12. stycznia
Bezpośredni udział, i to poszczególnych Żydów w bitwach w otwartym polu z wrogami Rzeczypospolitej da się stwierdzić źródłowo od połowy XVI w. Za panowania Stefana Batorego w armii polskiej służył budowniczy mostów i inżynier wojskowy Mendel Izakowicz z Kazimierza pod Krakowem, który podczas wojny z Rosją oddał znaczne usługi wojsku polskiemu. Podczas wojny z Rosją w latach 1610-1612 w jednej tylko chorągwi, przypuszczalnie ze zgrupowania lisowczyków, służyło jednocześnie kilkunastu Żydów. Pewna liczba Żydów uczestniczyła też w tzw. wojnie smoleńskiej [1632-1634], a część z nich dostała się niewoli rosyjskiej.
Rok 1648, rok wybuchu powstania pod wodzą Bohdana Chmielnickiego, stał się datą przełomową zarówno w dziejach Rzeczypospolitej, jak i historii Żydów polskich. Kraj pogrążył się w kryzysie gospodarczym, pogłębianym zniszczeniami wojennymi. Wojny z Ukrainą, Rosją, Szwecją, Turcją i Tatarami toczone z niewielkimi przerwami w latach 1648-1717 spowodowały upadek miast i gospodarki rolnej oraz poważne straty demograficzne. Podczas powstania Bohdana Chmielnickiego i wojen z Ukrainą i Rosją przestały istnieć gminy żydowskie na terenach zajętych przez nieprzyjaciół Rzeczypospolitej. Część Żydów została wymordowana, część wyemigrowała do centralnych regionów Polski, część udała się do państw Europy Zachodniej. Ubytek ludności żydowskiej tylko podczas powstania narodu ukraińskiego [1648-1654] ocenia się na 20 - 25 %, czyli od 100 do 125 tys. osób. Gwałtowny przyrost ludności żydowskiej nastąpił dopiero w XVIII w. [po1717 r.]. Szacuje się, że w 1766 roku, w którym zakończono przeprowadzenie spisu Żydów zobowiązanych do płacenia pogłównego, mieszkało ich w Rzeczypospolitej około 750 tys., co stanowiło7% ogółu ludności Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Według Rafała Mahlera 29% Żydów mieszkało wówczas na terenach etnicznie polskich, 44% na ziemiach litewsko-białoruskich oraz 27% na obszarach zamieszkałych przeważnie przez ludność ukraińską. Około 2/3 Żydów mieszkało w miastach, około 1/3 na wsi. cdn.
Źródło: Interpress


Komentarze
Pokaż komentarze