ŻYDZI POLSCY Dzieje i kultura cd.

12 maja

W Polsce pierwszymi czasopismami żydowskimi były: wydawany przez Józefa Perla "Cir Neeman" [Wierny wysłannik, 1814], a przez Józefa Byka "Olath Szabat" [Dzień sobotni, 1817 - 1824], organ galicyjskich oświeceniowców [Maskilim]. Od 1820 roku literat Szymon Kohen wydawał pismo "Bikkure haittim [Krytyka czasu]. W 1824 roku jednorazowo ukazał się we Lwowie rocznik "Hacefira" [Świat]. Jednakże ośrodkiem prasy żydowskiej w Polsce stała się Warszawa. 

Pierwszą próbą założenia w Warszawie gazety było wydane w 1813 roku pismo zatytułowane "Rikcug der Francojzn" [Odwrót Francuzów}, tłumaczone z polskiego na żydowski, a zawierające relacje z wojen napoleońskich. W tym też roku grupa wileńskich żydów zwróciła się do cara Aleksandra I z prośbą o zezwolenie na wydawanie gazety, ale sprawa upadła, ponieważ władze carskie zażądały zobowiązania, że gazeta nie będzie drukowała rzeczy "nieprzyzwoitych" [chodziło oczywiście o nieprawomyślne].

Dążenie do wydawania gazet żydowskich w języku polskim zaczęły się pojawiać na początku XIX w., co wiązało się z walką o równouprawnienie, jak również z pozycją ekonomiczną i polityczną Żydów, którzy zaczęli odgrywać znaczącą rolę w kraju. Zwłaszcza znaczna stosunkowo liczba Żydów warszawskich [w 1805 roku było ich 11 911] odczuwała brak własnego organu prasowego. Rozumiała to przede wszystkim inteligencja żydowska, a szczególnie środowiska zasymilowane, mimo że używały na co dzień języka polskiego i czytywały prasę polską, m. in. wydawaną przez drukarzy i wydawców Żydów, np. Natana Glücksberga "Gazetę Literacką" i czasopismo dla kobiet "Bronisława, czyli Pamiętnik Polek". Jaku Szacki twierdzi, że najpoczytniejszy w roku 1823 "Kurier Warszawski" osiągnął na owe czasy znaczny nakład 700 egzemplarzy, właśnie dzięki czytelnikom Żydom. cdn.

Źródło: Interpress