13 czerwca
W zasadzie jednak szkolnictwo było domeną tajnego nauczania. Działało ono pod kierownictwem i przy wsparciu patronatów szkolnych, w ramach Komisji Porozumiewawczej stronnictw politycznych. Podstawowe tajne nauczanie odbywało się w różnego rodzaju schroniskach, świetlicach i kuchniach, działających przy placówkach opiekuńczych. Tajne nauczanie dzieci połączone było z pewnymi formami życia społecznego i kulturalnego, z organizowaniem imprez, akademii itp. Tajne żydowskie szkoły średnie rozpoczęły działalność, podobnie jak i polskie tajne komplety, jeszcze, w końcu 1939 roku. Kierownictwo średnim tajnym nauczaniem sprawowane było na wzór analogicznego szkolnictwa "po stronie aryjskiej". W getcie na czele koła Dyrektorów Szkół Żydowskich stał Mateusz Frenkel, do wojny właściciel i dyrektor znanego warszawskiego gimnazjum. Jak podaje Ruta Sakowska [Ludzie w dzielnicy zamkniętej, Warszawa 1975], na tajnych kompletach złożonych z 6 - 10 uczniów kształciło się w getcie warszawskim około tysiąca osób. Podobne formy tajnego nauczania istniały także w niektórych innych gettach. Językiem nauczania był język polski. Ze zrozumiałych względów z programu nauczania usunięto niektóre przedmioty, jak gimnastyka, śpiew, roboty ręczne. Uczący się na tajnych kompletach zdawali egzaminy, w tym także maturalne i otrzymywali świadectwa zalegalizowane po wojnie przez Państwową Komisję Weryfikacyjną. Egzaminy dojrzałości zdało w getcie warszawskim 172 absolwentów.
W getcie warszawskim istniało także zawodowe, ale jedyną stacjonarną szkołą była Szkoła Pielęgniarska przy szpitalu na Czystem. W połowie 1941 roku na kursach zawodowych kształciło się w getcie warzaawskim2454 słuchaczy. Na poziomie wyższym były kursy: techniczny, pedagogiczny i przysposobienia sanitarnego, miały one jednak stosunkowo niewielką liczbę słuchaczy. Najliczniejszy [1941 r. - 250 słuchaczy] i najdłużej działający był kurs przysposobienia sanitarnego do walki z epidemiami, którego inicjatorem był prof. dr Juliusz Zwiebaum, a wykładowcami prof. dr Ludwik Hirszfeld, dr Janusz Korczak, dr Mieczysław Centnerszwer, doc. dr Hilary Laks oraz wybitni, znani warszawscy lekarze, których w getcie było dużo. Z dziedziny historii żydowskiej służby zdrowia wykłady wygłaszał prof. dr Majer Bałaban. Po wojnie około 70 słuchaczy tych kursów zweryfikowało swoje dyplomy w Polsce Ludowej. cdn.
Źródło: Interpress
Komentarze
Pokaż komentarze