Nacjonalizm turecki wczoraj i dziś

Artur Jan Bilski

„Jakże szczęśliwy jest ten, kto może powiedzieć, że jest Turkiem!” [1], może dziś wypowiedzieć każdy mieszkaniec Republiki Tureckiej.Nie zawsze będzie on jednak świadomy, jak wielkie różnice zaszły nie tylko jeśli chodzi o społeczną tożsamość mieszkańców Turcji oraz jej geopolityczne położenie, lecz także w samym znaczeniu słowa „Turek”.

Za ojca nurtu nacjonalistycznego w literaturze (a także polityce) tureckiej uważany jest Mehmet Kemal (pseud. Namık Kemal), urodzony w 1840 roku lingwista i dziennikarz, wydawca gazet „Wolność” (Hürriyet) i „Przykład” (Ilbret). Jako że prezentował on niebezpieczne, zdaniem rządu, idee nacjonalizmu tureckiego (które łączył z liberalizmem gospodarczym, islamskim konstytucjonalizmem i ideą równości wszystkich klas), gazety zostały zamknięte przez rząd, a on sam udał się na wygnanie do Europy Zachodniej, z którego powrócił dopiero w latach 70 XIX wieku. Najważniejsza z jego sztuk, wydana w 1873 roku „Ojczyzna albo Silistria” (Vatan Yahut Silistre) przesycona jest heroicznym patriotyzmem w romantycznym wydaniu. Zresztą sami bohaterowie utworu to właśnie zwykli, prości ludzie, którzy to mieli być głównym ogniwem kształtującym nowoczesny naród turecki.

Turecki nacjonalizm odrzuca całkowicie ideę narodowości kurdyjskiej, uznając Kurdów co najwyżej za „tureckich górali”, co przez jakiś czas stanowiło zresztą oficjalne stanowisko rządu w Ankarze. Kurdów dyskryminuje się także ze względów religijnych [20]. Obecnie jednak, od czasu rządów AKP, sytuacja Kurdów się polepsza, zwłaszcza jeśli chodzi o nauczanie w szkołach czy używanie na co dzień języka innego niż turecki. Ostatnie wybory stanowią tu zresztą precedens – władze zezwoliły na używanie w kampanii wyborczej języka kurdyjskiego.

Więcej: http://geopolityka.org/analizy/1518-nacjonalizm-turecki-wczoraj-i-dzis