ŻYDZI POLSCY Dzieje i kultura cd.

11 marca

Henryk Natanson [1820 - 1895] warszawski bankier a równocześnie księgarz i nakładca wywodził się ze starej plutokratycznej rodziny żydowskiej. Jako jeden z siedmiu synów Wolfa Zeliga Natansona, po ukończeniu Warszawskiej Szkoły Rabinów i po praktyce w księgarniach F. A. Brockhausa w Lipsku i J. Zawadzkiego w Wilnie, założył w 1846 roku własną firmę przy Krakowskim Przedmieściu. Obok handlu książkami sprowadzanymi z zagranicy Natanson zajmował się również wydawaniem książek. Własnym sumptem wydał około 170 tytułów z literatury polskiej i obcej, m. in. 3-tomowy pierwszy wybór dzieł J.I. Kraszewskiego z ilustracjami Henryka Pilattiego. Jego wydawnictwa wyróżniały się wysokim poziomem. zarówno merytorycznym jak i graficznym, a błędy trafiały rzadko. Kiedyś napisał: "Moje wydanie Marii Malczewskiego było bez błędu. Dukata w złocie dawałem za błąd i nikt go nie znalazł.!" Nie żałował też pieniędzy na luksusowe, a więc często deficytowe wydawnictwa, a autorom nie skąpił. W 1868 roku z powodu licznych zajęć związanych z prowadzeniem własnych przedsiębiorstw jak Dom Bankowy, Towarzystwo Ubezpieczeń, Towarzystwo Kopalń, Fabryka Papieru "Mirków" a także innych, w których miał udziały, zlikwidował księgarnię, wyprzedając za połowę ceny jej zawartości. Społecznie bardzo aktywny Natanson stał m. in. na czele Wydziału czytelni Bezpłatnych Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności, był członkiem Komitetu Budowy, a następnie prezesem Wielkiej Synagogi na Tłomackiem.

Syn jego [a może był to wychowany przezeń bratanek?] Bronisław [1865 - 1906], prawnik, działacz społeczny, wydawca i nakładca, chciał " wywołać przewrót w zabagnionych i spekulatorskich stosunkach wydawniczych". Nie mogąc z powodu "nieprawomyślności" otrzymać koncesji na prowadzenie wydawnictwa, zawarł spółkę z Janem Fiszerem i stał się jednym z bardziej zasłużonych wydawców polskich. Wsławił się wysokim dziesięciokrotnie wyższymi honorariami, jakie płacił autorom m. in. W. Reymontowi, który na zamówienie Natansona zaczął pisać Chłopów, St. Żeromskiemu za Ludzi bezdomnych, E. Orzeszkowej i wielu innym. w setną rocznicę urodzin Adama Mickiewicza wydał Księgę pamiątkową. cdn.

Źródło: Interpress