Liberte Liberte
211
BLOG

Piotr Beniuszys: Liberalizm jest grzechem? - konflikt i symbioza

Liberte Liberte Polityka Obserwuj notkę 20

Nie ulega żadnej wątpliwości, że religia chrześcijańska i liberalizm stanowią dwa odrębne i pod wieloma względami różne katalogi wartości. Pytanie o to, czy są one ze sobą absolutnie sprzeczne i zatem pełne wyznawanie jednego wyklucza pełne poparcie dla drugiego, jest jednym z ciekawszych pytań filozoficznych, nad którym głowią się historycy idei i politolodzy na całym świecie. Z tych rozważań wynika wiele – nierzadko całkowicie przeciwstawnych – wniosków. Jednak jako nieuchronna jawi się konstatacja, że równoczesne zadowolenie postulatów liberalizmu i chrześcijaństwa w życiu publicznym i społecznym nie jest możliwe.

Fundamentalna różnica podejścia polega na tym, że podczas gdy chrześcijaństwo jest pozytywnym katalogiem zasad życia zbiorowości, który na każdą jednostkę nakłada szereg obowiązków, nakazów i zakazów, tak liberalizm postuluje podejście uwalniające jednostkę spod konieczności podporządkowania się takim pozytywnym katalogom, w tym chrześcijaństwu. Chrześcijaństwo jest ekspansywne, dąży do włączenia w orbitę swojego oddziaływania jak największej ilości obszarów życia jak największej liczby ludzi i skłonienia ich do postępowania zgodnie z jego wartościami, korzystając przy tym nie tylko z perswazji, ale także ze wsparcia władzy politycznej i prawa państwowego. Liberalizm zaś jest defensywny, czyli nie oferuje żadnego katalogu wartości, który jednostki byłyby zobligowane przyjąć – ogranicza się do tego, aby ludzi zwolnić z powinności udzielenia pozytywnej odpowiedzi chrześcijaństwu i innym konkurencyjnym wobec niego katalogom wartości. W chrześcijańskim państwie wyznaniowym byłby obowiązek prowadzenia określonego stylu życia. W państwie liberalnym jest możliwość prowadzenia chrześcijańskiego żywota – ale bez przymusu, w oparciu o wolną wolę.

Oznacza to, że można być liberałem i dobrym chrześcijaninem równocześnie. Nie uda się co prawda wspierać obu w zakresie życia publicznego, bo choć porządek liberalny nie neguje porządku chrześcijańskiego w sensie wolnego wyboru jednostek (wolność wyboru nie wyklucza dokonania wyboru chrześcijańskiego), to jednak porządek chrześcijański eliminuje porządek liberalny (obowiązek wiary eliminuje wolność). Możliwym jest niemniej poparcie dla idei liberalizmu w życiu publicznym i równoczesny wybór wiary i nauki chrześcijaństwa jako swojej osobistej drogi w życiu prywatnym. Wymaga to jedynie z rezygnacji z oczekiwania, iż wszyscy współobywatele będą wierzyć w to, co ja i żyć w ten sam sposób. Człowiek wybierający tradycyjny porządek może być tolerancyjny wobec drugiego człowieka, wybierającego byt libertyński; nie może zgodnie z własnym sumieniem pochwalać jego czynów, ale może zaakceptować jego wybór. Tolerancja bez aprobaty jest warunkiem koegzystencji liberalizmu i religii chrześcijańskiej – nie tylko w jednym społeczeństwie, ale także w świecie wartości jednego i tego samego człowieka. Dzięki temu mogą funkcjonować heterogeniczne społeczeństwa współczesne, gdzie purytański i hedonistyczny styl życia są równouprawnionymi opcjami.

Ludzie głęboko religijni, zazwyczaj będący równocześnie konserwatystami, niezwykle często i chętnie kierują pod adresem liberalizmu zarzut wrogości wobec religii. Jest to zarzut nieprawdziwy co do ogólnego założenia, z dwóch powodów. Po pierwsze, generalna, ideologiczna wrogość liberalizmu wobec religii oznaczałaby, iż liberalizm przeczy sam sobie: zwalcza jedną z ważnych alternatyw wolnego wyboru drogi życiowej przez jednostkę ludzką, choć wolność tego wyboru przecież niezaprzeczalnie z całą mocą postuluje. Liberalizm programowo wrogi religii nie jest więc liberalizmem w pełnym tego słowa znaczeniu. Prawda jest taka, że zarzut ten jest nieprecyzyjny i w istocie powinien brzmieć: liberalizm jest wrogi wobec aktywności religii i kościołów zmierzającej do zaprowadzenia przymusu wiary, lub wytworzenia presji nieformalnej idącej w tym samym kierunku. Ten „zarzut” jest prawdziwy – ale konserwatyści i integryści nie formułują go w ten sposób, gdyż wówczas sympatia większości opinii publicznej znalazłaby się po stronie liberalizmu. W ich interesie jest nakreślenie całkowicie nieprawdziwego obrazu konfliktu, w którym zły i agresywny liberalizm za wszelką cenę chce zaszkodzić i upokorzyć biedny, słaby kościół, który nie robi nic, tylko spełnia misję bożą na Ziemi. Prawda jest natomiast taka, że liberalizm w żaden sposób nie przeciwdziała aktywności kościoła – póki polega ona na dostarczaniu szeroko pojętych usług religijnych zainteresowanym i dobrowolnie ich poszukującym ludziom. Reaguje tylko wtedy, gdy kościół sięga po przymus. A wówczas mamy do czynienia z reakcją na ograniczenie wolności jednostki, nie z agresją. To liberalizm jest w defensywie, nie religia.

 Dalszy ciąg artykułu pod poniższym linkiem:

http://www.liberte.pl/component/content/article/170.html?ed=6

 

Wykorzystane zdjęcie jest autorstwa: Napalm filled ., zdjęcie jest na licencji CC

 

Liberte
O mnie Liberte

Nowy miesięcznik społeczno - polityczny zrzeszający zwolenników modernizacji i państwa otwartego. Pełna wersja magazynu dostępna jest pod adresem: www.liberte.pl Pełna lista autorów Henryka Bochniarz Witold Gadomski Szymon Gutkowski Jan Hartman Janusz Lewandowski Andrzej Olechowski Włodzimierz Andrzej Rostocki Wojciech Sadurski Tadeusz Syryjczyk Jerzy Szacki Adam Szostkiewicz Jan Winiecki Ireneusz Krzemiński

Nowości od blogera

Komentarze

Pokaż komentarze (20)

Inne tematy w dziale Polityka