14 maja
Po stłumieniu powstania listopadowego, przez długie lata nie udało się założyć żydowskiego czasopisma. Podejmowane raz po raz próby, nie tylko zresztą w Warszawie, nie przynosiły oczekiwanych rezultatów. Jedną z nich było np. wystąpienie w grudniu 1857 roku Hilarego [Hilel] Nussbauma, Chaima Zeliga Słonimskiego, Jakuba Rotwanda i Jakuba Elsenberga do kuratora Okręgu Naukowego Warszawskiego - Muchanowa z prośbą o zezwolenie na wydawanie tygodnika "Izraelita", który miał być redagowany "w duchu religii i moralności, dostosowany do pojęć czasu i miejscowości". Argumentacja dotycząca potrzeby czasopisma i załączony szczegółowy konspekt nie przekonały ani urzędnika do spraw oświaty Żydów Leopolda Sumińskiego, ani cenzora, przechrzty Krystiana Czerskiego, którzy odmowę motywowali tym, że takie czasopismo byłoby szkodliwe, bo sprzyjałoby separacji Żydów od innych mieszkańców.
Wreszcie z inicjatywy grupy żydowskich intelektualistów, rzeczników asymilacji [m. in. Henryka Toeplitza, Stanisława Kronenberga, braci Natanson, Fajansów], związanych z polskim ruchem niepodległościowym i przy gorącym poparciu wybitnego patrioty polskiego rabina Bera Meiselsa - został w Warszawie założony w połowie 1861 roku tygodnik "Jutrzenka - Tygodnik dla Izraelitów Polskich". Redaktorem był Daniel Neufeld [1814 - 1874], z zawodu nauczyciel, autor haseł judaistycznych dla Wielkiej Encyklopedii Orgelbranda.
Pierwszy numer "Jutrzenki" ukazał się 5 VII 1861 roku, a ostatni X 1863 roku - ogółem ukazało się 121 numerów. Tygodnik przestał ukazywać się na skutek aresztowania i zesłania w głąb Rosji jego redaktora D. Neufelda "zamieszanego" w sprawy powstania styczniowego1863 roku. W aktach carskiej komisji śledczej nazwano go redaktorem "żydowskiej gazety rewolucyjnej - Jutrzenki". Ta rewolucyjność była zresztą bardzo zakamuflowana ze względu na ciągłe obawy przed carską cenzurą i ochraną. "Jutrzenka", z którą współpracowali Aleksander Kraushar, Jakub Adolf Cohn i inni, a także i nie-Żydzi, była od strony redakcyjnej znakomicie prowadzona, miała bogatą, wszechstronną treść, była wyrazem głębokiego i szczerego patriotyzmu Żydów polskich. cdn.
Źródło: Interpress
Komentarze
Pokaż komentarze