ŻYDZI POLSCY - Dzieje i kultura cd.

20 kwietnia

Na pograniczu twórczości ludowej stoi muzyka chasydzka. Była ona uprawiana na "dworach" przywódców chasydzkich, którymi byli znani rabini, tzw. cadycy, czyli świętobliwi. Ich swego rodzaju religijne festyny nacechowane były adoracją Boga, połączoną ze śpiewem, muzyką i tańcem. Tę osobliwą ideologię chasydzką scharakteryzował jeden z jej rzeczników Nachman Brasławer [1772 - 1811]: "Chodzicie pokażę wam nową drogę do Boga. Nie przez mowę, ale przez śpiew. Będziemy śpiewali i niebo nas zrozumie..." Powstawały więc pełne ekstazy i egzaltacji śpiewy i tańce. Ich twórcami byli przeważnie nabożni chasydzi [w Polsce ich "dwory" mieściły się m. in. w Górze Kalwarii, w Grójcu, w Warce], ludowi muzycy, śpiewacy, często i sami świętobliwi. Była to twórczość nader interesująca, do dziś częściowo istniejąca w zbiorach i nagraniach. 

Drogą tradycyjnych przekazów zachowała się ludowa twórczość obrzędowa. Uświetniała uroczystości rodzinne, m. in. zaręczyny, zaślubiny, chrzciny, konfirmacje, pogrzeby.

Bogata była, przeważnie anonimowa, żydowska twórczość ludowa. Liczne pieśni przetrwały do dziś drogą tradycyjnego ustnego przekazu. Wydano szereg zbiorów tych pieśni, pochodzących na ogół z krajów Europy Wschodniej, przeważnie z ziem polskich. Są to pieśni historyczne, miłosne, rodzinne, dziecięce kołysanki, a także żołnierskie i zrodzone w czasie drugiej wojny światowej, partyzanckie i gettowe. Ich osobliwe piękno i emocjonalna teść nabrała po drugiej wojnie światowej szczególnego znaczenia.

Wiele interesujących melodii ludowych uległo zapomnieniu. Pod koniec XIX w. zaczęto myśleć spisaniu i kultywowaniu zabytków żydowskiej twórczości ludowej. Zaczęto zbierać i wydawać je drukiem. Zbiory takie wydali przed wojną Marek Ginzburg, Noe Pryłucki, Joel Engel oraz popularny w Warszawie zbieracz i popularyzator folkloru żydowskiego Menachem Kipnis [1878 - 1942]. Znał on folklor z autopsji, wychowywał go jako sierotę najstarszy brat, kantor w synagodze w Wolinie. cdn.

Źródło: Interpress