ŻYDZI POLSCY - Dzieje i kultura cd.

7 marca

W stosunku do innych miast Warszawa była znacznie zapóźniona. Przyczyną tego był zakaz osiedlania się Żydów w tym mieście. Dlatego też żydowskie drukarnie powstawały w okolicach Warszawy. W 1775 roku Lazar Icchak, zwany Izakowicz z Krotoszyna podjął starania o zezwolenie na założenie drukarni w Warszawie. Po roku otrzymał od Stanisława Augusta przywilej na założenie drukarni w Golędzinowie i wydawanie ksiąg, a następnie kalendarzy hebrajskich. Warto wspomnieć, że książki hebrajskie drukowali również nie - Żydzi, m. in. znani drukarze XVIII w. Piotr Dufour i Johann Anton Krieger. Ten ostatni odkupiwszy w Korcu drukarnie hebrajskie Hirsza Lejbowicza i Szmula Segala - przeniósł je do Nowego Dworu, gdzie założył duży i ważny ośrodek produkcji ksiąg hebrajskich. Przedsiębiorstwo Kriegera prosperowało do 1918 roku. O prężności Kriegera świadczy m. in. fakt, że np. w 1789 roku na jarmarku w Łęcznie, wystawił on na sprzedaż 2641 ksiąg hebrajskich i 2000 żydowskich kalendarzy.

W 1814 roku Hersz Nahasanowicz i Joel Lebensohn założyli przy ulicy Żabiej pierwszą w Warszawie żydowską drukarnię. Wkrótce po tym, powstała gisernia czcionek hebrajskich. W połowie XIX w. Warszawie działały 33 drukarnie z tego 13 hebrajskich, m. in. Hersza Schriftgissera, Hersza Bomberga [obie od 1834 r.], Arona Kleifa, Samuela Zysberga, Abrahama Baumberga.

W Warszawie obok drukarzy i wydawców hebrajskich działały żydowskie firmy wchodzące z ogromnym rozmachem także na polskojęzyczny rynek wydawniczy. Warto wspomnieć, że na terytorium Królestwa Polskiego Żydzi byli właścicielami ok. 40%, a w niektórych miastach np. w Łodzi i Wilnie ok. 60% drukarni.

Powstały nawet rody drukarzy - wydawców Żydów. Do najwybitniejszych należą pionierzy polskiego edytorstwa - Glücksbergowie i Orgelbrandowie. cdn.

Źródło: Interpress.