22. stycznia
Obok dzieł ściśle religijnych na terenie Polski powstało szereg opracowań z dziedziny filozofii, religii, etyki, dydaktyki, itd. które także zalicza się do literatury rabinicznej. Jej obfitość i żywotność w Polsce od w. XV do XVIII tłumaczy się tym, że znajomość Talmudu była koniecznością życiową, gdyż Żydzi żyli w tym okresie ściśle według przepisów rytuału i religii , a sądy rabinackie z mocy prawa wydawały wyroki w sprawach między Żydami na podstawie prawa talmudycznego. Znajomość Talmudu była ponadto warunkiem osiągnięcia wyższego szczeble społecznego.
Do rozwoju literatury rabinicznej w Polsce przyczyniło się szybkie rozpowszechnienie się drukarstwa. Pierwsze drukarnie hebrajskie w Polsce powstały w 1534 roku w Krakowie. Założycielami ich byli bracia Halicowie. W latach 1569-1626 czynna była w Krakowie wielka drukarnia założone przez Izaka z Prościejowic. W XVII i XVIII w. pięknie opracowane książki hebrajskie i żydowskie drukowano w Lublinie, Żułkwi i innych miastach.
Główną metodą, jaką posługiwali się autorzy dzieł rabinicznych był tzw. pilpul [pieprz] czyli rozumowanie tylko na pozór słuszne. Metoda ta od czasów rabina krakowskiego Jakuba Polska [1460-1541] stała się wiodącą w pismach teologicznych.
Ukoronowaniem talmudyzmu światowego było dzieło rabina w Adrianopolu i Safedzie [Palestyna] Jozefa Karo [1488-1575] Szulchan Aruch [Nakryty stół], które przez długie wieki było kodeksem podręcznym, przeznaczonym do użytku wewnętrznego i wyrocznią w dziedzinie prawa żydowskiego.
Za największego przedstawiciela literatury rabinicznej w Polsce uchodzi żyjący współcześnie z Karo komentator jego dzieł Mojżesz Isserles [1520-1572], który dzięki przystosowaniu Szulchan Aruchu do potrzeb Żydów aszkenazyjskich [w dziele Karo silne były wpływy sefardyjskie] walnie przyczyniły się do upowszechnienia się tego dzieła w Europie Środkowej i Wschodniej. Isserles był ponadto rektorem jesziby [wyższej uczelni talmudycznej] w Krakowie i autorem wielu dzieł z zakresu prawa talmudycznego, filozofii, kabalistyki, astronomii i innych nauk. cdn.
Źródło: Interpress


Komentarze
Pokaż komentarze