman), nazywany przez więźniów „Krwawym Kaziem”, z zachowanych relacji wynikało, że lubił osobiście wykonywać wyroki śmierci. Po nieudanej próbie zamachu na jego życie, podjętego przez działaczy WiN-u został naczelnikiem centralnego więzienia w Rawiczu (1945–1949). Do najbardziej brutalnych śledczych należeli m.in.: Tadeusz Gózik, Zygmunt Knyziak, Tadeusz Poddębski, Józef Frydman i prokurator Landzberg. W przesłuchiwaniach i znęcaniu się nad więźniami brała udział również Julia Brystygier. Najczęstszymi metodami tortur było bicie gumowymi pałkami, kopanie po nerkach, głowie i piszczelach, a także sadzanie więźniów na nodze od stołka z uniesionymi nogami. Egzekucji dokonywano w specjalnym bunkrze śmierci. Następnie zwłoki chowano na terenie więziennym, w rowie, bez ubrania. Na razie zdołano ustalić ok. 100 nazwisk osób straconych na 11 Listopada. Na pewno było ich dużo więcej. Dla zatarcia zbrodni, na jednej ze zbiorowych mogił posadzono drzewa.  Niektórych więźniów chowano w bezimiennych mogiłach na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w kwaterze na Łączce, a także na Cmentarzu Bródnowskim oraz wg niektórych źródeł w okolicy cmentarza cholerycznego na Pradze. W 1957 roku więzienie przeznaczono dla kobiet i nazywane było popularnie "Toledo". W 1975 roku przeniesiono je na ulicę Chłopickiego na Grochowie, zabudowania rozebrano, a w ich miejscu zaczęto stawiać bloki mieszkalne oraz szkołę muzyczną. I tylko podczas budowy znajdowano szczątki ludzkie... W 1992 roku prokuratura, na wniosek byłej więźniarki pani Zofii Baranowicz, zleciła wykonanie badań gruntu. Badania potwierdziły istnienie mogił. Udało się znaleźć osławiony rów, w którym grzebano ciała, ale ekshumować nie było czego. Ciała składano na przemian ze śmieciami i zasypywano wapnem. Tylko na podstawie zmienionej struktury gruntu policjanci stwierdzili, że to prawdopodobnie to miejsce - mówi była więźniarka. Budowy następnych budynków zaprzestano. A na tablicy przymocowanej do pozostawionego fragmentu muru więziennego widnieje napis: "Tu w latach 1944 - 56 cierpieli i ginęli żołnierze organizacji niepodległościowych walczących o wolną Polskę. Cześć ich pamięci. Warszawa 1997".  W 2001 roku na oryginalnych fundamentach dawnego wiezienia przy ulicy Namysłowskiej stanął Pomnik ku Czci Pomordowanych w Praskich Więzieniach. W 2010 roku Robotnicza Spółdzielnia Mieszkaniowa "Praga" rozpoczęła budowę bloku mieszkalnego w czasie której natrafiono tylko na cegły dawnego więzienia...

Film o "Toledo"

Katownia przy ul. Cyryla i Metodego 4. Budynek powstał w latach 30-tych XX wieku, jako internat dla studentów teologii prawosławnej i związany był ze znajdującą się obok Cerkwią Św. Marii Magdaleny. Po wkroczeniu wojsk sowieckich do polski podczas II wojny światowej - 9 lutego 1945 roku decyzją Urzędu Kwaterunkowego - budynek został zajęty przez jednostki Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, które wcześniej były rozproszone w różnych częściach Pragi (m.in. w budynku Dyrekcji Kolei Państwowych przy Wileńskiej 2/4). Budynek składał się z 43 pokoi biurowych, trzech lokali mieszkalnych, sali świetlicowej, stołówki i sutereny, którą przerobiono na areszt. To tu przetrzymywano schwytanych w ubeckie sidła polskich patriotów. Brutalnie torturowano, przesłuchiwano i mordowano. Trwało to do września 1950 roku, kiedy to siedzibę stołecznej bezpieki przeprowadzono do budynku Pałacu Mostowskich.

Katownia przy ul. Jagiellońskiej 38. Tu też brak jakiejkolwiek wzmianki, iż w tym miejscu mordowano polskich bohaterów. W piwnicach obecnego Liceum Władysława IV od strony ulicy Jagiellońskiej w latach 1944 -1945 mieścił się areszt sowieckiego kontrwywiadu – Smiersz. W wyżej położonych pomieszczeniach budynku wydawał wyroki sowiecki Trybunał Wojenny. Na dziedzińcu szkoły znajdował się drewniany barak oraz były wykopane doły przykryte drutem kolczastym, w których przetrzymywano podsądnych. Wielu z nich rozstrzeliwano na miejscu. Prawdopodobnie ofiary sowieckiego Trybunału Wojennego do dnia dzisiejszego spoczywają na dziedzińcu Liceum.

