Nie ulega żadnej wątpliwości, że religia chrześcijańska i liberalizm stanowią dwa odrębne i pod wieloma względami różne katalogi wartości. Pytanie o to, czy są one ze sobą absolutnie sprzeczne i zatem pełne wyznawanie jednego wyklucza pełne poparcie dla drugiego, jest jednym z ciekawszych pytań filozoficznych, nad którym głowią się historycy idei i politolodzy na całym świecie. Z tych rozważań wynika wiele – nierzadko całkowicie przeciwstawnych – wniosków. Jednak jako nieuchronna jawi się konstatacja, że równoczesne zadowolenie postulatów liberalizmu i chrześcijaństwa w życiu publicznym i społecznym nie jest możliwe.
Fundamentalna różnica podejścia polega na tym, że podczas gdy chrześcijaństwo jest pozytywnym katalogiem zasad życia zbiorowości, który na każdą jednostkę nakłada szereg obowiązków, nakazów i zakazów, tak liberalizm postuluje podejście uwalniające jednostkę spod konieczności podporządkowania się takim pozytywnym katalogom, w tym chrześcijaństwu. Chrześcijaństwo jest ekspansywne, dąży do włączenia w orbitę swojego oddziaływania jak największej ilości obszarów życia jak największej liczby ludzi i skłonienia ich do postępowania zgodnie z jego wartościami, korzystając przy tym nie tylko z perswazji, ale także ze wsparcia władzy politycznej i prawa państwowego. Liberalizm zaś jest defensywny, czyli nie oferuje żadnego katalogu wartości, który jednostki byłyby zobligowane przyjąć – ogranicza się do tego, aby ludzi zwolnić z powinności udzielenia pozytywnej odpowiedzi chrześcijaństwu i innym konkurencyjnym wobec niego katalogom wartości. W chrześcijańskim państwie wyznaniowym byłby obowiązek prowadzenia określonego stylu życia. W państwie liberalnym jest możliwość prowadzenia chrześcijańskiego żywota – ale bez przymusu, w oparciu o wolną wolę.

Oznacza to, że można być liberałem i dobrym chrześcijaninem równocześnie. Nie uda się co prawda wspierać obu w zakresie życia publicznego, bo choć porządek liberalny nie neguje porządku chrześcijańskiego w sensie wolnego wyboru jednostek (wolność wyboru nie wyklucza dokonania wyboru chrześcijańskiego), to jednak porządek chrześcijański eliminuje porządek liberalny (obowiązek wiary eliminuje wolność). Możliwym jest niemniej poparcie dla idei liberalizmu w życiu publicznym i równoczesny wybór wiary i nauki chrześcijaństwa jako swojej osobistej drogi w życiu prywatnym. Wymaga to jedynie z rezygnacji z oczekiwania, iż wszyscy współobywatele będą wierzyć w to, co ja i żyć w ten sam sposób. Człowiek wybierający tradycyjny porządek może być tolerancyjny wobec drugiego człowieka, wybierającego byt libertyński; nie może zgodnie z własnym sumieniem pochwalać jego czynów, ale może zaakceptować jego wybór. Tolerancja bez aprobaty jest warunkiem koegzystencji liberalizmu i religii chrześcijańskiej – nie tylko w jednym społeczeństwie, ale także w świecie wartości jednego i tego samego człowieka. Dzięki temu mogą funkcjonować heterogeniczne społeczeństwa współczesne, gdzie purytański i hedonistyczny styl życia są równouprawnionymi opcjami.
Ludzie głęboko religijni, zazwyczaj będący równocześnie konserwatystami, niezwykle często i chętnie kierują pod adresem liberalizmu zarzut wrogości wobec religii. Jest to zarzut nieprawdziwy co do ogólnego założenia, z dwóch powodów. Po pierwsze, generalna, ideologiczna wrogość liberalizmu wobec religii oznaczałaby, iż liberalizm przeczy sam sobie: zwalcza jedną z ważnych alternatyw wolnego wyboru drogi życiowej przez jednostkę ludzką, choć wolność tego wyboru przecież niezaprzeczalnie z całą mocą postuluje. Liberalizm programowo wrogi religii nie jest więc liberalizmem w pełnym tego słowa znaczeniu. Prawda jest taka, że zarzut ten jest nieprecyzyjny i w istocie powinien brzmieć: liberalizm jest wrogi wobec aktywności religii i kościołów zmierzającej do zaprowadzenia przymusu wiary, lub wytworzenia presji nieformalnej idącej w tym samym kierunku. Ten „zarzut” jest prawdziwy – ale konserwatyści i integryści nie formułują go w ten sposób, gdyż wówczas sympatia większości opinii publicznej znalazłaby się po stronie liberalizmu. W ich interesie jest nakreślenie całkowicie nieprawdziwego obrazu konfliktu, w którym zły i agresywny liberalizm za wszelką cenę chce zaszkodzić i upokorzyć biedny, słaby kościół, który nie robi nic, tylko spełnia misję bożą na Ziemi. Prawda jest natomiast taka, że liberalizm w żaden sposób nie przeciwdziała aktywności kościoła – póki polega ona na dostarczaniu szeroko pojętych usług religijnych zainteresowanym i dobrowolnie ich poszukującym ludziom. Reaguje tylko wtedy, gdy kościół sięga po przymus. A wówczas mamy do czynienia z reakcją na ograniczenie wolności jednostki, nie z agresją. To liberalizm jest w defensywie, nie religia.
Dalszy ciąg artykułu pod poniższym linkiem:
http://www.liberte.pl/component/content/article/170.html?ed=6
Wykorzystane zdjęcie jest autorstwa: Napalm filled ., zdjęcie jest na licencji CC



Komentarze
Pokaż komentarze (20)