ŻYDZI POLSCY Dzieje i kultura cd.

2 maja

MALARSTWO

Obecność Żydów polskich w malarstwie zadokumentowała się stosunkowo późno, bo dopiero w drugiej połowie XIX w. Złożone były przyczyny tego opóźnienia. Zakaz kanoniczny zawarty w pięcioksięgu Mojżesza i kilkakrotnie tam powtórzony [2, XX,4; 3, XXVI, I;5, V,6], zabraniał Żydom tworzenia figuratywnych dzieł. "Nie czyń sobie obrazu rytego ani żadnego podobieństwa tych rzeczy, które są na niebie wzgórę, i które na ziemi nisko, i które są w wodach pod ziemią" - tak powiedział Mojżeszowi Bóg Izraela na górze Horeb. Posłuszni temu prawu, Żydzi nader rzadko naruszali zakazu, a wyobraźnia artystyczna i talent plastyków żydowskich wypowiadać się mogły jedynie w postaci zdobnictwa roślinnego i symbolach wyrażonych w drewnie, metalu, haftach i kamiennych płaskorzeźbach. Jedynym wyjątkiem były lwy i sarny, które znajdujemy na starych przedmiotach związanych z kultem.

Oświecenie żydowskie - Haskala z dużym trudem torowało sobie drogę poprzez zapory przesądów, uprzedzeń i nieufności do świata istniejącego poza zamkniętą w swej odrębności żydowską wspólnotą religijną. Ale i świat istniejący na zewnątrz owej wspólnoty nasycony był również głęboko tradycyjnymi przesądami i uprzedzeniami, często pogardą dla Żydów, dziwnej, zamkniętej społeczności, mówiącej niezrozumiałym dla niego językiem, noszącej śmieszne cudzoziemskie stroje, pielęgnujące tajemnicze obyczaje, społeczności bliskiej, a jednak obcej i dalekiej. Niewidzialny mur, faktycznie otaczający żydowskie getta był dobrze strzeżony z obu stron. cdn.

Źródło: Interpress