17 maja
Pierwszym na ziemiach polskich czasopismem w języku żydowskim był założony przez Hilela Gladszterna tygodnik "Warszojer Jidisz Cajtung" [1867 - 1868]. Ukazywało się tego czasopisma zaledwie 50 numerów. Jego likwidacja nastąpiła z powodu braku środków finansowych. Odegrało ono jednak ważną rolę jako pierwsza na ziemiach polskich gazeta wydawana w języku jidisz. Znaczenie tego tygodnika polega jeszcze na tym, że mimo niewielkiego nakładu czasopismo Gladszterna stworzyło nawyk czytania po żydowsku, a nawet pewien styl nowoczesnej publicystyki żydowskiej.
Koniec XIX i początek XX w. miały w dziejach prasy żydowskiej w Polsce znaczenie przełomowe. Rozwijające się wszelkiego rodzaju formy żydowskiego życia społecznego, powstawanie nowych nurtów ideowych, a tym samym wyodrębnianie się ugrupowań i partii politycznych, coraz większy udział przedstawicieli żydostwa w organach samorządowych i parlamentarnych, walka o "duszę" społeczeństwa - rodziły dla najbardziej aktywnych środowisk i jednostek poważny problem dotarcia do mas. W tym też czasie rozwijała się technika przekazu, drukarstwo, aparat prasowy, nowoczesne formy aktywności publicystycznej. Ponadto rozwój wydarzeń historycznych na przełomie stuleci rodził coraz większą potrzebę rzetelnej i rzeczowej informacji, głosu publicysty i przywódcy ideowego. Jednakże w warunkach carskiego reżimu powoływanie przez Żydów nowych czasopism nie było łatwe. Łatwiej im było pisywać do prasy polskiej.
Pragnąc jednak te trudności pokonywać, pisarze i publicyści żydowscy początkowo wydawali tzw. zbiory będące zakamuflowaną
formą czasopism, chociaż wydawanych okazjonalnie, a nie periodycznie. Szczególną aktywność w tej dziedzinie przejawił I.L. Perec, który z okazji świąt wydawał potocznie nazywane "Perec-błetełech" [Gazetki Pereca] lub "Jom-tow błetełech" [Gazetki świąteczne]. Wydano ich w latach 1862 - 1915 ponad 840, w tym z inicjatywy Pereca 300. Na łamach tych gazetek pisywali tak wybitni literaci jak Sz. Asz, D. Piński, E. Kaganowski, A. Rajzen, J. Mastbojm i wielu innych. cdn.
Źródło: Interpress
Komentarze
Pokaż komentarze