BICO BICO
78
BLOG

ŻYDZI POLSCY - Dzieje i kultura cd.

BICO BICO Społeczeństwo Obserwuj notkę 1

6. stycznia:

Stanowisko prawne Żydów regulowały nadal przywileje królewskie i wielkoksiążęce oraz konstytucja sejmowe, z tym że w Koronie od 1539 roku Żydzi z miast i wsi prywatnych zostali podporządkowani sądownie i administracyjnie ich właścicielom. Odtąd dużego znaczenia obok przywilejów generalnych nabrały przywileje nadawane Żydom przez właścicieli ziemskich. Na sytuację prawną Żydów miały nadal wpływ uchwały synodów oraz prawo zwyczajowe. Wpłynęło to na duże zróżnicowanie położenia prawnego ludności żydowskiej. W niektórych miastach Żydów dopuszczano do obywatelstwa miejskiego [bez prawa ubiegania się o urzędy miejskie], w wielu miastach, szczególnie szlacheckich, Żydzi uzyskiwali pełną swobodę uprawiania handlu i rzemiosła, w innych swobody te, a także prawo osiedlania się było ograniczone, w jeszcze innych istniał zakaz osiedlania się Żydów. W XVI w. dwadzieścia kilka miast wystarało się o "privilegia de non tolerandis Judaeis", m. in. Międzyrzec w 1520 roku, Warszawa 1525, Sambor 1542, Gródek 1550, Wilno1551, Bydgoszcz 1556, Stryj 1567, Biecz, Krosno i Tarnogród w 1569, Pilzno 1577, Drohobycz 1578, Mikołajów 1596, Chęciny 1597. Zakazy te były konsekwentnie przestrzegane tylko w części z wymienionych miast, w pozostałych bądź powstawały odrębne przedmiejskie dzielnice, tzw. miasta żydowskie [m. in. w Lublinie, Piotrkowie, Bydgoszczy, Drohobyczu i Samborze], bądź też Żydzi uzyskiwali cofnięcie dyskryminacyjnych zarządzeń, np. w Stryju i Tarnogrodzie. Ograniczenie rozwoju terytorialnego dzielnic żydowskich prowadziło do starań Żydów o zakazy zamieszkiwania w nich chrześcijan. "Privilegia de non tolerandis christianis" otrzymały np.: miasto żydowskie na Kazimierzu w 1568 roku, gmina poznańska w 1633 roku, a także wszystkie gminy litewskie w 1645 roku.

W latach 1501 - 1648 działalność gospodarcza Żydów w Rzeczypospolitej uległa dalszej  intensyfikacji. Zmieniła się też zasadniczo w porównaniu z poprzednim okresem struktura zawodowa ludności żydowskiej. Najważniejszym źródłem utrzymania rodzin żydowskich stało się rzemiosło i handel lokalny. Magnaci wykorzystujący Żydów jako element konkurencyjny w stosunku do miast królewskich stwarzali na ogół dogodne warunki dla rozwoju rzemiosła żydowskiego. Natomiast w większych miastach królewskich, a także w miastach duchownych rzemieślnicy żydowscy, podobnie jak pozacechowi rękodzielnicy chrześcijańscy, zwani partaczami, narażeni byli na stałe szykany ze strony władz miejskich i chrześcijańskich cechów. Mogli oni wykonywać swój zawód tylko potajemnie, i jedynie w nielicznych miastach i po dłuższej walce [np. w Grodnie, Łucku, Lwowie i Przemyślu] cechy tolerowały niektórych rzemieślników żydowskich, ale za solidną opłatą.

Mimo tych trudności rzemiosło żydowskie, korzystając z poparcia starostów królewskich i właścicieli jurydyk szlacheckich, nie tylko utrzymało poprzedni stan posiadania, ale go wydatnie rozszerzyło. W połowie XVII w. Żydzi polscy i litewscy uprawiali ponad 50 zawodów rzemieślniczych [ na Rusi czerwonej 43] i byli reprezentowani we wszystkich gałęziach rzemieślniczej wytwórczości. Dużą rolę fachowcy żydowscy odgrywali w rzemiośle spożywczym, skórzanym i włókienniczo odzieżowym, a ponadto w złotnictwie, konwisarstwie i szklarstwie. W połowie XVII w. rzemieślnicy żydowscy utworzyli własny cechy w Krakowie, Lwowie i Przemyślu. W Białej Cerkwi kilku rzemieślników żydowskich [krawców i rzeźników] należało w 1641 roku do cechów chrześcijańskich. cdn.

Źródło: Interpress

BICO
O mnie BICO

Interesuję sie działalnością polskiego wymiaru sprawiedliwości, szczególnie władzą sądowniczą, a także orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu.

Nowości od blogera

Komentarze

Pokaż komentarze (1)

Inne tematy w dziale Społeczeństwo