ŻYDZI POLSCY - Dzieje i kultura cd.

31 marca

Głęboko psychologiczna jest twórczość Zusmana Segałowicza [1884 - 1949]. W jego prozie i poezji dominują odwieczne ludzkie problemy - miłość, nienawiść, wierność i zdrada. Mistrzem nowelistyki był Israel Jehoszua Zynger [1893 - 1944], autor znanych w swoim czasie powieści Josie Kałb - satyra na życie chasydów i Brider Aszkenazy [Bracia Aszkenazy], będącej sagą łódzkiej finansjery. Obie te powieści w inscenizacji Morrisa Szwarca były grane w teatrach żydowskich. W powieściach Józefa Opatoszu sporo miejsca zajmuje udział Żydów w walkach o niepodległość Polski, szczególnie ich udział w powstaniu styczniowym. W okresie międzywojennym działało w Polsce wielu pisarzy żydowskich. Niektórzy z nich wyemigrowali przed wojną, niektórych w świat rzuciła zawierucha wojenna. Większość z tych, co przeżyło wojnę, trawało i trwa nadal w klimacie i kręgu swojej młodości, w tradycji najlepszych wzorów klasyki literatury żydowskiej. Przykładem jest np. Izaak Bashewis Singer, laureat Nagrody Nobla, urodzony w Radzyminie pod Warszawą. 

W Polsce działała liczna grupa poetów żydowskich. Icyk Manger [1901 - 1969], autor oryginalnego rodzaju ludowej ballady uważany był za najwybitniejszego żydowskiego poetę okresu dwudziestolecia. Spośród tej grupy należy jeszcze wymienić Mejłacha Rawicza [1893], także znanego prozaika, Kałmana Lisa, autora poematu o akcentach społecznych Dos lid fun Peter Batrak [Pieśń Petera Batraka], świetnych wierszy dla dzieci oraz przekładów z Puszkina.

O ile specyficzna, hebrajska i żydowska literatura na ziemiach polskich na ogół pozostawała poza kręgiem polskiej kultury narodowej - o tyle znaczna liczba Żydów lub Polaków żydowskiego pochodzenia miała swój bezsporny udział w polskiej literaturze. W kręgu literatury polskiej znalazła się spora liczba Żydów całkowicie spolonizowanych, których Żydzi często nazywali "asymilatorami", a którzy ze szczerego impulsu, czasem nawet kosztem zmiany religii weszli do społeczności i polskiej kultury narodowej. Jednym z pierwszych był świetny stylista Julian Klaczko 1825 - 1906], w młodości autor wierszy hebrajskich, później znakomity krytyk literacki, autor prac o Zygmuncie Krasińskim, Adamie Mickiewiczu oraz wielu szkiców i rozpraw literackich. cdn.

Źródło: Interpress