Wizyta Prezydenta Izraela w Kazachstanie i Azerbajdzanie

 

28 czerwca – 1 lipca prezydent Izraela Szimon Peres po raz pierwszy odwiedził Azerbejdżan i Kazachstan. Towarzyszyli mu m.in. ministrowie obrony, przemysłu, handlu, infrastruktury oraz liczna grupa biznesmenów. Kroki, jakie podejmuje Tel Awiw na rzecz zacieśniania współpracy gospodarczej i wojskowej z Baku i Astaną, w połączeniu z niedawną informacją o planowanym otwarciu ambasady Izraela w Aszchabadzie, świadcząo rosnącym znaczeniu regionu kaspijskiego w polityce Izraela. 

 

 

Tematami rozmów w Baku i Astanie była przede wszystkim współpraca gospodarcza, w tym energetyczna oraz wojskowa.

Współpraca Izraela z państwami kaspijskimi jest obustronnie korzystna– Azerbejdżan i Kazachstan zyskują dzięki niej dostęp do nowoczesnych technologii (przede wszystkim wojskowych), a dążący do ograniczenia wpływów Iranu w regionie Izrael – dostęp do surowców

OSW Biuletyn br. 25(100)  

POLITYKA AZERBAJDZANU 

Politycy azerscy starali się prowadzić zrównoważoną politykę – opartą na dobrych stosunkach z Rosją, Zachodem i Iranem. Daje im to możliwość równoważenia wpływów każdej ze stron, a własne złoża i trasy transportu surowców umożliwiły oparcie się ekspansji Gazpromu. Pod koniec 2006 roku rosyjski monopolista starał się zwiększyć cenę gazu importowanego przez Azerbejdżan (który mimo własnych złóż był także importerem tego surowca) z 110 do 235 dolarów za 1000 metrów sześcienny.

Azerbejdżan ma podobnie udanych opowieści z gazu ziemnego.  Większość gazu pochodzi z trzech pól Azeri-Chirag--Guneshli, Bakhar i Shah Deniz.Najnowsza jest uważana za jedną z największych na świecie odkryć gazu w ciągu ostatnich kilku dziesięcioleci.  W roku 2007 Azerbejdżan stał netto eksporterem gazu.  Azerski gaz przemieszcza się głównie do Turcji z małych objętości do Gruzji i Iranu. Głównym gazociągiem  Południowego Kaukazu, jest znany również jako Baku-Tbilisi-Erzurum, który biegnie równolegle do BTC dla większości trasy z podłączenia do sieci gazowej turecki.

POLITYKA IRANU

  Od 1991 r. Teheran starał się różnymi metodami podważać fakt niepodległości Azerbejdżanu. Represjonował azerską mniejszość zamieszkującą północny Iranu projektów rurociągów,

naruszał przestrzeń powietrzną Azerbejdżanu oraz wspierał Armenię w konflikcie o Górski Karabach. Interesujący wydaje się fakt, iż muzułmański Iran silniejwspółpracuje z chrześcijańską Armenią, niż z muzułmańskim Azerbejdżanem.

POLITYKA UE

We współpracę z Azerbejdżanem (ujętą w ramy Europejskiej Polityki Sąsiedztwa –  celem jest promowanie rozwoju

 

obszaru dobrobytu oraz dobrych relacji sąsiedzkich) zaangażowana jest także Unia Europejska POLITYKA                                                                                                                   Azerbejdźan podpisał kontrakt z Rosjanami, w dodatku – po awanturze gruzińskiej – Ilham Allijew nie jest już tak wielkim entuzjastą projektu Nabucco. Wcześniej szacowano, że robiący ze wszystkimi interesy Azerowie, dostarczą 7 mld m3 gazu. Cała operacja staje pod znakiem zapytania. Jakkolwiek to nie zabrzmi, azerskie źródła są jak na razie najpewniejszymi dla Nabucco

 

Kazachstan zdywersyfikował sie na Chiny

1 lipca kazaska firma KazStroyService poinformowała o ukończeniu budowy trzeciego i ostatniego odcinka ropociągu Kazachstan–Chiny. Zakończenie projektu ma duże znaczenie dla Kazachstanu – pozwala na pełniejszą realizację planów dywersyfikacji szlaków przesyłu oraz rynków zbytu ropy, a także na rozwiązanie kwestii eksportu rosnącego wydobycia surowca w zachodniej części kraju.

