ŻYDZI POLSCY Dzieje i kultura cd.

18 maja

Pod koniec XIX w., a mianowicie 1 stycznia 1899 roku Chona Rawnicki rozpoczął w Krakowie wydawanie dwutygodnika "dla spraw żydowskich" - "Der Jud", przekształconego w krótce na tygodnik. Pismo przeniesione po pewnym czasie do Warszawy, ukazywało się do1903 roku.

Wkrótce po tym jeden z najbardziej aktywnych w dziejach żydowskiej prasy dziennikarzy Mordechaj Spektor wraz z Chaimem Dawidem Hurwitzem założył tygodnik "Jidisze Fołks-Cajtung" [Żydowska gazeta ludowa]. Zaczął się także aktywować socjalistyczny Bund, który w ostatnich latach XIX w. wydawał: "Jidiszer Arbajter" [Żydowski robotnik], "Arbajter Sztyme" [Głos robotnika] i kilka krótkotrwałych gazet. Do ważniejszych należał już w początkach XX w. wydawany w Wilnie "Der Weker" [Pobudka, 1905], w Warszawie "Di Sztyme fun Bund" [Głos Bundu, 1909 - 1910] i wreszcie tygodnik "Lebens-Fragen" [Problemy życia, 1916 - 1920], redagowany początkowo przez Włodzimierza Medema.

Pierwszym mieszczańskim dziennikiem żydowskim był wydawany w latach 1905 - 1907 "Der Weg" [Droga]. Krótko ukazywał się "Der Telegraf" [1905 - 06, 164 numery], podobnie jak i tygodnik "Fraitag" [Piątek]. Prototypem nowoczesnego, dużego dziennika był wydawany przez Saula Hochberga "Unzer Leben" [Nasze życie, 1907 - 1912], redagowany przez wybitnych dziennikarzy i organizatorów prasy żydowskiej M. Spektora i Cwi Pryłuckiego. Do dwóch wielkich dzienników żydowskich, którym sądzone już było przetrwać do ostatnich dni września 1939 roku należały "Hajnt" [Dziś], założony w 1908 roku i "Der Moment" [Chwila], założony w 1910 roku. 

Do wybuchu pierwszej wojny światowej ukazywało się też sporo periodyków w języku żydowskim, m. in. czasopisma o charakterze literacko-kulturalnym, jak "Roman-Cajtung" [Gazeta powieści, 1907 - 08], "Teater-Welt" [Świat teatru, 1908], "Der Sztrahl" [Płomień, 1910 - 11], "Di Judisze Woch" [Żydowski tydzień, 1912 - 13], syjonistyczny "Dos Judisze Fołk" [Naród żydowski],1913 - 17] i wiele innych, w tym czasopisma humorystyczne, religijne, specjalistyczne, jak np. "Der Hojz Doktor" [Lekarz domowy, 1912 - 1914]. cdn.

Źródło: Interpress