2 kwietnia
TEATR
Dziejopis teatru B. Gorin zaopatrzył dwutomową Historię teatru żydowskiego w podtytuł: Dwa tysiące lat teatru u Żydów. Wokół tej tezy trwa niewygasły, choć mocno już wyliniały spór, aczkolwiek nie można powiedzieć, by nie tkwiły w niej ziarenka prawdy.
Faktem jest bowiem, że Herold Wielki, król Judei nie tylko rozbudował świątynię jerozolimską, ale za jego sprawą zbudowano w tym mieście teatry, w których wystawiano greckie dramaty. Własnych sztuk teatralnych nie było bowiem w Judei, a pobożni Judejczycy patrzyli ze zgrozą i zgorszeniem na obce ich światopoglądowi przybytki Melpomeny.
Przyczyną braku utworów dramatycznych w żydowskiej literaturze dawnej jest zakaz, sformułowany w prawie mojżeszowym. "Nie czyń sobie obrazu rytego, ani żadnego podobieństwa rzeczy tych, które są na niebie wzgórę, i które na ziemi nisko, i które są w wodach pod ziemią" [Exodus 20,4]. Rygorystycznie stosowana interpretacja tego religijnego zakazu objęła również aktorską sztukę naśladowania innych ludzi.
Na przełomie V i VI stulecia, kiedy zamilkł całkowicie teatr wywodzący się z kultury klasycznej, w rozsianych już na dużych połaciach Europy skupiskach żydowskiej diaspory powstał quasi-teatr. Teatr święta Purim, jedynego święta obchodzonego radośnie, bez postu.
Purimszpile - widowiska i zabawy z okazji święta Purim przetrwały długie wieki w Polsce. Ich tkanką dramatyczną była legenda zawarta w biblijnej księdze Estery, opowiadająca o Ahaswerze, władcy, "który królował od Indii do murzyńskiej ziemi, nad stu dwudziestoma siedmioma krainami", o jego ponurym i złym namiestniku Hamanie, pięknej Hadasie - Esterze i roztropnym jej krewniaku Mordechaju. Złowieszcza intryga Hamana, "który wytracić chciał wszystkich Żydów", obróciła się przeciw niemu. Haman zawisł na szubienicy, na której powiesić zamierzał Mordechaja.
Fragmenty tej opowieści ubrane w szaty rymowanych tekstów, często frywolnych, recytowane lub śpiewane były przez maskaradowo przebraną młodzież rzemieślniczą lub uczniów szkół rabinackich na placu [szulhofie] przed bóźnicą. Teksty przeważnie bardzo prymitywne, sentymentalnie tkliwe lub wulgarnie rubaszne podawane były niegdyś w języku hebrajsko-aramejskim, potem już wyłącznie w języku używanym przez lud, a więc jidisz lub ladino. cdn.
Źródło: Interpress
Komentarze
Pokaż komentarze