ŻYDZI POLSCY - Dzieje i kultura cd.

11 kwietnia

Był też zespół teatralny, którego inscenizacje budziły często najwyższe zainteresowanie nie tylko w Warszawie, ale w każdym mieście, w którym występował. Nosił nazwę Trupy Wileńskiej, choć w ciągu 27 lat działalności z Wilnem związany był trwale tylko przez pierwsze cztery lata, kiedy był teatrem amatorskim. Trupa Wileńska utworzona przez Jakuba Ben Ami [1912 -] zwracała uwagę stylem gry. W zasadzie od czasów Goldfadena każdy teatr żydowski oparty był na jednym lub dwóch wybitnych aktorach. Trupa Wileńska, nie rezygnując z wybitnych indywidualności aktorskich, umiała wykształcić u aktorów styl gry, w którym każdy aktor na scenie, każde jego słowo i ruch był ważnym, dokładnie opracowanym elementem całości spektaklu. 

W roku 1912 Trupa Wileńska rozpadła się na dwa zespoły. Jeden z nich wyjechał do Wiednia a stamtąd do Rumunii, skąd powrócił w 1929 roku i znowu zbierał laury w Warszawie, Wilnie, Krakowie i Lwowie. Jedna tylko sztuka Szaloma Asza Kidusz Heszem miała ok. 200 przedstawień. 

W Wiedniu w 1921 roku podziwiał grę zespołu Robert Musil. Zafascynowała go szczególnie interpretacja Noego Nachbuscha , w którego głosie słyszał echo synagogalnych śpiewów, oraz uduchowione aktorstwo Mariam Orleskiej. Musil był zdania, że Trupa Wileńska obok zespołu Teatru Stanisławowskiego to najlepsze ówczesne teatry Europy.

Druga część Trupy Wileńskiej, która nazwała się Żydowskim Teatrem Artystycznym, po występach w Berlinie, Amsterdamie i Antwerpii osiadła w Ameryce. 

W przedwojennym tomiku Małego Rocznika Statystycznego czytamy, że w połowie lat trzydziestych [1936 r.] czynnych było w Polsce 15 teatrów żydowskich. Nie zapominajmy, że teatry żydowskie nie otrzymywały dotacji z funduszy państwowych czy miejskich, że ich sytuacja finansowa była stale trudna, często głodowa. Do tej liczby kilkadziesiąt teatr amatorskich.  Poziom tych ostatnich nie ustępował często teatrom zawodowym; wystarczy wspomnieć Trupę Wileńską, która swe podstawowe cechy wykazała w okresie, gdy była teatrem amatorskim, czy też robotniczy zespół Orfeusz, występujący w teatrze Estery Rachel Kamińskiej w Warszawie. cdn.

Źródło: Interpress