8 kwietnia
Trwale zrosły się ze sceną żydowskie dramaty Pereca Hirschbeina, który pod wpływem symbolizmu napisał: Ajnzame wełtn [Samotne światy], Kworim blumen [Kwiaty na mogiłach], Demerung [Zmierzch], aby następnie zająć się tematyką społeczną: Di newejle [Padlina], Joel, Inteligent, Grine felder [Zielone pola], Szmids techter [Córka kowala] i nasyconą głęboką mistyką sztukę Di puste kreczme [Pusta karczma]. W konwencji symbolizmu pisał swe utwory dramatyczne Izaak Lejb Perec 1852 - 1935] Di gołdene kejt [Złoty łańcuch] i Bajnocht ojfn ałtn mark [Nocą na starym rynku].
Problemy nierówności klasowej w społeczności żydowskiej znacznie wyraźniej niż Hirschbein przedstawiał Dawid Piński [1872 - 1959]. Jego naturalistyczne dramaty Di mame [Matka], Jankel der szmid [Jankiel Kowal], Ajzyk Szeftel, Rodzina Cwi, Sztumer Mesiach [Niemcy Mesjasz] sprawiły, że nazywano go żydowskim Bertholdem Brechtem.
Innymi drogami rozwijał się talent dramaturgiczny H. Leiwika [prawdziwe nazwisko Leiwik Halpern]. Ten wypędzony z jeszybotu za ateizm niedoszły rabin, zesłany potem na Sybir za udział w rewolucyjnym ruchu robotniczym, był autorem znakomitych sztuk. Najlepsze jego dzieło to Der Gojlem [Golem], Di szmates [Szmaty], Mabaram z Rutenbergu.
Osip Dynow 1878 - 1942] rodem z Białegostoku był publicystą, zanim zaczął pisać dla teatru. W jego dramatach motywem przewodnim były najczęściej konflikty rodzinne, a gdy poruszał tematykę żydowską, w niej namiętny protest przeciw bezprawiu i uciskowi. Takim był dramat Szma Israel [Słuchaj Izraelu]. Jego sztuka Nju wystawiona była w wielu językach podobnie jak Bronx ekspress, której przedstawienie w warszawskim teatrze Ateneum w listopadzie 1929 roku recenzował w "Naszym Przeglądzie" J. Appenszlak, a w "Robotniku" Karol Irzykowski.
Nie ominął dramaturgii najwybitniejszy epik w literaturze żydowskiej, urodzony w Kutnie szalom Asz [1880 - 1957]. Jego dramaty Z prądem, Sabataj, Cwi, Grzesznik, Motke złodziej, Ammon i Tamar były wydarzeniami kulturalnymi wysokiej miary w środowiskach żydowskich wielu miast, a jego Bóg zemsty wystawiony był w Berlinie przez Maksa Reinhardta.
Przedstawioną wyżej niepełną rzecz jasna galerię żydowskich pisarzy tworzących repertuar teatrów żydowskich zamknąć należałoby nazwiskiem Szymona An-Skiego [1863 - 1920, Salomon Rapoport], autora hymnu robotników żydowskich Di szwue [Przysięga]. Jego dramat - Misterium na pograniczu dwóch światów, znany pod tytułem Dybuk jest, jak gdyby pożegnaniem starego świata żydowskiej mistyki ubranej w kształt chasydzkiej legendy. cdn.
Źródło: Interpress
Komentarze
Pokaż komentarze