Katownia przy ul. Sierakowskiego 7. Budynek przy Sierakowskiego 7 powstał w 1926 roku jako Żydowski Dom Akademicki. Po wkroczeniu wojsk sowieckich do Warszawy - 14 września 1944 roku budynek zajęło NKWD, a następnie przekazało go Wojewódzkiemu Urzędowi Bezpieczeństwa Publicznego, który funkcjonował tam w latach 1946 – 1954. W budynku tym przetrzymywano, torturowano i mordowano zatrzymanych. Jednym ze sposobów torturowania było wciskanie  przesłuchiwanego nago w tzw. trumnę – wąski kanał w murze. Zdarzało się, że osoby zakatowane w trakcie przesłuchań dla upozorowania samobójstwa wyrzucano przez okna.

Katownia przy ul. 11 Listopada 68. Istnieją tu jeszcze budynki Wojskowego Trybunału Wojennego w tzw. kordegardzie u zbiegu 11 Listopada i ul. Szwedzkiej, a także pod numerem 66, gdzie znajdował się podręczny areszt. Ten ostatni jest przeznaczony do rozbiórki (!). Ofiary Trybunału rozstrzeliwano w nieistniejącym dziś małym pomieszczeniu znajdującym się na terenie tej posesji. Grzebano je albo na podwórku, albo na terenie dawnego cmentarza cholerycznego przy nasypie kolejowym. Jak wspominał Hubert Kossowski ze Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, do lat 70. przy nasypie znajdował się drewniany krzyż. Jednak dla zatarcia śladów działacze z KC PZPR zlecili postawienie w jego miejsce pomniczka upamiętniającego rozstrzelanie w tym samym miejscu 27 Polaków przez Niemców. Dziś kamienica się rozpada. Prawdopodobnie niedługo jej nie będzie.Budynki te nie są upamiętnione, gdy tymczasem miejsc zajmowanych przez różne agendy sowieckie na Pradze jest więcej, m.in. przy ul. Kawęczyńskiej, Grochowskiej, Zamoyskiego, Targowej, Tykocińskiej czy Otwockiej. Stacjonowały w nich szykujące się do ofensywy z 1945 r. jednostki Armii Czerwonej, przez kilka miesięcy prowadziły także działalność represyjną wobec Polaków. Co więcej, nie wiadomo dokładnie, w ilu z tych miejsc mogą po dziś dzień znajdować się szczątki zamordowanych w nich ludzi.
Katownia przy ul. Środkowej 13/15. Budynek w latach 1944 – 1945 zajmowało NKWD (tutaj znajdowała się siedziba gen. Iwana Sierowa), a następnie przejął go Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego. Na piętrach budynku były stołówka i kwatery oprawców, na parterze pokoje przesłuchań, a w piwnicach były cele, na ścianach których do dnia dzisiejszego widnieją wydrapane nazwiska ofiar, modlitwy patriotyczne hasła, daty, nazwy miejscowości.

Katownia przy ul. Wileńskiej 2/4 i Targowej 74. Budynek, a właściwie kompleks siedmiu budynków Dyrekcji Okręgowych Kolei Państwowych z 1929 r. mieścił je tam do wybuchu wojny w 1939 r. Już w czasie okupacji niemieckiej (1939-1944) budynek był wykorzystywany przez Komendę Dzielnicową Policji Porządkowej. 1 sierpnia 1944 roku na kilka godzin został opanowany przez powstańców warszawskich. Po zajęciu Pragi przez armię sowiecka w budynku stacjonował 2 Batalion Strzelecki 2 Pułku Pogranicznego 64 Dywizji Wojsk Wewnętrznych NKWD. Pod taką czujną opiekę sowieckiego NKWD przywieziono do niego z Moskwy i z Lublina komunistyczny tzw. Rząd Tymczasowy oraz komunistyczną tzw. Krajową Radę Narodową pod Przewodnictwem sowieckiego agenta Bolesława Bieruta (mosiężna tablica upamiętniająca obecność Bieruta w tym budynku została zdjęta dopiero na poczatki XXIw.). W budynku tym urzędowali też funkcjonariusze UBP m.st. Warszawy, dopóki nie zajęli budynku przy Cyryla i Metodego 4. Dokonywano tu wówczas licznych przesłuchań i mordów na więźniach -polskich patriotach.

