Blog
Nie rozumiem, dlaczego ....
Anka K
Anka K Niezależnie myśląca
10 obserwujących 88 notek 267812 odsłon
Anka K, 8 kwietnia 2016 r.

Kontrowersyjny obraz w Krzyżanowicach Dolnych

1453 5 0 A A A

W trakcie wędrówek po Polsce trafiłam do kościoła św. Tekli w Krzyżanowicach Dolnych, gdzie w głównym ołtarzu znajduje się obraz Stworzenie Adama namalowany przez Franciszka Smuglewicza. Według tradycji do postaci Adama pozował sam Hugo Kołłątaj.

Wnętrze kościoła w Krzyżanowicach

W bocznych  ołtarzach znajdują się 2 inne obrazy  Smuglewicza: Chrystusa nauczającego oraz Chrystusa nagradzającego. Na nich też widzimy sportetowanego Kołłątaja.                                                 

Postać Hugo Kołłątaja zaintrygowała mnie. Jaka była droga życiowa kapłana, który w wieku 29 lat zostaje proboszczem w Krzyżanowicach Dolnych, a kilka lat później pozuje do obrazów Smuglewicza???                                            

 

Dzieciństwo i młodość  Hugo Kołłątaja

Hugo Kołłątaj herbu Kotwica urodził się 1 kwietnia 1750 roku w Dederkałach Wielkich na Wołyniu w niezamożnej rodzinie szlacheckiej. W 1756 rodzina przeprowadziła się do Nieciesławic w województwie sandomierskim. W wieku 7 lat rodzice rodzice wysłali syna do Pińczowa do kolonii akademickiej, szkoły pod zarządem Akademii Krakowskiej. W szkole tej uczył się przez 3 lata. Po latach Hugo żartobliwie napisał, że w Pińczowie nauczył się czytać i źle pisać.

Od 11-tego roku Hugo uczył się w Krakowie. W 1769 roku otrzymał tytuł doktora filozofii. W latach 1770–1774 studiował w Wiedniu, w 1775 roku w Rzymie uzyskał doktorat z prawa i teologii oraz przyjął święcenia kapłańskie.

W źródłach historycznych nie zachowały się żadne dokumenty potwierdzające wykształcenie Hugona /prawidłowa forma imienia, które otrzymał na chrzcie/, kwestionowana jest nawet data rozpoczęcia nauki w Pińczowie, nie znaleziono jego nazwiska w spisach studentów ani w Krakowie, ani w Wiedniu, ani w Rzymie. Nie odnaleziono dokumentu potwierdzającego święcenia kapłańskie.

Niewiele jest znanych szczegółów z okresu jego zagranicznych studiów, wiadomo że był członkiem Zgromadzenia Nauk Wyzwolonych w Rzymie oraz że nawiązał wiele kontaktów towarzyskich. Brak jest również dokładniejszych danych odnośnie źródeł finansowania nauki, oprócz informacji o współfinansowaniu przez bratową.

Jako 25-letni młodzieniec Hugo Kołłątaj powrócił do Polski w roku 1775.

 

Tło historyczne

Hugo Kołłątaj studiował i działał w epoce Oświecenia, "wieku  rozumu i filozofów". W XVIII wieku głównie Jezuici dbali o edukację młodzieży, przygotowywali kadrę profesorów,  opracowywali podręczniki oraz zakładali fundacje dla pokrycie kosztów utrzymaniaszkół. Szkolnictwo jezuickie było rozbudowane i na wysokim poziomie. Zakon jezuitów był uważany przez ideologów oświecenia za główną przeszkodę w przebudowie kulturalnej i społecznej świata, a więc według nich należało zlikwidować jezuickie szkołyW przeddzień kasaty jezuici liczyli 41 prowincji z 24 domami profesów i 1538 domami, kolegiami, nowicjatami, seminariami, konwiktami, rezydencjami i misjami. Jezuitów w 1773 roku było 22,5 tysięca.

