ŻYDZI POLSCY - Dzieje i kultura cd.

7 czerwca

Zasługą szkolnictwa tarbutowskiego było przekształcenie martwego języka synagogi żydowskiej, języka pisma świętego, modlitw i psałterza w żywy język dnia codziennego. Uczono w szkołach Tarbutu pisma świętego nie dla religijnej analizy lub kontemplacji, lecz głownie jako tworzywa literackiego i bogatej bazy słownikowej potocznego języka.

Realizowana w w tych szkołach zasada wychowania przez pracę wyrażała dążenie do oderwania młodzieży od tradycyjnego werbalizmu. Była też odbiciem tych idei, które swój pełny wyraz znalazły w ruchu chalucowym, romantycznym w swej istocie dążeniu do zagospodarowania własnymi rękami jałowych i pustynnych obszarów Palestyny jako ziemi przodków. Powrót na te ziemie odbudowane własnym trudem przywrócić miał Żydom poczucie godności ludzkiej, której odmawiano im w ciągu 2 tys. lat diaspory.

Centralne zarządy szkół Tarbutu zawiadywały 269 zakładami szkolnymi. Były wśród nich 73 przedszkola, 183 szkoły podstawowe, 9 średnich szkół ogólnokształcących, 4 seminaria pedagogiczne. W szkołach podstawowych uczyło się ogółem 34 tys., a w gimnazjach 2700 uczniów.

Z całkowicie przeciwstawnych pozycji ideowo-społecznych czerpała swe założenia dydaktyczno-wychowawcze inna organizacja szkolnictwa świeckiego, nosząca nazwę Centralnej Organizacji Szkolnej, w skrócie - CISzO [Centrale Jidisze Szul Organizacje]. Powstała w 1921 rok, w okresie wielkich nadziei na stworzenie w Polsce warunków umożliwiających rozwinięcie pod patronatem państwa żydowskiej autonomii kulturalnej. Widziała swe główne zadania w rozbudowie i pomnożeniu istniejących już szkół z językiem wykładowym jidisz, jako macierzystym językiem mas żydowskich. Jej twórcami, rzecznikami i obrońcami byli partie polityczne żydowskiego świata pracy - Bund [Żydowska socjalistyczna partia robotnicza] i Poalej Syjon - lewica. cdn.

Źródło: Interpress