ŻYDZI POLSCY - Dzieje i kultura cd.

17 czerwca

W początkowym okresie organizowania "dzielnic" żydowskich", a nawet już po obmurowaniu gett u wielu ich mieszkańców zrodziło się złudzenie pewnej stabilizacji. Mimo niesłychanie trudnej sytuacji materialnej i coraz większych prześladowań rozwijało się, szczególnie od połowy 1940 roku, swoiste życie kulturalne. Były dwa aspekty tego osobliwego "rozmachu" kulturalnego. Jeden - to dążenie, mimo tragizmu sytuacji, do przetrwania strasznych lat. Wielu bowiem mieszkańców gett jakby wierzyło w możliwość ocalenia przynajmniej znacznej części ludności, przetrwania właśnie dzięki ożywieniu różnych form życia, w tym życia kulturalnego. Drugą przyczyną była znaczna liczba szczególnie w getcie warszawskim, literatów, aktorów, muzyków Żydów i Polaków żydowskiego pochodzenia, a także obywateli innych krajów Europy. Ludzie ci dążyli do znalezienia jakiegoś zatrudnienia i zarobku, a zarazem uniknięcia poniżającej godność bezczynności. Trzeba przy tym nadmienić, że Zarząd Główny Artystów Scen Polskich nie rozszerzył bojkotu działalności artystycznej podczas okupacji na getta ze względu na tragiczne warunki życia. Okupant, aczkolwiek z trudem udzielał koncesji na prowadzenie teatrów i na działalność muzyczną. Ograniczał ją jednak do dzieł twórców żydowskich lub według ustaw norymberskich zaliczanych do żydowskich, a zabraniał wykonywania dzieł autorów "aryjskich". Zakaz ten zresztą był zręcznie obchodzony, grano np. w języku żydowskim Skąpca Moliera, podając na afiszu zamiast autora tłumacza.

Tak więc pod koniec 1940 roku działały już, chociaż w niewymownie trudnych warunkach, teatry grające w języku żydowskim, np. Eldorado, Nowy Azazel i Melody Palace oraz w języku polskim Femina i Nowy Teatr Kameralny. Działał także teatrzyk estradowy o charakterze kabaretowym Na Pięterku. Latem w zasadzie tylko w roku1941, organizowano również imprezy w tzw. ogródkach i lokalach, gdzie występowali znani aktorzy, literaci, piosenkarze, muzycy - m. in. Michał Znicz, Stefania Grodzieńska, Jerzy Jurandot, Wiera Gran, Bolesław Norski, "słowik getta" Marysia Ajzensztadt, tancerka Irena Prusicka i liczni muzycy, wśród nich pianista Władysław Szpilman i orkiestra Leopolda Rubinsteina. cdn.

Źródło: Interpress