W 1773 przeprowadzono kasację zakonu jezuickiego, zamknięto wspaniale wyposażone kolegia i szkoły, skasowano wyjątkowo cenne księgozbiory. Na terenie Rzeczypospolitej majątkiem pojezuickim zajęły się  Komisje Rozdawnicze Koronna i LitewskaCzęść tego majątku trafiła do rąk prywatnych, a część była wykorzystana na potrzeby nowo powołanej  Komisji Edukacji Narodowej oraz reformy krakowskiej uczelni.

Komisja Edukacji Narodowej rozpoczęła działalność w dniu 14 X 1773 /od 1972 roku w Polsce  dzień 14 X jest Dniem Edukacji Narodowej/. Głównym celem Komisji była sekularyzacja szkolnictwa.

Hugo Kołłątaj
Hugo  Kołłątaj

Bezpośrednio po powrocie z Rzymu Hugo Kołłątaj zaczął współpracować z Komisją Edukacji Narodowej przy tworzeniu "projektu rozbudowy polskiego szkolnictwa" oraz w Towarzystwie do Ksiąg Elementarnych. Pracę w KEN zawdzięcza wstawiennictwu biskupa płockiego Michała Poniatowskiego, przyszłego prymasa i brata króla Stanisława Augusta, wolnomularza, który kierował pracami Komisji Edukacji.

 

Hugo  Kołłątaj  reformatorem Akademii Krakowskiej

27-letni Hugo Kołłątaj rozpoczął reformę Akademii KrakowskiejW 1782 roku został rektorem  Szkoły Głównej Koronnej /nowa nazwa Akademii Krakowskiej od 1780/ do czerwca 1786 roku.

Krakowska uczelnia dysponowała dużym własnym majątkiem, dla celów jej refomy wykorzystano dodatkowo dobra po kasacie zakonu jezuitów. W ramach reformy Hugo Kołłątaj:

  • otworzył kilka zakładów naukowych,
  • wyeliminował "zbędne" wg niego przedmioty nauczania, na ich miejsce wprowadził nowe,
  • szczególną uwagę poświęcił naukom przyrodniczymi i „moralnym”,
  • dokonał reorganizacji wydziału filozofii,
  • usunął wielu starych profesorów, głównie duchownych i przyjął na ich miejsce nowych, młodych, dynamicznych i wyznających światopogląd oświeceniowy.

Jego najbliżsi współpracownicy to:

  • Jan Śniadecki  /1756-1830/, matematyk, geograf i astronom, karierę wykładowcy rozpoczął w wieku 20 lat,
  • Jan Jaśkiewicz /1749-1809/, przyrodnik, lekarz nadworny króla Stanisława Poniatowskiego, w 1780 roku objął katedrę historii naturalnej i chemii.

W drugiej połowie XVIII wieku Akademia Krakowska wymagała reformy i reorganizacji,  zatrudnienie nowych, dobrze wykształconych wykładowców było wskazane, niemniej zwalnianie sprawdzonej, dobrze przygotowanej kadry profesorskiej i zastępowanie jej osobami "oświeconymi" pod dyktando organizacji wolnomularskich nie było korzystne dla poziomu uczelni.

Opublikowano: 08.04.2016 08:38.
Autor: Anka K
Skomentuj Obserwuj notkę Napisz notkę Zgłoś nadużycie
NEWSY - TOP 5

O mnie

Interesuję się współczesną historią, psychologią społeczną i turystyką.

Ostatnie notki

Obserwowane blogi

Najpopularniejsze notki

Ostatnie komentarze

  • @Kruk63 Chciałam dla znajomych przygotować wycieczkę szlakiem kilku zamków krzyżackich....
  • @Marek22 Trzy miesiące temu napisałam notkę o wcześniejszych śladach życia człowieka w...
  • @qwardian Na Pomorzu zdecydowanie tak.

Tematy w dziale Kultura