Oddech Rosji

Dużo się ostatnio słyszy, jak to Rosja się zmienia. Że Putin porządek zrobił, że emerytury są wypłacane na czas, że ściągnięto smycz rozpanoszonym za czasów Jelcyna oligarchom... Generalnie, mamy do czynienia z nową, lepszą Matuszką Rossiją. Wprawdzie raz na jakiś czas nastąpi zgrzyt w stylu Putina opisującego upadek Sojuza jako „największą katastrofę geopolityczną XX wieku” albo defilady przywodzącej na myśl popisy militarnej potęgi z czasów Zimnej Wojny, ale nie psuje to specjalnie nikomu samopoczucia.

Gospodarką mało kto się zajmuje, bo po pierwsze – trzeba się na tym trochę znać, a po drugie – my boso, ale w ostrogach! Czy to przeciw Rosji z USA (wściekli patrioci proamerykańscy), czy przeciw zgniłemu Zachodowi z braćmi Rosjanami (popłuczyny po endecji, sławiące jedność słowiańską), nikomu nie chce się siąść z kartką i policzyć, jaki jest bilans zysków i strat każdej z tych strategii.

Katyń, rura, tarcza – tematów polskich, w których pojawia się cień Kremla nie brakuje... I w natłoku wiadomości umknęła informacja o plebiscycie Imię Rosji. Historyczny wybór – 2008”. W ramach modernizacji uskutecznianej na potęgę, plebiscyt jest przeprowadzany w systemie idio-tele: smsy, telefony i internet. Nic nadzwyczajnego, prawda? Do czasu, aż człowiek przeczyta wyniki pierwszego etapu.

Miejsce piąte: Siegiej Jesienin – kto nie zna, niech poczyta, naród czci poetów, dobra nasza (ciekawe, że wyżej od Puszkina). Czwórka: car Mikołaj II – kac moralny za rewolucję, która zmasakrowała rodzinę królewską, ich prawo. Dół podium: Lenin. Tu robi się nieciekawie, ale w sumie - tyle dziesięcioleci propagandy nie mogło pozostać bez wpływu.

Miejsce drugie: Włodzimierz Wysocki. Lider rankingu: Józef Stalin.

I w tym momencie szczęka opada. Pozycja Wysockiego nie dziwi – w skrócie można powiedzieć, ze ten facet to reprezentant rosyjskiej poezji i piewca dylematów duszy w wydaniu mniej więcej współczesnym. Nie jest też szokiem specjalnym szokiem Stalin – Rosjanin mógł stracić pół rodziny w łagrze, ale za jego czasów bał się ich cały świat i byli mocarstwem, a to (wbrew bajaniom mędrków sowietologów z Zachodu) jest dla szeregowego Iwana bardzo, bardzo ważne.

Ale Wysocki i Stalin obok siebie? Największy morderca w historii – i poeta broniący ludzkiej godności deptanej w systemie doprowadzonym do perfekcji przez tego pierwszego? Człowiek mówiący „Жить стало лучше, жить стало веселей!” w środku rozpętanego przez siebie terroru – i śpiewający „Я не люблю любое время года, Когда веселых песен не пою” gwiazdor u szczytu popularności?

Nie wiem, czy to w ogóle możliwe – ale wydaje mi się, że zrozumienie tej schizofrenicznej dychotomii to klucz do mentalności współczesnego Rosjanina, ukształtowanego w jakiejś części przez każdego z tych ludzi. Ani tu Rosjan nie chwalę, ani nie chcę obrażać: po prostu stwierdzam, że rozumujemy kategoriami z innej planety. I bez uświadomienia sobie tej przepaści między nami, żadnego porozumienia nigdy nie będzie.

 

Suplement: wygląda na to, że w wyniku medialnej wrzawy po pierwszym etapie ludzie się namyślili – i stan na chwilę, gdy piszę te słowa (szesnasty lipca) jest taki, że na prowadzenie wysunął się ostatni car.

Nieważne, kto głosuje, ważne, kto liczy głosy.