13. lutego
ZARYS DZIEJÓW ŻYDÓW POLSKICH W XIX I XX W.
Żydzi polscy wkraczali w wiek XIX jako społeczność wyróżniająca się od innych mieszkańców podzielonego kraju nie tylko mową, obyczajem i religią, lecz także odrębnym położeniem prawnym, określonym ustawodawstwem państw rozbiorowych oraz Księstwa Warszawskiego [1807 - 1815], stworzonego przez Napoleona. Obowiązujące na ziemiach polskich prawa, których podstawy ukształtowały się za czasów Rzeczypospolitej, ustalały odmienną pozycją ludzi należących do poszczególnych stanów: szlacheckiego, duchownego, mieszczańskiego oraz chłopskiego. Miejsce Żydów w społeczeństwie określały normy odrębne, tworzyli zamkniętą grupę, a tym samym kolejny, samodzielny stan.
Władze państw zaborczych wniosły do owych praw wiele zmian, które przeważnie prowadziły do upośledzenia Żydów w porównaniu z ich położeniem w niepodległej Polsce. W ciągu XIX w., wraz z rozkładem i likwidacją stosunków feudalnych na ziemiach wszystkich zaborów, dokonywało się stopniowo wyzwolenie i równouprawnienie Żydów. Proces ten wiązał się ściśle z wyzwoleńczymi dążeniami innych grup społecznych.
W zaborze austriackim podstawowe normy prawne dotyczące Żydów weszły w życie w końcu XVIII w. Ograniczyły one zakres dozwolonych zajęć [np. odsunięto Żydów od aptekarstwa, piwowarstwa i młynarstwa], zmniejszyły możliwości zajmowania się handlem, a wreszcie zmusiły część z nich do przeniesienia się ze wsi do miast. Dodać należy, iż niektóre miasta nadal korzystały z przywileju de non tolerandis Judaeis [np. Biała, Jasło, Wieliczka, Żywiec], w innych zaś władze zaborcze zamknęły Żydów w wydzielonych rewirach [np. Lwów, Nowy Sącz, Tarnów]. Wprowadzone pod hasłem reformy przepisy przyczyniały się jedynie do pogorszenia warunków bytu większej części społeczności żydowskiej. cdn.
Źródło: Interpress


Komentarze
Pokaż komentarze