ŻYDZI POLSCY - Dzieje i kultura cd.

15 marca

Nie byłby pełny obraz udziału Żydów, drukarzy i wydawców krakowskich, gdybyśmy nie wymienili jeszcze Napoleona [Naftalego] Telza [1866 - 1943] drukarza i nakładcy, a od 1897 roku właściciela krakowskiej Drukarni Narodowej. Drukarnia Narodowa drukując także krakowską prasę codzienną, "Dziennik Poranny", później "Dziennik Krakowski", PPS-owski "Naprzód" i liczne czasopisma specjalizowała się w literaturze pięknej. Wydawano tu dzieła S. Goszczyńskiego, A. Mickiewicza, J. Słowackiego, J. Kasprowicza, Wł. Orkana, L. Rydla, S. Żeromskiego, K. Tetmajera i wielu innych. Wydano tu J. Flawiusza Dzieje wojny żydowskiej przeciwko Rzymianom, szereg dzieł literatury społeczno-politycznej, m. in. prace Bolesława Limanowskiego i Stanisława Mendelsona, a także literaturę artystyczną, np. Dzieje malarstwa w Polsce Feliksa Kopery, a również pierwsze wydanie Elementarza Mariana Falskiego. Do 1935 roku z Drukarni Narodowej wyszło 3118 tytułów. Za swoje wydawnictwa, drukowane z pięknymi ozdobnikami i ilustracjami [m. in. L. Wyczółkowskiego, Wł. Koniecznego] Telz otrzymał wiele nagród i medali w kraju i za granicą. Był przewodniczącym Związku Właścicieli Drukarni w Galicji Zachodniej, Korporacji Przemysłowców Graficznych w Krakowie, działał w Zarządzie Organizacji Związków Graficznych w Warszawie. Podczas drugiej wojny światowej jako Żyd, Telz zmuszony był do ukrywania się. Zginął w getcie warszawskim. Drukarnia Narodowa działa do dziś.

Oczywiście wyżej wymienieni nie byli w Krakowie jedynymi wydawcami i księgarzami Żydami. Działali tu także m. in. Seidenowie, Taffetowie, Raucherowie, Wertheimowie, Litmanowie i inni, pięknie zapisując swój udział w polskiej kulturze.

Źródło: Interpress