Katownia przy ul. Strzeleckiej 8. Nie ma tu żadnej informacji o tym, że była to kwatera Smiersza kierowanego przez gen. Iwana Sierowa, a jednocześnie kwatera główna NKWD na Polskę. A jest to miejsce będące świadkiem represji o skali porównywalnej tylko i wyłącznie z osławioną siedzibą gestapo przy al. Szucha. Podziemia tego budynku kryją mroczne, wilgotne cele, w których rozgrywały się przerażające sceny. Na parterze znajdowały się pokoje przesłuchań, a na piętrach - stołówka i kwatery śledczych, strażników i oficerów NKWD. Właśnie w tym miejscu przesłuchiwano więźniów, bito ich metalowymi prętami, przypalano papierosami, wybijano zęby i polewano lodowatą wodą. - To obiekt unikatowy w skali ogólnopolskiej i powinien być w sposób ewidentny zachowany wraz ze zorganizowaną tam izbą pamięci narodowej. Już w 1944 roku Sowieci wyrzucili z kamienicy jej mieszkańców. W ich miejsce wprowadzili się funkcjonariusze NKWD. Prowadzili przesłuchania żołnierzy polskiego podziemia niepodległościowego. Trafiali tu schwytani w trakcie działań operacyjnych tzw. grupy warszawskiej płk. Pawła Michajłowa najważniejsi zatrzymani z terenu tzw. Polski lubelskiej. Byli przesłuchiwani, selekcjonowani i wysyłani m.in. do obozu koncentracyjnego NKWD w Rembertowie. Tymczasem budynek przy ul. Strzeleckiej 8 nadal nie jest chroniony prawnie, a prywatny deweloper, który nabył nieruchomość, chce go zaadaptować na apartamentowiec. Włącznie z wykorzystaniem znajdujących się w nim piwnic jako lokali użytkowych. Na razie prowadzone są w tej sprawie negocjacje z firmą. Osoby zatroskane losem tego miejsca liczą na to, że robotnicy go nie zniszczą. - 1 marca, w Narodowy Dzień Żołnierzy Wyklętych, składane są tam kwiaty i palone znicze. Dość szybko ktoś je stamtąd zabiera. Obok w blokach mieszkają osoby, które pracowały w strukturach bezpieczeństwa komunistycznego państwa. To dawne bloki milicyjne.

Film o Strzeleckiej 8

"Przesłuchania odbywały się na Strzeleckiej nocą, nastawiano wtedy kilka radioodbiorników radiowych na głośną muzykę, żeby nie słychać było jęków, krzyków ludzi nieludzko katowanych. Po kilku godzinach, po przesłuchaniu został [Miński] wpędzony z powrotem do piwnicy, straszliwie obity, całe uda, pośladki, plecy miał sine. Pułkownik Marszewski - oficer Komendy Głównej AK, najstarszy w celi z nim rozmawiał. (...) Otóż NKWD chciało się dowiedzieć, kim naprawdę jest pan Miński. Katowali go w nieludzki sposób, aby się przyznał, do jakiej należy organizacji i po co przyjechał ze Śląska do Warszawy. Powiedziano mu, że dostanie 200 batów. Wymierzono mu karę wstępną 200 batów. Miał sobie wybrać pałkę i tą pałą po dwóch bojców okładało leżącego, inni stali na rękach i nogach".
Z relacji Jerzego Skorupińskiego złożonej Monice Rybickiej i Mariuszowi Bechcie, 2008 r.

"W Warszawie na Strzeleckiej codziennie od trzech tygodni dokonywane są egzekucje na członkach AK. O godzinie 3.00, 4.00 rano wiesza się siedmiu, ośmiu skazańców. Niezależnie od tego tyluż więźniów rozstrzeliwuje się w piwnicach. Przed śmiercią stosowane są najpotworniejsze tortury. Wyrok wykonuje osobiście Żyd - Falkenstein - cywilny funkcjonariusz NKWD".
Fragment meldunku wywiadu Oddziału Centralnego Delegatury Sił Zbrojnych

TU możesz przeczytać wspomnienia b. żołnierza narodowych Sił Zbrojnych przetrzymywanego w praskich katowaniach.

TU możesz znaleźć konkretne lokalizacje miejsc kaźni polskich bohaterów Wolnej Polski

"Toledo"