22 kwietnia
Było takich twórców ludowych wielu - ostatnim z nich był Mordechaj Gebirtig [właściwie: Bertig [1877 - 1942] krakowianin, stolarz z zawodu, poeta i pieśniarz, bard ludowy, którego pieśni spisywali znajomi muzycy, jako że sam nut nie znał. Jego piosenki stały się szlagierami śpiewanymi przez popularnych aktorów żydowskich, jak Mali Pikon, Josełe Kołodny i jego córka Lola Gebirtig, lansowanymi na scenach żydowskich teatrów małych form, jak Azazel, Ararat, Sambation. W 1920 roku tomik ukazał się pierwszy tomik jego pieśni Fołksstimnałech [Na ludową nutę], a w 1936 roku, z okazji 30-lecia jego działalności, zbiór 50 utworów Majne lider {Moje pieśni]. Z okazji wydania tego zbiorku Menachem Kipnis napisał: "Żydowską miłość, żydowską rodzinę, matki i dzieci, żydowską biedę i niedostatek - odmalowuje on w ciepłych, niefałszowanych barwach ludowych... cecha szczególną jego pieśni jest to, że ściska ona za serce, ale też i ogrzewa duszę ową słodką, żydowską melancholią i radosnym drgnieniem. Nie z bogatych salonów, ale z gołych ścian biednej izby żydowskiego rzemieślnika idzie jego pieśń..." Gebirtig kontynuował swą twórczość w getcie krakowskim, ale w niej mniej jest sentymentu i radości, a więcej cierpienia. Dramatyczny jest jego Tog fun nekume [Dzień zemsty], napisany 5 stycznia 1942 roku. 4 czerwca 1942 roku, podczas wielkiej akcji w getcie krakowskim w drodze do wagonów dla deportowanych do Bełżca Żydów, został zastrzelony. Jego, napisana w 1938 roku, pieśń Sʼbrent, undzer sztetł brent {Gore, nasze miasteczko gore], stała się podczas okupacji hymnem walczących gett i wezwaniem do boju.
Do twórców tego rodzaju należy też Izrael Glatsztejn [1894 - 1942], którego znakomite pieśni, m. in. Klingen gleker [Dzwonią dzwony], zyskały dużą popularność. Zginął w getcie warszawskim. Współtwórcami muzyki ludowej byli żydowscy grajkowie zwani klezmerami, działający na ziemiach polskich od XVI w. Byli członkami kapel dworskich i ludowych, grali w karczmach i na weselach - zarówno żydowskich, jak i polskich. Byli samoukami, nie znali nut, zachwyt budzili mistrzowską grą. Byli też klezmerzy, którzy stawali się sensacją pałaców i wielkich estrad. Takim był Józef Michał Guzików [1806 - 1837], wirtuoz gry na harmonijce słomianej, prototypie dzisiejszego ksylofonu. cdn.
Źródło: Interpress
Komentarze
Pokaż komentarze