ŻYDZI POLSCY Dzieje i kultura cd.

13 maja

Inicjatywę wydawania czasopisma dla Żydów podjął znany na terenie Warszawy działacz oświeceniowy Antoni Eisenbaum [1791 - 1852], absolwent liceum warszawskiego, dyrektor szkoły rabinów, autor artykułów publikowanych w obronie Żydów w polskich czasopismach. Cieszył się poparciem sfer rządzących i na nie właśnie liczył, występując z projektem założenia gazety dla Żydów. Tygodnik założony i redagowany przez Eisenbauma nosił dwujęzyczny tytuł "Dostrzegacz Nadwiślański" - Der Beobachter an der Weichsel", a przeznaczony był "ku szerzeniu oświaty pomiędzy ludem wyznania starozakonnego". Tygodnik był drukowany "pagina fracta" w dwu językach - polskim i żydowskim. Ów żydowski język "Dostrzegacza" był często krytykowany za to, że był to właściwie język niemiecki, drukowany hebrajskimi czcionkami. Krytyka ta tylko częściowo była słuszna, ponieważ ukształtowanie się języka żydowskiego [jidisz] przypadło na drugą połowę XIX w. Pisma tego ukazało się 44 numery: 5 - w 1823 i 39 - w 1824 roku. Przyczyną tak krótkiego żywota tego bądź co bądź interesującego tygodnika był brak dostatecznej ilości prenumeratorów. Był to periodyk pionierski. Wszedł do historii prasy polskiej jako pierwsze w Warszawie czasopismo w języku polskim i żydowskim, redagowane przez Zyda i wydawane przez dla Żydów. Mimo niedostatków, "Dostrzegacz Nadwiślański" utorował drogę prasie żydowskiej w Polsce, a dziś stanowi bogate źródło wiedzy on wielu aspektach życia Żydów w Polsce i na świecie.

Po kilkuletniej przerwie, na przełomie1830 - 1831 roku, w czasie powstania listopadowego, zaczęło ukazywać się czasopismo o tendencjach asymilatorskich i patriotycznych "Izraelita Polski". Wydano jednak tylko 16 numerów, wydrukowanych w drukarni Państwowej w Warszawie. Niestety w czasie drugiej wojny światowej zaginęły wszystkie egzemplarze tego ważnego i interesującego - ze względu na swoje zaangażowanie w walkę o niepodległość Polski - pisma. Komplet posiadała m. in. Biblioteka Ordynacji Przeździeckich, całkowicie zniszczona przez hitlerowców. cdn.

Źródło: Interpress