Szpargały
Świat przedwojenny przeobraża się na naszych oczach w legendę, dla jednych przetkaną światłem i barwą, dla innych – wrażliwych na propagandę – pełną cieni. Edward hrabia Raczyński, 1991
17 obserwujących
236 notek
57k odsłon
  229   0

Emitenci listów zastawnych na ziemiach polskich (5)

   Zapraszam Szanownych Czytaczy w każdy pierwszy poniedziałek miesiąca na podróż w czasie, związaną z historią, ekonomią, architekturą i szeroko rozumianym pięknem. Rzecz dotyczy listów zastawnych, od 1770 r. do współczesności - interesującego narzędzia finansowania działalności gospodarczej. Dzisiaj odcinek piąty.

Odcinek 4 tu.

Siedziby oddziałów Banku Gospodarstwa Krajowego, emitenta listów zastawnych, na trzech przykładach

   Bank Gospodarstwa Krajowego utworzony został na mocy rozporządzeń prezydenta z 30 i 31 maja 1924 r. Powstał z fuzji trzech wywodzących się z Galicji banków publicznych: Polskiego Banku Krajowego (d. Banku Krajowego), Państwowego Banku Odbudowy (dawniej Galicyjskiego Wojennego Zakładu Kredytowego) i Zakładu Kredytowego Miast Małopolskich (dawniej Galicyjskiego Wojennego Miejskiego Zakładu Kredytowego).

  Zadaniem BGK było wspieranie instytucji państwowych i komunalnych, przemysłu zbrojeniowego oraz zarządzanie przejmowanymi pod kontrolę państwa zakładami przemysłowymi. Bank wspierał instytucje kredytowe samorządowe, a także ruch budowlany. Realizacji tych celów służyły emisje listów zastawnych, obligacji komunalnych, obligacji bankowych oraz obligacji budowlanych. BGK administrował też funduszami celowymi rządu, m.in.: Funduszem Pomocy Instytucjom Kredytowym (od 1925 r.). Państwowym Funduszem Budowlanym, Państwowym Funduszem Kredytowym i Funduszem Pracy.

   Siedziba główna Banku w Al. Jerozolimskich 7 była wielokrotnie opisywana. Ostatnio tu:

   My przyglądniemy się  trzem siedzibom oddziałów BGK.  

Biała

imageBielsko-Biała, ul. ks. S. Stojałowskiego 23. Lata 30. XX w.

Źródło: Ćwikowska-Broda M., Ćwikowski W.: Bielsko-Biała i okolice – historia pocztówką pisana, Oficyna Wydawnicza M-C, Bielsko-Biała 2008.

   Siedzibą oddziału BGK w Białej (obecnie Bielsko-Biała) był, podobnie jak w kilku innych miastach, budynek dawnego Polskiego Banku Krajowego. Ten reprezentacyjny gmach, pochodzący z 1923 r., położony był przy Bulwarach nad Niwką 23 (obecnie ks. Stanisława Stojałowskiego). Został zaprojektowany przez Leopolda Landaua w stylu łączącym secesję z monumentalnym neoklasycyzmem. Poza pomieszczeniami pełniącymi funkcje bankowe mieściły się w nim również mieszkania urzędników. Obecnie w budynku ma siedzibę bank Pekao SA.

Katowice

imageKatowice, ul. Mickiewicza 3. Zdjęcie współczesne

   Sześciokondygnacyjny budynek katowickiego oddziału BGK, o kubaturze 34 000 m3, powstał w latach 1928–1930 na podstawie projektu Stanisława Tabeńskiego (1890–1977, twórcy projektu m.in. Domu Oświatowego w Katowicach przy ul. Francuskiej 12 i gmachu Komunalnej Kasy Oszczędności w Chorzowie). Wykonawcą była firma Henryk Gambca i Jan Noworyty. Budynek ma nietypowy kształt, jego wschodnią elewację tworzy siedem uskoków, co wynika z kształtu działki, zbliżonego do trapezu i położenia części budynku wzdłuż ul. Skośnej (obecnie nieistniejącej). Skrajne segmenty z tej strony budynku udekorowano pilastrami podtrzymującymi fryz. Pilastry te oparto na boniowanych cokołach. Portyk wieńczyła nazwa Banku i jego logotyp. Fasada budynku jest pięcioosiowa. W budynku oprócz BGK miało siedzibę szereg instytucji, m.in. Okręgowy Urząd Ziemski, Wyższy Urząd Górniczy Dyrekcja Poczt i Telegrafów, kasyno dla pracowników oraz mieszkanie dyrektora oddziału Banku.

   Gmach w okresie powojennym był siedzibą NBP, a po zmianach 1989 r. był siedzibą banku ING. W latach 70. XX w. na dachu budynku umieszczono zegar z kurantami. Od 1978 r. budynek znajduje się w rejestrze zabytków. Obecnie oczekuje na nabywcę.

Kraków

imageKraków, Rynek Główny 47. Zdjęcie współczesne

Fotografia: Jan Wilczek.

   Krakowski oddział BGK miał reprezentacyjną lokalizację przy Rynku Głównym 47. Kamienica – pałac, położona przy Drodze Królewskiej, powstała w miejscu budynku istniejącego od drugiej połowy XIII w., będącego w XIV w. mennicą, w którego historię zamieszany był swego czasu Władysław Łokietek. Obecny kształt budynku jest wynikiem prac budowlanych na początku XVII w., które nadały mu charakter wczesnobarokowego pałacu. Jego właścicielem był m.in. margrabia Zygmunt Myszkowski, stąd często używana nazw: kamienica margrabska. W swojej historii zmieniała ona wielokrotnie przeznaczenie, jednak jej bryła i styl pozostały niezmienne. W XVIII w. była siedzibą rodu Wielopolskich; Franciszek Wielopolski był pierwszym prezydentem Krakowa. Mieszkał w niej m.in. Tadeusz Kościuszko. W latach 80. XVIII w. w jej wnętrzach mieścił się zajazd. W 1814 r. pałac kupił Piotr Lipiński, tworząc w nim hotel „Drezdeński” według projektu Szczepana Humberta. Mieszkał w nim m.in. Stanisław Moniuszko. Budynek był również siedzibą Cukierni Adama Piaseckiego. W latach 1920–1922 Teodor Hoffmann (1874–1959, twórca projektów m.in. krakowskich gmachów NBP, Drukarni Narodowej oraz Gimnazjum ss. Urszulanek, szeregu kamienic oraz gmachu Banku Austro-Węgierskiego w Rzeszowie) zaadaptował budynek na siedzibę oddziału BGK. Po II wojnie światowej w budynku mieścił się m.in. bank Pekao SA, a także kawiarnia „Bankowa”. Budynek obecnie czeka na nabywcę.

Lubię to! Skomentuj Napisz notkę Zgłoś nadużycie

Więcej na ten temat

Komentarze

Inne tematy w dziale Gospodarka