16 lutego
Konstytucja Księstwa Warszawskiego wprowadziła formalną równość obywateli znosząc różnice stanowe, lecz mimo tego ustawodawstwo przewidywało wiele ograniczeń dotyczących Żydów; odsuwało ich od niektórych zajęć, uzależniało nadanie pełni praw obywatelskich od asymilacji kulturalno-obyczajowej. Wokół kwestii żydowskiej rozwinęła się polemika, w której m. in niektórzy autorzy zarzucali Żydom, że sprzedają złej jakości, tanie towary. Odpowiadał na to wybitny ekonomista Wawrzyniec Surowiecki [1769 - 1827]: "Nie kupiec ani rzemieślnik winien temu, że w tym gatunku dostarcza ich krajowi, ale ubóstwo i niedostatek mieszkańców, których nie stać na lepsze. Gdyby się to zdanie nie sprawdziło w naszym kraju, Żydzi upadliby prędko z podłymi swymi towarami". W polemikach tych widoczne były interesy mieszczaństwa, obawiającego się konkurencji kupców i rzemieślników Żydów, a więc opowiadającego się za ich prawnym upośledzeniem.
Wielka część Żydów żyła w Księstwie ubogo, utrzymując się z trudem z drobnego handlu lub rzemiosła. Jednostki potrafiły zdobyć fortuny. Na czołowym miejscu wymienić należy rodzinę Szmula Zbytkowera [1756 - 1801], który podwaliny potęgi finansowej położył w ostatnich latach Rzeczpospolitej, trudniąc się dostawami do wojska. Wśród mniej znanych wspomnieć warto bankiera Samuela Kronenberga, którego syn odegrał później wielką rolę w życiu gospodarczym i politycznym kraju.
Na Kongresie Wiedeńskim 1815 roku postanowiono utworzyć z większej części Księstwa Warszawskiego nowy organizm polityczny - konstytucyjne Królestwo Polskie, którego tron zajął cesarz rosyjski. Jakkolwiek konstytucja postanowiła równość obywateli, odnosiło się to wyłącznie do chrześcijan, podczas gdy Żydów pozbawiono praw obywatelskich oraz cywilnych. Zachowały swą moc normy prawne z czasów Księstwa Warszawskiego. Żydów nie objął powszechny obowiązek służby wojskowej, w zamian za co obłożono ich specjalnym podatkiem. Również w miastach ludność żydowska nie miała praw miejskich. Zachowano natomiast pewne formy samorządowe. Z rozbudowanej dawniej autonomicznej organizacji samorządu żydowskiego w Polsce pozostały jednostki najniższego szczebla - gminy. W 1821 roku nowe przepisy wprowadziły na miejsce dotychczasowych zarządów kahałów - dozory bóźnicze, a ich kompetencje ograniczono do spraw wyznaniowych i akcji charytatywnych. Powierzono im także pewne funkcje administracyjne [m. in. ściąganie podatku rekruckiego]. cdn.
Źródło: Interpress


Komentarze
Pokaż komentarze