4 czerwca
Pomiędzy tymi krańcowymi płaszczyznami ideowymi, mającymi istotny wpływ na tworzenie organizacji szkolnych oraz ich założenia wychowawcze i programy nauczania, reprezentowanymi przez Bund i syjonistów, były grupy pośrednie [oba skrzydła Poalej Syjon, Folkiści, Mizrachi]. Poza tymi dwoma siłami politycznego odziaływania w środowisku żydowskim, znajdowała się ciągle jeszcze ogromna masa ortodoksyjnie wierzących Żydów, politycznie amorficzna, niewolniczo przywiązana do różnych cadyków, zawdzięczających przywództwo nad masami nie tyle osobistym kwalifikacjom, ile rzeczywistym lub tylko domniemanym kwalifikacjom swych przodków. Jej od wieków tradycyjną i ciągle jeszcze działającą instytucją nauczania i wychowania młodzieży był cheder, z niedouczonym najczęściej mełamedem, a dla zdolnych do zawiłych spekulacji talmudycznych - jeszybot. Była jeszcze jedna siła, poważnie oddziałowująca na umysły młodzieży - komuniści. Ci jednak dość szybko zrezygnowali z koncepcji wychowania przez szkołę żydowską, ponieważ w państwie kapitalistycznym szkoła nie może ośrodkiem wychowania socjalistycznego.
Stosunkowo duża, malejąca jednak w ciągu międzywojennego dwudziestolecia, część młodzieży żydowskiej, głównie w Małopolsce uczyła się w państwowych szkołach podstawowych i średnich. Tych kilka informacji wyjaśnia sytuację i uwarunkowania, w jakich rozwinęło się i działało szkolnictwo żydowskie w latach 1918 - 1939. Są one niezbędne do zrozumienia różnorodności szkół żydowskich, zarówno odnośnie do języka nauczania, jak również założeń i celów wychowawczo-dydaktycznych. Owa różnorodność była odbiciem bogactwa życia społecznego i kulturalnego generacji Żydów żyjących w niepodległej Polsce, tych generacji, które mimo narastającej pauperyzacji ekonomicznej własnego środowiska i wystąpień antyżydowskich manifestowały różne formy walki o oblicze młodego pokolenia. cdn.
Źródło: Interpress
Komentarze
Pokaż komentarze