Ropociąg Kazachstan–Chiny o długości ponad 3000 km, ma przepustowość 10 mln ton ropy rocznie (docelowo ma osiągnąć 20 mln ton) i łączy kazaskie wybrzeże Morza Kaspijskiego, gdzie zlokalizowane są największe złoża naftowe z Alashankou na granicy kazasko-chińskiej. Do tej pory wykorzystywana była tylko pierwsza część rurociągu Atasu–Alashankou, pozwalająca na eksport ropy ze złóż Kumkol w środkowym Kazachstanie. Całość ropociągu rozpocznie funkcjonowanie w ciągu najbliższych miesięcy po zakończeniu trwających testów.

Jakie są cele Izraela , USA, Chin, Rosji  oraz UE. 

• Izrael uchycenie wiodacej roli w polityce Blisko Wschodniej
• USA ograniczenie wpływu Rosji i Chin na państwa surowcowe
• UE zapewnienie dywersyfikacji dostaw gazu
• Chiny zapewnienie dostaw surowców energetycznych
• Rosja wykupowanie gazu dla zabezpieczenia dostaw wobec spadku wydobycia

CZY POLSKA MOŻE SKORZYSTAĆ NA WHITE STREAM                         

Według Ministerstwa Gospodarki gazociąg White Stream ma tworzyć część korytarza transportu gazu ziemnego NG3 do UE i jest jednym z projektów priorytetowych TEN-T, sieci połączeń uznanych za ważne dla całej UE, w ramach programu "Gazociąg ze złóż krajów z rejonu Morza Kaspijskiego do Unii Europejskiej". Decyzję o włączeniu do tego programu rury White Stream wraz z rurami Nabucco oraz TGI (gazociąg tranzytowy z Turcji przez Grecję do Włoch) Komisja Europejska podjęła dwa lata temu. Jak się nieoficjalnie dowiedzieliśmy, w zeszłym roku KE zarezerwowała 300 tys. euro na przygotowanie dokumentacji gazociągu. W styczniu tego roku podczas wizyty w siedzibie KE budowę White Stream promowała premier Ukrainy Julia Tymoszenko.

Rura White Stream ma początkowo transportować gaz z Azerbejdżanu na trasie 100 km przez Gruzję do terminalu w porcie Supsa nad Morzem Czarnym. Z Supsy zaplanowano odcinek około 650 km na dnie Morza Czarnego do Krymu. Stąd jedna odnoga ma tłoczyć azerski gaz do Rumunii. Druga odnoga przez istniejące gazociągi na Ukrainie ma dostarczać kaspijski surowiec do Polski, Słowacji, na Węgry, do Czech, Mołdawii, a być może także na Litwę. Konsorcjum White Stream zamierza ukończyć inwestycję do 2015 r. i transportować początkowo 8 mld m sześc. gazu rocznie, w ciągu kolejnych 15 lat zwiększając dostawy do ponad 32 mld m sześc. rocznie.
 

Azerbejdżan i Kazahstan  stał się obszarem rywalizacji o wpływy Teheranu, Moskwy i Waszyngtonu  oraz Izraela na Kaukazie. Widać wyraźnie, że Irandąży i będzie dążyć do rozszerzania współpracy z Azerbejdżanem  i Kazahstanem na różnych płaszczyznach i w różnych celach: gospodarczych (rynek zbytudla towarów i technologii), geopolitycznych(umocnienie pozycjiregionalnej), a także w celu wykorzystania Azerbejdżanu i Kazahstanu  jako łącznika z Z achodem (Unia Europejska)oraz osłabienia wpływów i pozycji US A w tym kraju.