14. stycznia
W okresie wojen z połowy XVII w. zamarł prawie zupełnie żydowski handel hurtowy, dalekosiężny i zagraniczny, Jedynie kupcom żydowskim niektórym miast, jak Brody czy Leszno, udało się przy wydatnym poparciu magnatów odnowić w drugiej połowie XVII w. kontakty z Gdańskiem, Wrocławiem, Królewcem, Frankfurtem nad Odrą, a w mniejszej mierze z Anglią. Dzięki pomocy magnatów zaczął się również odradzać żydowski handel lokalny. Większość sklepów w odbudowanych z ruin ratuszach odnajmowano Żydom [m. in. w Staszowie, Siemiatyczach, Kocku, Siedlcach i Białymstoku]. Ożywił się też żydowski handel wędrowny, dzięki któremu utrzymała się przerwana w okresie wojen wymiana gospodarcza między miastem a wsią.
Radykalne zmiany po wojnach z połowy XVII w. nastąpiły w organizacji kredytu żydowskiego. Zniknęły wielkie domy bankierskie, a kahały z kredytodawców przekształciły się w kredytobiorców. Przedstawiciele szlachty i duchowieństwa coraz częściej lokowali swe kapitały w gminach żydowskich zmuszając je równocześnie do solidarnej odpowiedzialności za długi poszczególnych Żydów. W razie niewypłacalności kahałów panowie otrzymali prawo opieczętowywania i zamykani bóźnic, więzienia starszyzny i konfiskowania towarów należących do kupców. Chcąc zabezpieczyć się przed lekkomyślnością poszczególnych kredytobiorców gminy stosowały tzw. chazakę kredytową, polegającą na wydawaniu zezwoleń członkom gminy na korzystanie z kredytu. O przydzielaniu pożyczki decydowały często kliki złożone ze starszyzny kahalnej. Część wypożyczonych od szlachty i duchowieństwa i powiększonych przy pomocy lichwiarskich operacji kapitałów tonęła w kieszeniach oligarchii kahalnej, część obracano na nieproduktywna cele, m. in. na finansowanie procesów o mordy rytualne, opłacanie protekcji panów itp.
W pierwszej połowie XVII w. szlachtę i duchowieństwo ogarnął niepokój o los lokowanych w gminach żydowskich kapitałów i narastających w lawinowym tempie odsetków od niepłaconych długów. Należności te wierzyciele starali się ściągnąć przy pomocy wyżej wspomnianych metod, a gdy to nie przyniosło spodziewanych rezultatów, zastosowano tzw. krupkę, tj. podatek konsumpcyjny, z którego dochód miał iść na umorzenie pożyczek. Wreszcie zdecydowano się w 1764 roku na skasowanie banków kahalnych i ściągnięcie wierzytelności przez opodatkowanie głów żydowskich. cdn.
Źródło: Interpress


Komentarze
Pokaż komentarze (1)